راه پرداخت
راه پرداخت؛ رسانه فناوری‌های مالی ایران

رئیس‌کل بانک مرکزی با تشریح ابعاد اصلاح نظام بانکی تأکید کرد / روند رشد ‎نقدینگی رو به کاهش است

به گفته رئیس‌کل بانک مرکزی، رشد نقدینگی در مهرماه ۴۲.۸ درصد، در آبان ماه ۴۲ درصد، در آذرماه ۴۱.۴ درصد و در دی‌ماه ۳۹.۸ درصد بوده است که البته ۲.۶ درصد آن مربوط به پوشش آماری یکی از بانک‌های ادغامی است، ولی در مجموع روند رشد نقدینگی در ماه‌های اخیر کاهشی شده است. صالح‌آبادی با تشریح راه‌های اصلاح نظام بانکی، چهار رابطه اصلی را برای کنترل و اصلاح روند خلق نقدینگی برشمرد و عنوان کرد: «نقدینگی که توسط کل مجموعه به درست یا غلط خلق می‌شود باید به سمت تولید برود و با رشد اقتصادی متناسب باشد؛ بنابراین تمام محورهای اصلاحی مورد اشاره باید انجام شود.»

به عقیده او قانون مالیات بر عایدی سرمایه که در مجلس مطرح است از حرکت منابع مالی به سمت بخش‌های غیرمولد که معاف از مالیات هستند جلوگیری کرده و منابع را در جریان تولید قرار می‌دهد. به گفته رئیس بانک مرکزی این اصلاح نظام مالیاتی در کنار تغییر رفتار بانک‌ها برای اقتصاد ایران دارای اهمیت است.

رئیس شورای پول و اعتبار همچنین با بیان اینکه نظارت‌های برخط و هوشمند نیز از محورهای اصلاحی مورد نظر بانک مرکزی است، سامانه سمات را یک سامانه پسینی خواند که قابلیت تبدبل‌شدن به یک سامانه کنترلی را دارد.

به گزارش روابط عمومی بانک مرکزی، علی صالح‌آبادی، رئیس‌کل بانک مرکزی با حضور در یک برنامه تلویزیونی با بیان اینکه یکی از محورهای بسیار مهم در اصلاح نظام اقتصادی، اصلاح نظام بانکی است، گفت: «برای اصلاح نظام بانکی باید چهار رابطه را اصلاح کنیم که عبارت از رابطه دولت با بانک مرکزی، رابطه دولت با بانک‌ها، رابطه بانک مرکزی با بانک‌ها و رابطه بانک‌ها با مشتریان است.»


ابعاد چهارگانه اصلاح نظام بانکی


صالح‌آبادی با تأکید بر اهمیت اصلاح رابطه دولت و بانک مرکزی تصریح کرد: «از آنجا که بانک‌ مرکزی بانکدار دولت محسوب می‌شود و ارزهای نفتی را خریداری کرده و معادل آن ریال چاپ می‌کند و در اختیار دولت قرار می‌دهد؛ یکی از ریشه‌های رشد پایه پولی و خلق نقدینگی افزایش خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی است.»

او ادامه داد: «این اقدام باعث رشد پایه پولی و خلق نقدینگی می‌شود که از ۵۶۰ هزار میلیارد تومان پایه پولی کشور، ۵۰۳ هزار میلیارد تومان به این موضوع برمی‌گردد.»

رئیس شورای پول و اعتبار با بیان اینکه دولت و بانک مرکزی روابط دیگری نیز دارند، گفت: «در ابتدای سال، بانک مرکزی بر اساس قانون بودجه تنخواه در اختیار دولت قرار می‌دهد که از همین محل دولت امسال ۵۵ هزار میلیارد تومان از بانک مرکزی استقراض کرده است که این هم منشأ افزایش پایه پولی و خلق نقدینگی به شمار می‌رود.»

صالح‌آبادی یادآور شد: «از طرف دیگر حساب‌های دولت و شرکت‌های دولتی نزد بانک مرکزی است که نحوه ورود و خروج پول به حساب‌ها رابطه دولت و بانک مرکزی را متأثر می‌کند و بنابراین با توجه به مطالب گفته‌شده اصلاح رابطه دولت با بانک مرکزی یکی از موارد مهم برای اصلاح نظام بانکی به شمار می‌رود.»

رئیس شورای پول و اعتبار اصلاح رابطه دولت با بانک‌ها را از دیگر محورهای اصلاح نظام بانکی عنوان کرد و افزود: «تکالیفی مانند پرداخت تسهیلات برای خرید تضمینی گندم در قالب قانون بودجه بر دوش نظام بانکی قرار می‌گیرد که این تکالیف بعضاً می‌تواند به ناترازی بانک‌ها انجامد و منجر به استقراض بانک‌ها از بانک مرکزی شود.»

