«رادار راه پرداخت» مرور دورهای خبرها، گزارشها و عددهایی است که شاید در جریان پرحجم اخبار روزانه کمتر دیده شوند، اما میتوانند نشانهای از تغییرات مهم در بانکداری، پرداخت، فینتک و اقتصاد دیجیتال باشند. این سومین شماره رادار راه پرداخت است؛ در شماره نخست ۳۰ خبر و در شماره دوم ۳۲ خبر را مرور کردیم. این بار ۴۰ خبر و گزارش را انتخاب کردهایم؛ هر کدام با یک عدد، تصمیم یا تغییر که ارزش دنبالکردن دارد.
فهرست مطالب
شماره دوم «خبرهایی که شاید ندیده باشید» راه پرداخت؛ مرور ۴۰ خبر و گزارش از ۱۸ تا ۲۳ مرداد ۱۴۰۵؛ از طلای آنلاین، بانکداری و پرداخت ایران تا استیبلکوینها، ریلهای پرداخت بریکس، بانکهای مرکزی و رقابت چندصدمیلیارددلاری بر سر زیرساخت هوش مصنوعی
در شماره قبلی «خبرهایی که شاید از دست داده باشید» ۳۲ خبر از اقتصاد دیجیتال، پرداخت، بانکداری، رمزارز و فناوری را مرور کردیم. از آن زمان چند روز گذشته، اما حجم خبرها کم نشده است؛ از تبدیل مطالبات تأمین اجتماعی به ابزار مالی الکترونیکی و ادامه بلاتکلیفی پلتفرمهای طلای آنلاین در ایران تا حرکت بانکهای جهانی به سمت مدلهای تازه، تلاش بریکس برای اتصال ریلهای پرداخت و هجوم سرمایه به دیتاسنترهای هوش مصنوعی. این بار ۴۰ خبر و گزارش را انتخاب کردهایم که هر کدام یک عدد، تغییر یا نشانه قابلتوجه برای آینده اقتصاد دیجیتال دارند.
ایران؛ بانکداری، پرداخت و اقتصاد دیجیتال
۱. «تکو» میخواهد مطالبات تأمین اجتماعی را به ابزار مالی الکترونیکی تبدیل کند
پیوست گزارش داده است که سازمان تأمین اجتماعی سامانه «تکو» را برای تبدیل مطالبات قطعیشده به اسناد مالی الکترونیکی قابل انتقال و رهگیری راهاندازی کرده است؛ ابزاری که طلبکار میتواند بهجای انتظار برای دریافت پول نقد، آن را در زنجیره خرید و تسویه منتقل کند. اهمیت مسئله وقتی روشن میشود که بخش درمان تأمین اجتماعی ماهانه بیش از ۲۰ همت بدهی جدید ایجاد میکند. «تکو» را میتوان یکی از جدیترین تلاشها برای واردکردن تأمین مالی زنجیرهای و توکنسازی مطالبات به یکی از بزرگترین نهادهای مالی ایران دانست.
۲. حدود ۲۰ درصد منابع بانک سامان از بلوبانک آمده است
مدیرعامل بانک سامان در گفتوگو با پیوست گفته است حدود ۲۰ درصد منابع بانک سامان مربوط به بلوبانک است و برنامه بلو برای دریافت مجوز مستقل، در صورت فراهمشدن چارچوب قانونی، همچنان روی میز قرار دارد. بیش از ۹۵ درصد تراکنشهای مشتریان بانک سامان نیز الکترونیکی انجام میشود. نکته مهم دیگر این گفتوگو تأکید بر این است که امنیت بانکی فقط به جلوگیری از حمله محدود نیست و تابآوری، بازیابی و سرعت بازگرداندن سرویسها نیز باید بخشی از طراحی امنیت باشند.
۳. اسنپمارکت از ۶ میلیون سفارش و ۴۷۰۰ میلیارد تومان معامله ماهانه میگوید
طبق آماری که دیجیاتو از اسنپمارکت منتشر کرده است، این پلتفرم ماهانه نزدیک به ۶ میلیون سفارش و بیش از ۴۴ میلیون قلم کالا ثبت میکند و ارزش معاملات ماهانه آن از ۴۷۰۰ میلیارد تومان گذشته است. اسنپمارکت همچنین از حدود دو میلیون کاربر یکتای ماهانه سخن گفته و مدعی است ارزش معاملاتش تقریباً دو برابر نزدیکترین رقیب است. اعداد متعلق به خود شرکتاند، اما در هر صورت نشان میدهند بازار آنلاین کالاهای مصرفی روزمره در ایران به مقیاس چند هزار میلیارد تومان در ماه رسیده است.
