اینشورتک رگ تک یادداشت

رمزگشایی از آمارهای فین‌تک ایران

نوشته شده توسط اتاق خبر راه پرداخت

رضا قربانی، سردبیر ماهنامه عصر تراکنش؛ هفته‌نامه شنبه / هفته گذشته بخشی از آمارهایی که این هفته به صورت کامل در ماهنامه عصر تراکنش منتشر شد، برای اولین بار منتشر شده بود. واقعیت این است که برای انتشار این آمارها مدتی با خودمان کلنجار رفتیم بس که تصور می‌کردیم وضعیت باید بسیار بهتر از این باشد و نگران بودیم که نکند ما نتوانسته‌ایم جاهایی را ببینیم. همین جا تأکید کنم که از نظر ما قطعاً فین‌تک دایره وسیع‌تری نسبت به استارت‌آپ‌ها دارد و استارت‌آپ‌ها فقط بخش کوچکی از آن هستند.

در دنیای فین‌تک امروز هرگز نمی‌توان نقش کسب‌وکارهای قدیمی‌تر را نادیده گرفت و حتماً باید به آنها توجه کرد. منتها آن چیزی که باعث می‌شود ما تمرکزمان را در این بررسی روی استارت‌آپ‌ها بگذریم این است که استارت‌آپ‌ها فعلاً نوک پیکان نوآوری در فضای مالی هستند. در زمانی که کسب‌وکارهای بانکی ما همه خلاقیت‌شان را در بیلبوردهای اتوبان‌ها خالی می‌کنند و بخش‌هایی مانند بیمه به کلی با فناوری بیگانه هستند یا جایی مثل بورس که نتوانسته اقبال مردم را به دست آورد استارت‌آپ‌ها این فرصت را دارند که بانکداری به شکل دیگر را هم معرفی کنند. منتها واقعیت این است که استارت‌آپ‌ها در آغاز راه قرار دارند و هنوز مسیر طولانی باقی مانده است. فعلاً کسب‌وکارهای مالی با اقبال چشم‌گیر مردم مواجه نشده‌اند و هنوز کسی ادعای یونیکورن شدن در این بخش از اکوسیستم استارت‌آپی ندارد.

با توجه به قوانین سخت‌گیرانه‌ای که در ایران و جهان در زمینه بانکداری وجود دارد احتمالاً مسیر استارت‌آپ‌های فین‌تک از بقیه سخت‌تر هم باشد. در ادامه برخی از مواردی که در این گزارش بود را بررسی می‌کنیم و همین جا اعلام می‌کنم که این گزارش‌ها اولین قدم‌ها برای رسیدن به تصویری بزرگ از فین‌تک ایران است و مطمئناً پر از اشکال است و امیدواریم با کمک فعالان این فضا به مرور دقیق‌تر و کامل‌تر شود.

 

۱. چالش قانون

شاید مهم‌ترین چالشی که این روزها نه فقط استارت‌آپ‌های مالی ایران بلکه بانک‌ها و دیگر بخش‌های مالی با آن روبه‌رو باشند مسائل حقوقی باشد. شما در کدام بخش از کسب‌وکارها شاهد این حجم از استانداردها و قوانین سخت‌گیرانه هستید که به صورت پیوسته هم تغییر می‌کند و به‌روزرسانی می‌شود. اخیراً مرکز پژوهش‌های مجلس تحقیقی انجام داده و گفته است سیستم بانکداری ایران در تطبیق با استانداردهای گزارشگری مالی، ارزیابی بخش مالی، مبارزه با پول‌شویی و تأمین مالی تروریسم نمره قبولی نمی‌گیرد. بر مبنای بررسی‌های بازوی پژوهشی مجلس اگرچه بسیاری تحریم‌ها را عامل اصلی به انزوا رانده شدن نظام بانکی می‌دانند، اما پیاده نشدن برخی از استانداردهای بین‌المللی در این نظام به دلیل انعکاس تصویری پر ریسک از همکاری با بانک‌های ایران، حتی با فرض نبود تحریم‌ها یکی از مهم‌ترین موانع روابط بانکی با خارج است. این پژوهش با بررسی پنج دسته استاندارد جهانی، وضعیت نظام بانکی ایران را ازلحاظ پیاده‌سازی استانداردهای (ایزو)، (گزارشگری مالی) و (ارزیابی بخش مالی) و توصیه‌های (مبارزه با پول‌شویی) و (تأمین مالی تروریسم) بررسی کرده است.

نکته مهم اینجاست که نه فقط در ایران بلکه در بسیاری از نقاط جهان چالش جدی به نام مسائل حقوقی بر سر راه کسب‌وکارهای نوآورانه مالی وجود دارد و در پاسخ به همین نیاز بود که رگ‌تک‌ها در دنیا خلق شدند. در این زمینه هنوز در ابتدای راه هستیم.

 

۲. ضعف شدید در بخش اینشورتک و ولث‌تک

اینشورتک و ولث‌تک دسته جدیدی از کسب‌وکارهای نوآورانه مالی در فضاهای بیمه و بورس هستند. وجه اشتراک بیمه و بورس در ایران این است که هر دو نتوانسته‌اند در ایران با عامه مردم ارتباط برقرار کنند و هنوز نیمی از درآمد بیمه‌ها مربوط به بیمه‌های شخص ثالث است که حاشیه سود پایینی برای آنها دارد و گاهی ضررده هستند. کسب‌وکار بیمه هنوز در ایران از طرف مردم مورد استقبال قرار نگرفته است. اخیراً با حضور استارت‌آپ‌ها تحرکاتی در این زمینه دیده شده است.