او با اشاره به محور سوم یعنی رابطه بانک مرکزی با بانک‌ها گفت: «مباحثی همچون عدم رعایت کفایت سرمایه، عدم تعادل در دارایی‌ها و بدهی‌ها، انجماد دارایی‌های بانکی در بخش‌های غیرنقدشونده و افزایش معوقات بانکی نیز باعث ناترازی بانک‌ها می‌شود که در این زمینه اضافه برداشت بانک‌ها باید کاهش پیدا کند و عملکرد نظام بانکی باید شفاف شود.»

صالح‌آبادی با بیان اینکه ۱۷۰ هزار میلیارد تومان از اقلام پایه پولی از بدهی بانک‌ها به بانک مرکزی ناشی می‌شود، گفت: «از ۴۵۰۰ هزار میلیارد تومان حجم نقدینگی تقریباً حدود ۱۵۰۰ هزار میلیارد تومان سهم بانک‌ها است.»

 صالح‌آبادی با اشاره به لزوم اصلاح رابطه بانک‌ها و مشتریان نیز گفت: «مشتریان حقوقی و بنگاه‌های تولیدی هم قشری از مشتریان نظام بانکی هستند که در بحث‌هایی مانند ارائه تسهیلات و خدمات نیازمند اصلاح رابطه بانک با مشتری هستیم.»

رئیس‌کل بانک مرکزی با تأکید بر اینکه همه این موارد در اختیار بانک مرکزی نیست، گفت: «کلیه دستگاه‌های دولتی و غیردولتی باید در این زمینه همکاری کنند و انتظار ما از مجلس در این زمان که در زمان تصویب بودجه قرار داریم این است که بودجه سال آینده ناتراز بسته نشود.»

صالح‌آبادی، با بیان اینکه اصلاح نظام بانکی مشتمل بر مؤلفه‌های متعدد است تأکید کرد: «البته یک بخش آن شامل بانک‌ها می‌شود و حتماً باید انضباط پیدا کنند و جلوی خلق بی‌انضباط پول توسط بانک‌ها باید گرفته شود.»

او در ادامه با تأکید بر لزوم هدایت نقدینگی به سمت بخش‌های مولد اقتصادی افزود: «هدف این نیست که بانک‌ها برج‌سازی کنند و نقدینگی که توسط کل مجموعه به درست یا غلط خلق می‌شود باید به سمت تولید برود و با رشد اقتصادی متناسب باشد؛ بنابراین تمام محورهای اصلاحی مورد اشاره باید انجام شود، اگر یک قسمت را عملیاتی کنیم و به سایر موارد بی‌توجه باشیم به اندازه همانی که انجام‌شده شاید توفیقات حداقلی پیدا کنیم، منتها درصورتی‌که بخواهیم توفیقاتمان در اصلاح نظام بانکی تکمیل شود، بایستی تمام ابعاد را در نظر بگیریم که برای تمام این‌ها برنامه وجود دارد.»


افزایش پایه پولی از محل افزایش خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی


رئیس‌کل بانک مرکزی در ادامه به تشریح روند افزایش پایه پولی از محل افزایش خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی پرداخت و گفت: «بانک مرکزی یکسری از ارزها را به نرخ ۴۲۰۰ می‌خرد و به نرخ ۴۲۰۰ می‌فروشد، یکسری ارزها را به نرخ نیمایی می‌خرد و به نرخ نیمایی هم می‌فروشد؛ اما جایی که کسری می‌آوریم آن بخشی است که ارز را به نرخ نیمایی می‌خریم و به نرخ ۴۲۰۰ تومانی به فروش می‌رسانیم، تفاوت این مبلغ در سال ۱۳۹۹ حدود ۱۱۰ همت بوده است.»

او با تأکید بر اینکه حدوداً ۵۰۳ هزار میلیارد تومان از مجموع ۵۶۰ هزار میلیارد تومان پایه پولی ناشی از افزایش خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی است گفت: «بنابراین حدود ۶ میلیارد دلار از خالص دارایی‌های خارجی بانک مرکزی به عنوان طلب بانک مرکزی از دولت به شکل ارزی ثبت شده است.»

رئیس‌کل بانک مرکزی در ادامه بیان کرد: «اینکه در واقع بانک مرکزی هم سهم ۴۷ درصدی حجم پایه پولی دارد باز به شکل غیرمستقیم مرتبط به دولت می‌شود، زیرا بانکدار دولت است. زمانی که بانک مرکزی ارز دولت را خریداری می‌کند و به جای آن ریال می‌دهد، به صورت غیرمستقیم به دولت وصل است، یعنی به ظاهر این است که بانک مرکزی در حال تقویت ذخایر ارزی است ولی در عمل با خرید ارز، ریال پمپاژ می‌کند.»