۴. بیش از یک سال است ارز تجهیزات زیرساخت فناوری تخصیص نیافته است
رئیس سازمان نظام صنفی رایانهای به پیوست گفته است بیش از یک سال است ارز موردنیاز واردات تجهیزات زیرساخت فناوری اطلاعات تخصیص نیافته و نیاز سالانه این حوزه حدود دو میلیارد دلار برآورد میشود. او همزمان گفته بیش از ۳۰۰ هزار نفر در پایگاه فریلنسری ثبت شدهاند و حدود ۲۰ میلیون نفر از خدمات لندتکها استفاده کردهاند، درحالیکه هنوز هیچ لندتکی مجوز ندارد. مسئله فقط تأمین تجهیزات نیست؛ زیرساخت، تنظیمگری و امنیت سایبری همزمان به گلوگاه رشد اقتصاد دیجیتال تبدیل شدهاند.
۵. اتحادیه کسبوکارهای مجازی در سال ۱۴۰۴ فقط ۲۴۴۵ پروانه صادر کرد
گزارش عملکرد اتحادیه کسبوکارهای مجازی نشان میدهد در سال ۱۴۰۴ مجموعاً ۲۴۴۵ پروانه کسب جدید صادر شده و اتحادیه به حدود ۱۸ هزار و ۶۰۰ شکایت رسیدگی کرده است. ۱۲۱۵ مجوز، یعنی تقریباً نیمی از کل مجوزها، مربوط به تهران بوده و بیش از ۷۲ درصد پروانهها به فروش کالای فیزیکی تعلق داشته است. این آمار نشان میدهد ساختار رسمی تجارت آنلاین ایران، با وجود رشد خدمات دیجیتال، همچنان بهشدت حول تهران و فروش کالاهای فیزیکی متمرکز است.
۶. تولید ماینر در ایران به سمت رهگیری کامل دستگاه میرود
پیشنویس ضوابط تولید تجهیزات استخراج رمزارز که دیجیاتو منتشر کرده است، برای ورود تولیدکنندگان شروط تازهای در نظر گرفته است؛ از جمله داشتن حداقل یک سال سابقه در زنجیره تأمین ماینر و حرکت از مونتاژ به سمت ساخت داخل. پیشنویس همچنین بر ثبت و رهگیری تجهیزات و محدودکردن فروش به فعالیتهای مجاز تأکید دارد. جهت کلی مقررات روشن است: تنظیمگر میخواهد مسیر هر دستگاه از تولید تا بهرهبردار نهایی قابلردیابی باشد.
۷. مخابرات به یک میلیون و ۸۵۰ هزار مشترک فیبر رسید
مدیرعامل شرکت مخابرات ایران به پیوست گفته است تعداد مشترکان فیبر این شرکت از بیش از ۱.۵ میلیون نفر در پایان سال گذشته به یک میلیون و ۸۵۰ هزار مشترک رسیده است. مخابرات سال گذشته حدود ۱۰۰ هزار کیلومتر فیبر سمت مشترک توسعه داده و درآمدش از فیبر به ۱۹۸۶ میلیارد تومان رسیده است. در کنار این رشد، کندی توسعه شبکه بهویژه در تهران همچنان مسئله است؛ شکاف میان «پوشش» و اتصال واقعی مشترک به فیبر همچنان یکی از شاخصهای مهم توسعه زیرساخت ایران است.
۸. برای حدود ۹۰ میلیون ایرانی «شناسنامه کیف پول» ساخته شده است
ایسنا در گزارشی درباره «کیف پول ایران» نوشته است که تاکنون برای حدود ۹۰ میلیون نفر شناسنامه کیف پول ایجاد شده است؛ این عدد به معنی ۹۰ میلیون کاربر فعال نیست. این ابزار از طریق کد USSD و بدون نیاز به اینترنت امکان شارژ کیف پول، مشاهده موجودی، انتقال وجه و خرید را فراهم میکند. ایده مهم، ایجاد یک ریل پرداخت خرد مستقل از کارت و اتصال اینترنتی است؛ موضوعی که در شرایط اختلال ارتباطی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
۹. حالا میتوان تعداد حسابهای بانکی فعال خود را یکجا دید
پایگاه اختبار گزارش داده است که کاربران با ورود به سامانه خدمات الکترونیکی بانک مرکزی در my.cbi.ir میتوانند تعداد حسابهای بانکی فعال ثبتشده به نام خود را مشاهده کنند. قرار است در ادامه امکان درخواست غیرفعالکردن حسابهای مازاد نیز به سامانه اضافه شود. این قابلیت ساده، بخشی از پروژه بزرگتر ساماندهی هویت بانکی، کاهش حسابهای بلااستفاده و کنترل حسابهای منتسب به هر شخص است.