همین هفته پیش یکی از مهم‌ترین شرکت‌های فناوری بیمه در ایران که با ارائه‌دهنده راه‌حل‌های نرم‌افزاری بیشتر شرکت‌های بیمه ایران است نشستی با حضور مدیران فناوری بیمه مرکزی و بیمه‌ها برگزار کرده بود که همین موضوع نشان می‌دهد احتمالاً غول خفته در حال بیدار شدن است. اوضاع در بورس هم همین طور است و با این که کسب‌وکارهای تحلیل و مبتنی بر اطلاعات در سال‌های اخیر در بورس رشد داشته‌اند اما هنوز مردم با بورس بیگانه‌اند. نکته جالب اینجاست که بیمه هم مانند بورس از جنس سرمایه‌گذاری است در حالی که مردم ایران بیمه را چیزی از جنس هزینه می‌دانند. در هر حال در فضای استارت‌آپ‌های ایرانی تمرکز بسیار شدیدی بر کسب‌وکارهای پرداخت وجود داشته که در یکی دو سال اخیر به مرور شاهد رشد کسب‌وکارهایی در زمینه‌های بیمه و بورس هم هستیم.

 

۳. عدم توجه به «بنکینگ‌تک» و تمرکز بیش از حد بر «پی‌تک»

البته به نظر می‌رسد دیگر بخش پرداخت به اشباع رسیده است و ما به مرور شاهد رشد کسب‌وکارهای در زمینه بانکداری باشیم. هرچند چالش اولی که گفتم یعنی موانع حقوقی مهم‌ترین سد راه استارت‌آپ‌ها برای فعالیت در زمینه‌های مرتبط با بانکداری است اما نکته مهم اینجاست که به مرور و با شناخت مردم از ابزارهای نوآورانه فشار از پایین باعث می‌شود بانک‌ها نتوانند به روال سابق خود ادامه دهند.

همان‌طور که با اجازه‌ای که دکتر نوربخش برای راه‌اندازی بانک‌های خصوصی در ایران داد بسیاری از تحولات که مانند آبی پشت سد جمع شده بودند به یک باره راه خود را پیدا کردند، امروز هم همه چیز پشت سد قوانین مانده است. بانک‌های ایران در سال‌های گذشته نتوانسته‌اند به اندازه کافی خلاق باشند و در بن‌بست گیر کرده‌اند. قطعاً به محض این که شرایط برای فعالیت کسب‌وکارهای متفاوت فراهم شود سیلی راه می‌افتد.

 

۴. و در پایان و نه کم‌اهمیت‌تر از بقیه معظلی به نام منابع انسانی

این موضوع در سال‌های اخیر بس تکرار شده است که به نظر می‌رسد بیان دوباره و دوباره آن بی‌مزه شده است. در ایران کسانی که دنبال کار می‌گردند می‌گویند کار نیست و کسانی که به دنبال جذب منابع انسانی هستند می‌گویند نیروی مناسب نیست. واقعیت احتمالاً این است که هم کار هست و هم منابع انسانی و راه ارتباطی مناسبی برای اتصال این دو به هم وجود ندارد.

متاسفانه نهادهای واسطه‌ای مانند دانشگاه‌ها و جاهایی مانند رسانه ملی به کارهای دیگری مشغول هستند و اندک تلاش‌هایی هم که در این زمینه وجود دارد مربوط به رسانه‌هایی است که علم کارآفرینی و کسب‌وکارها را در ایران برداشته‌اند و سعی می‌کنند زمینه‌ای برای ارتباطات فراهم کنند.

متاسفانه دانشگاه‌های ما هر روز بیشتر از این که بتوانند افراد را برای کار و زندگی در جامعه امروز آماده کنند دور می‌شوند. مهم‌ترین معظل کسب‌وکارهای استارت‌آپی ایران در بخش منابع انسانی و عدم توانایی یادگیری مستمر است. این عدم توانایی یادگیری مستمر همان آفتی است که بانک‌های ما را دچار خودش کرده و آنها نتوانسته‌اند در این مدت خودشان را با تغییر همراه کنند که رگه‌هایی از آن در فضای استارت‌آپی ما هم دیده می‌شود. کسب‌وکارها بحث یادگیری و همراهی با تغییر را باید بیشتر جدی بگیرند.

درباره نویسنده

اتاق خبر راه پرداخت

در اتاق خبر راه پرداخت ما همه خبر‌های قابل انتشار مربوط به صنعت بانکداری و پرداخت الکترونیک ایران را در راه پرداخت منتشر می‌کنیم. ما در راه پرداخت تلاش می‌کنیم بیش و پیش از خبررسانی، تحلیل ارائه کنیم. اما مخاطبان ما می‌توانند از طریق اتاق خبر در جریان مهم‌ترین رویدادها و روندها هم قرار بگیرند.

دیدگاهتان را بنویسید

/* ]]> */