راه پرداخت؛ پرمخاطب‌ترین رسانه فین‌تک ایران

پایان سلطه دلار با سرکشان رمزارزی؛ رویا یا واقعیت؟

0

امیرعباس امامی، بنیان‌گذار کارچین و پژوهشگر حوزه بلاکچین، ماهنامه عصر تراکنش شماره ۲۸ / در گزارش مهم موسسه «بنیاد دفاع از دموکراسی» آمریکا با عنوان «سرکشان رمزارزی» طنز تلخی برای فعالان حوزه بلاکچین کشور نهفته است؛ طنزی که اگر خوب فهمیده شود شاید تلنگری باشد بر پیکره کرخت و مخرب نظام فکری و تصمیم‌‏گیری حاکم بر دستگاه‏های سیاست‌گذار و مجری حوزه‏های مالی و اقتصادی کشور در مواجهه با پدیده‏‌های نوینی نظیر فناوری بلاکچین.

  • برتری دلار، سیاست‏گذاران آمریکا را قادر به اعمال فشارهای تحریمی در راستای منافع ملی این کشور، بدون اتکای صرف بر دیپلماسی و اقدام نظامی کرده است.
  • دشمنان آمریکا تاکنون هیچ راهی برای انجام تبادلات مالی بین‏‌المللی مهم خود بدون گذر از کانال‏‌های مالی تحت رهبری ایالات متحده پیدا نکرده‌‏اند.
  • فناوری بلاکچین می‏تواند ابتکاری باشد برای دشمنان ایالات متحده تا برای اولین‌بار خارج از سیستم مالی تحت رهبری آمریکا، یک اقتصاد مستقل ایجاد و اداره کنند.
  • دشمنان ایالات متحده دنیایی را پیش‎بینی کرده‎اند که در آن فناوری رمزارزی، قدرت ایالات متحده را تحت‌الشعاع قرار دهد، بسیار شبیه به شیوه‏ای که زمانی دلار از پوند بریتانیا پیشی گرفت.
  • دشمنان ایالات متحده، انگیزه سیاسی بالایی برای برتری در توسعه فناوری بلاکچین دارند و آمریکا در معرض خطر غافلگیری به‌واسطه تحولات تکان‌دهنده این حوزه است.
  • ایالات متحده فرصت هماهنگ‎سازی فناوری ارزهای دیجیتال با نظام مالی قانون‌محور خود را دارد، اگر کماکان از اقدامات دشمنانش در ایجاد سیستم مالی آینده جلوتر باشد.

اینها جملات کلیدی گزارش مهم موسسه «بنیاد دفاع از دموکراسی» (Foundation for Defense of Democracies) با عنوان «سرکشان رمزارزی» (Crypto Rogues; U.S. State Adversaries Seeking Blockchain Sanctions Resistance) است که با رویکردی آینده‌پژوهانه خطرات توسعه فناوری بلاکچین توسط کشورهای متخاصم ایالات متحده و به‌طور خاص ایران، روسیه، چین و ونزوئلا را بررسی و توصیه‌‏های سیاستی مهمی را برای جلوگیری از کاهش قدرت اقتصادی ایالات متحده به‌ویژه در تضعیف قدرت تحریمی این کشور ارائه کرده است.

«بنیاد دفاع از دموکراسی» که دغدغه‏‌های آن بیش از دموکراسی، حفظ قدرت انحصاری ایالات متحده است، یکی از اندیشکده‏‌های تندروی آمریکایی است که نقشی کلیدی و تاثیرگذار بر تصمیمات و رویکردهای سیاست‌گذاران و تصمیم‌‏گیران این کشور در نهادهای مختلف قانون‌گذاری و سیاست‌گذاری دارد. ترجمه کامل این گزارش اخیرا توسط اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران منتشر شده است.

فارغ از اهمیت این گزارش و نکات بسیار کلیدی و قابل توجه آن که به اعتقاد نگارنده باید حداقل یک بار توسط تمام مسئولان مرتبط در نهادهای سیاست‌گذاری، قانون‌گذاری، مقررات‏‏‌گذاری و اجرایی کشور مطالعه شود، طنز تلخی در آن برای فعالان حوزه بلاکچین کشور نهفته است؛ طنزی که اگر خوب فهمیده شود، شاید تلنگری باشد بر پیکره کرخت و مخرب نظام فکری و تصمیم‌‏گیری حاکم بر دستگاه‌‏های سیاست‌گذار و مجری حوزه‏‌های مالی و اقتصادی کشور در مواجهه با پدیده‏های نوینی نظیر فناوری بلاکچین.