۱۰. آبانتتر بعد از تحریم آمریکا میگوید فعالیت داخلیاش تغییر نکرده است
آبانتتر در گفتوگو با ارزدیجیتال اعلام کرده است قرارگرفتن نام این صرافی در فهرست تحریمهای OFAC تغییری در خدمات روزمره داخلی آن ایجاد نکرده است. وزارت خزانهداری آمریکا در ۷ اوت این صرافی را تحریم و فعالیت در بخش مالی ایران و ارتباط با برخی بازیگران تحریمشده را از دلایل اقدام خود اعلام کرد. حتی اگر فعالیت ریالی و داخلی ادامه پیدا کند، چنین تحریمی میتواند روی ریسک طرف مقابل، نقدشوندگی و تعاملات برونمرزی یک کسبوکار رمزارزی ایرانی اثر بگذارد.
۱۱. «اعتماد صفر» وارد برنامه امنیت زیرساختهای حیاتی ایران شده است
به گزارش ایسنا، در ستاد علوم و فناوری افتا پیشنهادی برای ارتقای امنیت سایبری ارائه شده که یکی از محورهایش گذار زیرساختهای حیاتی به معماری Zero Trust یا اعتماد صفر است. اصلاح نظام مسئولیتپذیری و پاسخگویی و حفظ نیروی متخصص نیز در این برنامه آمده است. طرح هنوز در مرحله بررسی است، اما اگر اجرایی شود، برای شبکههای حساس از جمله بانکداری و پرداخت به معنی عبور از مدل «اعتماد به داخل شبکه» به سمت احراز و کنترل مستمر هر دسترسی خواهد بود.
۱۲. بازگشت خدمات بانک ملی پس از اختلال همچنان مرحلهبهمرحله ادامه دارد
به گزارش مهر به نقل از بانک ملی، خدماتی از چک صیادی و چکاوک تا انتقال شبا و صدور کارت به مدار بازگشتهاند. مشتریانی که بین ۲۳ خرداد تا ۲۳ تیر بهدلیل اختلال نتوانستهاند اقساط خود را بپردازند، با پرداخت تا پایان مرداد از سود دوران تأخیر و جریمه معاف میشوند. نکته اصلی خود فهرست خدمات نیست؛ این است که بازگرداندن کامل سرویسهای یک بانک بزرگ پس از رخداد، فرایندی طولانی و مرحلهای بوده است؛ موضوعی مهم برای سنجش تابآوری عملیاتی بانکها.
۱۳. سامانه نظارت بر پلتفرمهای طلای آنلاین هنوز کامل نشده است
رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان طلا به ایسنا گفته است با وجود گذشت چند ماه از تعیین تکلیف مقررات، سامانه نظارتی پلتفرمهای فروش آنلاین طلا هنوز کامل نشده و حدود ۹۰ درصد مسائل آن در فرایند بررسی به نتیجه رسیده است. محور اصلی سازوکار تازه این است که در برابر طلای فروختهشده، طلای واقعی و قابلرصد وجود داشته باشد تا امکان خالیفروشی کاهش یابد. بعد از رشد سریع پلتفرمهای طلا، مسئله اصلی اکنون دیگر مجوز ورود نیست؛ نحوه کنترل ذخیره، خزانه و تطبیق فروش با موجودی واقعی است.
۱۴. وزیر ارتباطات: با قطع اینترنت نه امنیت تأمین میشود و نه اقتصاد دیجیتال
در گزارشی در پایگاه اطلاعرسانی دولت، ستار هاشمی تأکید کرده است که دسترسی به اینترنت باید برای شهروندان برابر باشد و شبکه ملی اطلاعات را نمیتوان جایگزین اینترنت بینالملل دانست. او همچنین گفته قطع ارتباطات جهانی به توسعه هوش مصنوعی و کسبوکار دیجیتال لطمه میزند. مهمترین بخش حرف وزیر را میتوان در یک گزاره خلاصه کرد: «با قطع اینترنت، نه امنیت تأمین میشود و نه اقتصاد دیجیتال.» این موضع پس از تجربه ماههای اخیر، مستقیماً با مسئله تابآوری و تداوم کسبوکارهای آنلاین مرتبط است.