ضرورت ایجاد نظام هوشمند مالیاتی


رئیس‌کل بانک مرکزی در ادامه با اشاره به اهمیت اصلاح نظام مالیاتی در کشور افزود: «در کنار لزوم تغییر نظام رفتاری بانک‌ها، رفتار افرادی که دارنده منابع مالی هستند نیز باید تغییر کند.»

او افزود: «نظام مالیاتی در دنیا دارای دو نقش است، یکی اینکه تأمین منابع درآمدی دولت‌ها به حساب می‌آید و دیگری تخصیص بدهی بزرگ در اقتصاد است؛ بنابراین زمانی که فعالیت‌های غیرمولد معاف از مالیات باشد، طبیعی است که منابع مالی به سمت منابع غیر مولد می‌رود، بنابراین قانون مالیات بر عایدی سرمایه که در مجلس مطرح است، نظام هوشمند مالیاتی است که در کنار نظام هوشمند بانکی معنادار می‌شود.»


لزوم انضباط بانک‌ها و کاهش فشار تسهیلات تکلیفی بر بانک‌ها


صالح‌آبادی تصریح کرد: «سقف رشد ترازنامه بانک‌ها مشخص شده است، بانک مرکزی هم در این خصوص کنترل و نظارت‌های لازم را انجام می‌دهد، البته این موضوع نیاز به اصلاحاتی دارد چراکه این نسبت برای همه بانک‌ها به یک شکل دیده شده است اما در واقع شرایط بانک‌ها با یکدیگر فرق می‌کند و برای همه، یک‌جور نمی‌شود در نظر گرفت.»

 صالح‌آبادی ادامه داد: «بانک نباید از ریل بانکداری خارج شود؛ اما در بعضی موارد بانک به جای اینکه بانکدار و واسط مالی باشد به بنگاه‌دار، پیمانکار یا مال‌دار تبدیل شده است. یکی دیگر از محورهای اصلاحی در نظام بانکی این است که بانک‌ها اموال مازاد خود را واگذار کنند.»

او اظهار داشت: «بر این اساس فروش اموال مازاد بانک‌ها یکی از برنامه‌های مهم در اصلاح نظام بانکی است، اما این امکان هم وجود دارد که بانکی نتواند اموال خود را به فروش برساند؛ در این خصوص سازوکار فروش اموال مازاد بانک‌ها در دولت در نظر گرفته شده است که به زودی تصویب خواهد شد. همچنین با بهره‌گیری از سامانه‌های هوشمند و کنترل‌های مبتنی بر فناوری انجام تلاش خواهیم کرد تا در آینده از بروز مجد این‌گونه مشکلات جلوگیری شود.»

رئیس‌کل بانک مرکزی در خصوص ضرورت کنترل نقدینگی تصریح کرد: «این موضوع مطالبه مردم هم محسوب می‌شود، ماهم در کارمان جدیت داریم و تلاش می‌کنیم در حوزه پولی و شبکه بانکی اصلاحات مدنظر خود را انجام دهیم. در همین ارتباط طرح بانکداری هم مراحل خود را پیش می‌برد و انشاالله اوایل سال آینده در صحن علنی مجلس مطرح خواهد شد. این طرح می‌تواند به توان نظارتی بانک مرکزی کمک کند.»

او صالح‌آبادی با تأکید بر اینکه بانک‌ها باید نسبت‌های کفایت سرمایه خود را به طور قطع اصلاح کنند، اظهار کرد: «خلق نقدینگی در دنیا توسط بانک‌ها در یک چهارچوب استاندارد و مشخص انجام می‌شود. اینکه در دنیا تأکید می‌شود نسبت کفایت سرمایه بانک‌ها باید ارتقا یابد نکته بسیار مهمی است؛ چراکه بانک نباید با کفایت سرمایه پایین یا حتی منفی خلق پول کند و پذیرفته شده نیست. لذا یکی از محورهای اصلاحی در نظام بانکی مرتبط با افزایش سرمایه با کیفیت در بانک‌هاست نه لزوماً با تجدید ارزیابی‌ها که کامل نیست.»

رئیس‌کل بانک مرکزی تأکید کرد: «بانک واسطه‌گر وجوه است و حق بنگاه‌داری ندارد. ضمن اینکه مدیریت ریسک در شبکه بانکی نیز بسیار مهم است؛ اینکه یک بانک نقدینگی خود را در یک یا چند پروژه خاص حبس کند و آن پروژه از نقدینگی لازم‌ برخوردار نباشد بانک با مشکل مواجه می‌شود و نهایتاً از بانک مرکزی استقراض می‌کند.»

رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: بنابراین بانک‌ها باید بخشی از دارایی‌های خود را به شکل نقد یا شبه نقد نگهداری کنند که در این خصوص طی یک سال اخیر اوراق دولتی مطرح شده است. او افزود: «در سراسر دنیا اوراق دولتی جزو اوراق شبه نقد است که بانک‌های مرکزی می‌توانند آن را در عملیات بازار باز ریپو کنند تا بانک‌ها دچار مشکل نقدشوندگی نشوند.»

 صالح‌آبادی در ادامه با بیان اینکه در بودجه سال آینده در تبصره ۱۶ و سایر بندهای الحاقی حدود ۱۲۰۰ همت تسهیلات تکلیفی دیده شده است، تأکید کرد: «کل تسهیلاتی که شبکه بانکی از ابتدای امسال تاکنون پرداخت کرده است حدود ۲۳۰۰ همت بوده است که ۶۷ درصد آن برای سرمایه در گردش بنگاه‌های تولیدی استفاده شده است. لذا این ۱۲۰۰ همت تسهیلات تکلیفی موجب ناترازی خواهد شد که از مجلس محترم خواستار اصلاح این موضوع هستیم. رئیس‌کل بانک مرکزی ادامه داد: مقرر شد بانک مرکزی، سازمان برنامه و وزارت اقتصاد با هماهنگی یکدیگر و متناسب با تورم و نقدینگی، به‌گونه‌ای رفتار کنند که فشاری بر شبکه بانکی وارد نشود.»

رئیس‌کل بانک مرکزی اظهار کرد: «نباید اجازه دهیم بانک‌ها بدون ضابطه خلق نقدینگی کنند. ضمن اینکه بانک‌ها بر اساس ویژگی‌ها و پارامترها و شرایط خود با هم متفاوت هستند. قانون، ابزار و عزم جدی در مقوله اصلاح نظام بانکی و کنترل نقدینگی فاکتورهای مهمی هستند که خوشبختانه عزم‌ جدی در دولت و حاکمیت وجود دارد. ابزار آن هم همین سامانه‌ها و نیروی انسانی است. صالح‌آبادی با بیان اینکه قانون بانک مرکزی قدیمی است، اصلاح قانون بانک مرکزی موضوع بسیار مهمی است که امیدواریم در مجلس به زودی به نتیجه برسد.»


نظارت هوشمند بانک مرکزی بر روند خلق و توزیع نقدینگی توسط بانک‌ها


صالح‌آبادی گفت: «ما هم‌اکنون روند رشد ترازنامه بانک‌ها را هم رصد می‌کنیم تا یک بانک نتواند به مشتری خاص ارقام سنگینی را بدون توجه به ذی‌نفع واحد و سرمایه پایه‌ای که دارد پرداخت کند که همه این موارد کنترل خواهد شد.»

او یادآور شد: «از گذشته سامانه سمات در بانک مرکزی وجود داشته است که به خوبی از آن استفاده نمی‌شده ولی هم‌اکنون از آن به نحو مناسب استفاده می‌کنیم. بر این اساس اگر قرار باشد تسهیلاتی پرداخت شود باید یک کد از این سامانه دریافت شود، بنابراین کنترل ما روی تسهیلات‌دهی نظام بانکی نیز بیشتر شده است.»

رئیس‌کل بانک مرکزی در ادامه بیان کرد: «یکی از محورهای اصلاحی مورد نظر بانک مرکزی به نظارت‌های برخط و هوشمند بازمی‌گردد. به عنوان مثال سامانه ‌سمات پیش از این یک سامانه پسینی بوده است، یعنی پس از آنکه تسهیلاتی پرداخت می‌شد آمار آن به سامانه وارد می‌شد در حالی که این سامانه قابلیت دارد به یک سامانه کنترلی تبدیل شود، به این صورت که باید قواعدی تعریف و وارد این سامانه شود تا در چارچوب این قواعد بتوان کنترلی عمل کرد. به عنوان مثال همین چند روز پیش کد تسهیلات پرداختی در یک بانک مشخص و برای یک مشتری مشخص که مواردی همچون ذینفع واحد و سرمایه پایه در مورد آن رعایت نشده بود، در این سامانه مسدود و امکان پرداخت تسهیلات به مجموعه مذکور غیرممکن شد؛ بنابراین این سامانه قابلیت دریافت قواعد کنترلی را دارد، اما قسمت عملیات کار که مربوط به حوزه نظارت ما است باید قواعد را تعریف کند و در اختیار قسمت فناوری قرار بدهد که این قواعد در سامانه لحاظ شود.»

صالح‌آبادی تصریح کرد: «بانک مرکزی با جدیت به دنبال آن است تا بخشی از خلق نقدینگی که مربوط به شبکه بانکی است اصلاح شود. البته بخشی از ایرادات از گذشته در شبکه بانکی وجود داشته است که باید اصلاح شود و بخشی نیز مربوط به آینده است که کاری کنیم تا این مشکلات در آینده تکرار نشود.»

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.