بنیاد دفاع از دموکراسی
بنیاد دفاع از دموکراسی کمی بعد از حملات ۱۱ سپتامبر از کارشناسان زمینه‌های گوناگون و دانشگاهیان پایه‌گذاری شد و گزینه‌هایی را با هدف تقویت امنیت ملی آمریکا و کاهش یا محو تهدیدهای مخالفان و معارضان آمریکا برای سیاست‌گذاری ارائه کرد. این بنیاد با دفاع از سیاست نبرد با تروریسم جورج دبلیو بوش، مخالف تشکیل کشور فلسطین، مخالف برجام و دفاع از تحریم‌های ایران، خود را به‌عنوان نهادی نزدیک به نومحافظه‌کاران آمریکا و راست‌گرایان حزب لیکود اسرائیل معرفی می‌کند. افراد و شرکت‌های زیادی از این بنیاد، پشتیبانی مالی می‌کنند، اما بزرگ‌ترین پشتیبانان مالی آن، ثروتمندان یهودی ـ آمریکایی هستند که برخی از آنها از الحاق بیت‌المقدس شرقی به اسرائیل حمایت می‌کنند.

گزارش در بخش‌‏های مختلف به بررسی اقدامات چهار کشور ایران، روسیه، چین و ونزوئلا در توسعه فناوری بلاکچین می‏پردازد و در بخش ایران برخی اقدامات انجام‌شده توسط بخش خصوصی و دولتی در توسعه این فناوری را ذکر می‏‌کند. طنز تلخ اینجاست که به خیال نویسندگان، اقدامات ایران در قالب یک نقشه‌راه هوشمندانه گام‌به‌گام و با تکیه بر حمایت حاکمیت از توسعه توان بخش خصوصی انجام شده است.

در حالی که همگان می‌‏دانیم مهم‌ترین دستگاه‌‏های سیاست‌گذار این حوزه که شامل بانک مرکزی، سازمان بورس اوراق بهادار، سازمان امور مالیاتی، مجلس شورای اسلامی و… هستند، در خصوص این فناوری و ابعاد مختلف آن یا سکوت کرده‌‏اند یا اساسا موانع جدی‌‏ای در مقابل رشد و توسعه بخش خصوصی فعال در عرصه فناوری بلاکچین ایجاد کرده‌‏اند. طرفه آنکه شاخص‏‌ترین اقدام دولت در این حوزه مقررات‏‌گذاری ناکارآمد در کم‌اهمیت‌‏ترین بخش این فناوری، یعنی استخراج یا ماینینگ بوده است.

از یک سو بر اساس این گزارش فعالان بخش خصوصی این حوزه در نوک پیکان تهدیدهای تحریمی و چه‌بسا امنیتی ایالات متحده قرار دارند و از سوی دیگر از طرف نهادهای دولتی و حاکمیتی تهدید به پیگیری قضایی و توقف فعالیت می‌‏شوند. احتمالا اگر این موسسه توصیه‏ای برای سیاست‌گذاران داخل ایران داشت، کم‌وبیش اجرای همین سیاست‌‏های درپیش‌گرفته را توصیه می‌‏کرد.

سیاست‏‌هایی که سطح بالایی از بازدارندگی و اثرات تخریبی در استفاده کشور از این فرصت فناورانه را داراست. برای نمونه در بخشی از این گزارش در تشریح شکست یک شرکت سوئدی که قصد داشته با جذب سرمایه از طریق بیت‌کوین در بورس ایران سرمایه‏‌گذاری کند و با موانع تحریمی‏‌ای نظیر عدم امکان افتتاح حساب مواجه بوده، ذکر شده: «تردید درباره مقررات دولت ایران پیرامون فناوری بلاکچین، در مقایسه با فقدان یک حساب بانکی در سوئد، مانع بزرگ‌تری برای کسب‌وکار شرکت مذکور محسوب می‌‏شد.»


فرصت زودگذر فناوری


فرصت فناوری بلاکچین، نظیر سایر فرصت‏‌های فناورانه یک فرصت زمان‏دار و زودگذر است و اگر امروز برای آن برنامه جامع و هوشمندانه‏‌ای طراحی نشود، به‌سرعت از دست خواهد رفت و چه‌بسا از یک فرصت به تهدیدی جدی تبدیل خواهد شد.

ضروری است این فرصت از طرف کلیت حاکمیت، در افق‏های زمانی مختلف (از کوتاه‌مدت تا بلندمدت) و در حوزه‏‌های متفاوت کارکردی (اقتصادی، امنیتی، اجتماعی و…) مورد توجه قرار گرفته و برای آن برنامه‌‏ریزی جامعی صورت گیرد.