۱۵. رئیسکل بانک مرکزی میگوید ایران بهزودی عضو بانک توسعه نوین بریکس میشود
به گزارش مهر، عبدالناصر همتی گفته است ایران بهزودی عضو بانک توسعه نوین بریکس (NDB) خواهد شد و همزمان بهدنبال افزایش مبادلات با ارزهای ملی است. عضویت هنوز باید در فرایند رسمی بانک نهایی شود، بنابراین نباید آن را قطعیشده تلقی کرد. اهمیت NDB برای ایران فراتر از نماد سیاسی عضویت در بریکس است: این بانک یک نهاد تأمین مالی چندجانبه برای پروژههای زیرساختی و توسعهایاست.
پرداخت و بانکداری جهان؛ مجوزها، کارمزدها و مدلهای تازه
۱۶. رولوت مجوز بانکی فرانسه گرفت
رویترز گزارش داده است که رولوت مجوز بانکی فرانسه را از نهاد ناظر این کشور و بانک مرکزی اروپا دریافت کرده و پاریس را به مقر فعالیتهای اروپای غربی خود تبدیل میکند. این فینتک بیش از ۷۵ میلیون مشتری دارد و برای توسعه در فرانسه ۱.۱ میلیارد دلار سرمایهگذاری و بیش از ۶۰۰ استخدام در اروپای غربی برنامهریزی کرده است. رولوت با گرفتن مجوزهای بانکی محلی، عملاً از یک اپلیکیشن مالی فرامرزی به سمت رقابت مستقیم با بانکهای سنتی در سپرده، پسانداز و اعتبار حرکت میکند.
۱۷. بازگشت احتمالی کارمزد UPI، ارزشگذاری Paytm را هم تغییر داده است
در شماره قبل از احتمال بازگشت MDR به UPI گفتیم؛ حالا Entrackr گزارش داده است که برنشتاین هدف قیمتی Paytm را از ۱۵۰۰ به ۲۲۰۰ روپیه افزایش داده و از سال مالی ۲۰۲۸ بازگشت بخشی از MDR را وارد سناریوی پایه خود کرده است. برنشتاین برآورد میکند این تغییر در سال مالی ۲۰۳۰ بتواند ۲۱.۶ میلیارد روپیه به EBITDA پِیتیام اضافه کند. یعنی یک تغییر چنددهمدرصدی در کارمزد میتواند اقتصاد یک شرکت پرداخت را از نو تعریف کند.
۱۸. آمریکا درخواست مجوز بانکی Bunq را رد کرد
والاستریت ژورنال گزارش داده است که اداره کنترل ارز آمریکا درخواست نئوبانک هلندی Bunq برای دریافت مجوز بانکی را رد کرده است. نهاد ناظر درباره نحوه تأمین سرمایه کافی در آمریکا و تجربه تیم مدیریتی در حوزه کارتهای اعتباری بدون وثیقه نگرانی داشته است. Bunq بیش از ۲۰ میلیون کاربر دارد، اما این پرونده یادآوری میکند که مقیاسپذیری نرمافزار بهتنهایی برای تبدیلشدن به بانک کافی نیست؛ سرمایه، مدیریت ریسک و صلاحیت مدیریتی همچنان دیوار اصلی ورود به بانکداریاند.
۱۹. بانک مرکزی اروپا احتمالاً جلوی تصاحب کومرتسبانک را نمیگیرد
رویترز گزارش داده است که ارزیابی مقدماتی بانک مرکزی اروپا این است که دلیل اساسی برای مخالفت با تصاحب Commerzbank توسط UniCredit وجود ندارد. یونیکردیت در قالب پیشنهادی حدود ۴۳ میلیارد یورویی نزدیک به ۴۸ درصد سهام بانک آلمانی را در اختیار گرفته است. اگر معامله نهایی شود، یکی از بزرگترین ادغامهای بانکی اروپا پس از بحران مالی جهانی خواهد بود و دوباره بحث ایجاد بانکهای فرامرزی بزرگتر در اتحادیه اروپا را به مرکز توجه میآورد.