برای بهره‏‌مندی حداقلی از این فرصت به کمین‌ه‏ای از بستر مناسب نیاز است. موارد ذیل برخی از مهم‌ترین پیشنهادهای حداقلی‌‏ای است که بارها توسط فعالان این حوزه برای بهبود فضای کسب‌وکار و توسعه این فناوری و بهره‌‏مندی کشور از این فرصت فناورانه مطرح شده است:

  • اصلاح «قانون پولی و بانکی» کشور متناسب با تغییرات فناورانه چند دهه اخیر توسط «مجلس شورای اسلامی» به‌عنوان زیرساخت اصلاح و تدوین سایر قوانین و مقررات؛
  • تدوین «مقررات حوزه بلاکچین و رمزارزها» با رویکردی «توسعه‌محور و مترقی» و احیانا بازبینی و اصلاح دوره‏ای آن در افق‏‌های زمانی مشخص توسط «بانک مرکزی»؛
  • تدوین «مقررات انتشار رمزارز ملی (کریپتوی ریال)» توسط بخش خصوصی مورد تایید بانک مرکزی نظیر بانک‌‏ها، با نظارت دقیق بانک مرکزی توسط «بانک مرکزی»؛
  • تدوین «مقررات مرتبط با انتشار و تبادل دارایی‌‏ها بر بستر بلاکچین» نظیر توکنایزکردن انواع دارایی‌‏ها، عرضه اولیه توکن، مقررات صرافی‏‌ها و سایر موارد مرتبط توسط «سازمان بورس اوراق بهادار»؛
  • تدوین «مقررات مرتبط با مباحث مالیاتی حوزه تبادلات و تجارت بر پایه رمزارزها» توسط «نهادهای مرتبط»؛
  • ایجاد یک چارچوب قانونی شفاف و توسعه‌محور آزمایشگاهی (سندباکس) برای فعالیت‏های استارت‏‌آپ‏‌های این حوزه توسط «نهادهای مرتبط»؛
  • توسعه زیرساخت‌‏های قانونی و فنی لازم مرتبط با احراز هویت دیجیتال و به رسمیت شناختن آن برای کسب‌وکارها در راستای تطابق فعالیت‌‏ها با چارچوب‌‏های مرتبط مبارزه با پولشویی و مقابله با تامین مالی تروریسم؛
  • مذاکره با کشورهای متاثر از تهدیدهای تحریمی آمریکا نظیر روسیه، ترکیه، چین و… برای ایجاد یک رمزارز بین‏ دولتی دارایی پایه تحت نظارت بانک‏‌های مرکزی کشورهای مذکور برای تسهیل تجارت فی‌مابین در راستای تضعیف جایگاه جهانی دلار آمریکا از طریق ایجاد مکانیسمی مستقل از نظام بانکی متعارف تحت سیطره اطلاعاتی و سیستمی ایالات متحده.

این مورد آخر اتفاقا باید یکی از راهبردهای کلیدی بین‌‏المللی بلندمدت کشور برای استفاده از این فناوری و تضعیف قدرت انحصاری ایالات متحده باشد و اکیدا نیازمند «اعتقاد» و «تلاش مستمر» گسترده در بالاترین سطوح حاکمیت کشور نظیر رئیس‌جمهور، وزیر امور اقتصادی و دارایی، وزیر صنعت، معدن و تجارت، رئیس بانک مرکزی، نهادهای سیاست‌گذار نظیر مجمع تشخیص مصلحت نظام و مجلس شورای اسلامی است.

ارز رمزنگاری‌شده ملی
ارز رمزنگاری‌شده ملی، نوعی از دارایی دیجیتال است که توسط رگولاتورهای دولتی صادر و کنترل می‌شود. این نوع از ارزها دقیقا مشابه ارزهای رمزنگاری‌شده معمولی نیستند و تفاوت‌هایی دارند. در واقع، ارزهای رمزنگاری‌شده ملی عموما نسخه دیجیتالی پول فیات کشور هستند. هر واحد ارز رمزنگاری‌شده ملی، یک معادل دیجیتالی امن برای اسکناس‌های کاغذی است که بر مبنای بلاکچین یا انواع دیگر فناوری‌های دفترکل توزیع‌شده عمل می‌کند.

تحقق این مساله که به هیچ‌وجه دور از ذهن نیست، حتی اگر یک دهه هم به طول بینجامد، بزرگ‌ترین دستاورد باقی جهان در مقابل ابرقدرت یکه‏تاز دنیای پس از جنگ جهانی است و به اندازه یکصد بحران اقتصادی، اقتصاد آمریکا را تحت تاثیر قرار خواهد داد. بر خلاف سایر تلاش‏های ایران جهت مقابله با آمریکا که در آنها انگیزه زیادی در کشورها در همراهی با ایران وجود ندارد، پایان سلطه دلار بر اقتصاد جهان و تضعیف تسلط آمریکا بر چهارراه تجارت جهانی، آرزوی همه دنیا، حتی اروپایی‌‏هاست؛ اتفاقی که امروز اندیشکده‌های معتبر آمریکایی، زنگ خطر آن را به صدا درآورده‏‌اند.