۲۰. Wise به بازار ۱۴ میلیارد دلاری حواله فیلیپین چشم دوخته است
BusinessWorld گزارش داده است که Wise میخواهد حضور خود را در فیلیپین با تکیه بر تقاضا برای انتقال پول خارجی کمهزینه گسترش دهد. فقط در پنج ماه نخست ۲۰۲۶ حدود ۱۴.۱ میلیارد دلار حواله نقدی از شهروندان فیلیپینی خارج از کشور وارد این کشور شده است. در چنین بازاری، رقابت دیگر فقط بر سر تعداد شعب یا شبکه کارگزاران نیست؛ قیمت شفاف، سرعت تسویه و تجربه کاملاً دیجیتال انتقال پول مزیت اصلی بازیگران تازه است.
۲۱. Zilch میخواهد از BNPL به سیستم مدیریت خرجکردن تبدیل شود
FinTech Magazine گزارش داده است که Zilch بزرگترین توسعه محصول خود را با دو سطح عضویت و محصولات اعتباری جدید آغاز کرده است. Zilch Extra ماهانه ۲.۹۹ پوند هزینه دارد و محصولات تازه امکان پرداخت اقساطی بلندتر و پیشدریافت مبالغ کوچک را فراهم میکنند. جهت حرکت مهمتر از خود قیمت است: یکی از شناختهشدهترین شرکتهای BNPL میخواهد از محصول «الان بخر، بعداً پرداخت کن» عبور کند و به لایه مدیریت مخارج، اعتبار و پاداش روزمره مشتری تبدیل شود.
۲۲. ورشکستگی Will Bank نزدیک به ۹۵۰ میلیون دلار ریسک تسویه برای مسترکارت ایجاد کرد
PYMNTS گزارش داده است که پس از سقوط Will Bank در برزیل، مسترکارت با حدود ۹۵۰ میلیون دلار تعهد تسویهنشده روبهرو شد. شبکه تاکنون بخشی از مبلغ را پرداخت کرده و بر سر میزان مسئولیت باقیمانده با پذیرندگان اختلاف دارد. مسئلهای که پشت این اختلاف قرار گرفته بسیار مهمتر از یک ورشکستگی است: اگر بانک صادرکننده از ایفای تعهد ناتوان شود، شبکه کارت تا چه اندازه باید ضامن اعتماد و تسویه میان صادرکننده و پذیرنده باشد؟
۲۳. هند دو میلیارد اسکناس پلیمری ۱۰ و ۲۰ روپیهای را آزمایش میکند
تایمز آو ایندیا گزارش داده است که دولت هند با آزمایش میدانی یک میلیارد اسکناس ۱۰ روپیهای و یک میلیارد اسکناس ۲۰ روپیهای پلیمری موافقت کرده است. در صورت موفقیت، اسکناسهای پلیمری در کنار پول کاغذی وارد گردش عادی خواهند شد. هند سالها این ایده را بررسی کرده و حالا وارد مرحلهای شده که دوام، امنیت، هزینه تولید و رفتار اسکناس در شرایط واقعی سنجیده میشود؛ دو میلیارد قطعهمقیاسی بزرگ برای یک «آزمایش» پول نقد است.
۲۴. ژاپن میخواهد وامدادن به استارتاپها را آسانتر کند
نیکی آسیا گزارش داده است که ژاپن بهدنبال تعدیل مقررات وامدهی برای شرکتهای نوپاست؛ در شرایطی که تسهیلات به استارتاپهای ژاپنی حدود ۱۰ درصد کاهش یافته است. هدف این است که ارزیابی اعتبار کمتر به وثیقههای سنتی و سابقه درآمدی وابسته باشد و ارزش فناوری، مدل کسبوکار و ظرفیت آینده شرکت نیز وزن بیشتری پیدا کند. این اصلاح میتواند وابستگی استارتاپها به افزایش سرمایه سهامی را کاهش دهد و وام بانکی را دوباره به یکی از ابزارهای تأمین مالی نوآوری تبدیل کند.
۲۵. بریکس درباره اتصال سیستمهای پرداخت سریع و CBDCها مذاکره میکند
رویترز گزارش داده است که اعضای بریکس در حال بررسی اتصال سامانههای پرداخت سریع و ارزهای دیجیتال بانک مرکزی برای پرداختهای برونمرزیاند. مذاکرات هنوز اولیه است و تصمیم نهایی وجود ندارد، اما هدف اعلامشده کاهش هزینه و اصطکاک پرداخت بین کشورهای عضو و گسترش استفاده از ارزهای محلی است. اگر این ایده از مرحله مذاکره عبور کند، بریکس بهجای صحبت کلی درباره دلارزدایی، به سمت ساخت ریل عملیاتی جایگزین برای جابهجایی پول میان بانکهای مرکزی و شبکههای پرداخت خواهد رفت.