باتوجه به اینکه این فناوری به تدریج شتاب گرفته و در حال نزدیک شدن به وعده‌هایی است که مدت‌ها است کاربران و علاقه‌مندان این فناوری چشم‌انتظارش را داشته‌اند، شرکت دیلویت نظرسنجی را از بیش از ۱۰۰۰ مدیر فعال در حوزه بلاکچین در سراسر دنیا انجام داده است تا ببیند که این فناوری تا چه میزان توانسته قابلیت‌هایش را به اثبات برساند و با تمام تب و تابی که به راه انداخته تا چه میزان پیش خواهد رفت و آینده صنعت را دستخوش تحول خواهد کرد. برای متن کامل اینجا را کلیک کنید.


سرکشان رمزارز*


رمزارزها و فناوری پسایند آن، بلاکچین، از مهم‌ترین ابداعات فناورانه اقتصادی هستند که محل مباحث و تصمیمات گوناگونی در ایران نیز بوده‎اند. پنهان‌بودن منشأ و دارنده رمزارز، می‎تواند این ابزار را به بدیل مناسبی برای پول‎های بین‎المللی رایج، به‌خصوص در شرایط تحریمی که تحریم‌شوندگان و تامین‌کنندگان علاقه‎ای به فاش‌شدن اطلاعات‌شان ندارند، تبدیل کند.

چه آنکه در به‌کارگیری این ابزار، واسطه‎ای بین پرداخت‎کننده و دریافت‌کننده وجود نداشته و بر خلاف استفاده از ارزهای جهان‌روا، هیچ کشور (یا بانک مرکزی) ثالثی به اطلاعات تبادلات مالی دسترسی نخواهد داشت.

در گزارش «سرکشان رمزارزی: دشمنان ایالات متحده به‌دنبال مقاومت در برابر تحریم‌ها از طریق فناوری بلاکچین» بنیاد دفاع از دموکراسی (اندیشکده‎ای تندرو با خصمانه‎ترین مواضع علیه ایران) به تشریح اقداماتی که چهار کشور ایران، ونزوئلا، روسیه و چین به‌منظور توسعه رمزارزها در پیش گرفته‎اند، پرداخته و به مقامات کشور آمریکا درباره امکان دور زدن تحریم‎ها به‌واسطه توسعه این نوع ارزها هشدار و البته راهکارهایی را در این خصوص ارائه داده است.

از دیدگاه نویسندگان این مقاله، هرچند راه‎اندازی رمزارزهای ملی بر بستر بلاکچین یک فرایند بلندمدت بوده و در کوتاه‌مدت نمی‎تواند به کاهش قابل توجه آثار تحریمی منجر شود، اما کار روی توسعه این فناوری می‎تواند در آینده تسلط مالی آمریکا را با چالش مواجه سازد.

از این رو است که می‎توان «تشکیل گروه قرمز و اجرای سناریوهای تهدید مالی» را در صدر توصیه‎های سیاستی این گزارش ملاحظه کرد. در این گزارش به نام برخی شرکت‎های ایرانی که به توسعه فناوری بلاکچین کمک می‎کنند نیز اشاره شده که به نظر می‌رسد اگر قرار باشد تحریمی در مواجهه با توسعه رمزارزها متوجه ایران و شرکت‎های ایران شود، نوک پیکان تحریم به سوی این شرکت‎ها خواهد بود.

بودجه بنیاد دفاع از دموکراسی
بزرگ‌ترین اهداکنندگان مالی به این نهاد به‌ترتیب برنارد مارکوس، موسس هوم دیپو؛ پال سینگر، مدیر الیوت منیجمنت کرپوریشن و شلدون ادلسون، مالک کازینوی لاس‌وگاس سندز بوده‌اند. به گزارش وبگاه تینک پروگرس، بیشتر بودجه این بنیاد از سوی اهداکنندگان حامی اسرائیل تامین می‌شود.

این شرکت‎ها و نهادها (که البته برخی از آنها در حال حاضر نیز تحریم هستند) عبارتند از: شرکت شاپرک، آزمایشگاه‎ بلاکچین ایران، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، بانک مرکزی ایران، انجمن بلاکچین ایران، پژوهشکده پولی و بانکی، شرکت خدمات انفورماتیک، همایش بانکداری الکترونیک و انجمن فین‌تک ایران.

* بخشی از ترجمه گزارش «سرکشان رمزارزی».

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.