رمزارز، استیبلکوین و هویت دیجیتال
۲۶. بوترین آینده اتریوم را در امنیت کوانتومی و کمک هوش مصنوعی میبیند
Decrypt به نقل از ویتالیک بوترین نوشته است که نسبت به نقشه راه چند سال قبل، مقاومت در برابر رایانش کوانتومی، حریم خصوصی و راستیآزمایی رسمی با کمک AI اهمیت بیشتری برای آینده اتریوم پیدا کردهاند. بنیاد اتریوم یک تیم اختصاصی برای امنیت پساکوانتومی ایجاد کرده و بوترین نیز بر جایگزینی تدریجی اجزای رمزنگاری آسیبپذیر تأکید دارد. این مسیر ادامه همان ایده «Lean Ethereum» است: شبکهای که قرار است نه فقط سریعتر، بلکه سادهتر، قابلاثباتتر و مقاومتر در برابر تهدیدهای نسل بعد باشد.
۲۷. شرکت رمزارزی خانواده ترامپ یک قدم به تبدیلشدن به بانک تراست نزدیک شد
رویترز گزارش داده است که World Liberty Financial تأیید مشروط اولیه برای ایجاد یک بانک تراست ملی دریافت کرده است. در صورت نهاییشدن مجوز، این نهاد میتواند استیبلکوین USD1، ذخایر و خدمات حضانتی را زیر یک چارچوب فدرال مدیریت کند؛ اما اجازه بانکداری متعارف، مانند سپردهگیری و وامدهی عمومی، ندارد. USD1 حدود چهار میلیارد دلار ارزش بازار دارد. صادرکنندگان استیبلکوین حالا بهجای ایستادن بیرون نظام بانکی، در حال ورود به ساختار رسمی مجوزهای بانکی آمریکا هستند.
۲۸. بحث تازه استیبلکوینها: چه کسی باید مستقیم به ریل فدرال رزرو وصل شود؟
در یادداشتی در کویندسک، یکی از مدیران Anchorage Digital استدلال کرده است بانکهای دیجیتالی دارای مجوز فدرال نباید در یک سیستم پرداخت درجهدو باقی بمانند و باید مسیر شفافی برای دسترسی مستقیم به زیرساخت فدرال رزرو داشته باشند. این یک دیدگاه است، نه تصمیم فدرال رزرو؛ اما پرسش مهمی را مطرح میکند: اگر صادرکنندگان استیبلکوین واقعاً مانند بانک نظارت شوند، آیا باید همان دسترسی بانکها به ریل تسویه بانک مرکزی را هم دریافت کنند؟
۲۹. امنیت پساکوانتومی فقط درباره رمزنگاری نیست؛ هویت دیجیتال هم باید تغییر کند
Biometric Update در گزارشی درباره هویت پساکوانتومی نوشته است که مهاجرت به دوران پساکوانتومی نباید به تعویض الگوریتمهای رمزنگاری محدود شود. گذرنامهها، مدارک هویتی، دادههای بیومتریک و اعتبارنامههایی که امروز صادر میشوند ممکن است سالها معتبر بمانند و باید برای تهدیدهای آینده آماده باشند. موضوع برای بانکداری و فینتک بسیار ملموس است: KYC، امضای دیجیتال و اثبات اینکه شخص و مدرک به همان تراکنش تعلق دارند نیز بخشی از مهاجرت پساکوانتومی خواهند بود.
هوش مصنوعی و زیرساخت؛ پول بزرگ به کجا میرود؟
۳۰. DayOne میخواهد در عرضه اولیه آمریکا حدود پنج میلیارد دلار جذب کند
بلومبرگ گزارش داده است که اپراتور دیتاسنتر DayOne بهصورت محرمانه برای عرضه اولیه سهام در آمریکا اقدام کرده و بهدنبال جذب حدود پنج میلیارد دلار با ارزشگذاری هدف نزدیک به ۲۰ میلیارد دلار است. رونق هوش مصنوعی حالا فقط سهام سازندگان تراشه و مدل را بالا نبرده؛ اپراتورهای دیتاسنتر نیز به یکی از مهمترین مقصدهای سرمایه تبدیل شدهاند. ظرفیت محاسباتی دارد به یک طبقه دارایی مستقل در بازار سرمایه تبدیل میشود.
۳۱. IBM و Together AI قرارداد ۲۴۰ میلیون دلاری برای استنتاج AI بستند
یاهو فایننس گزارش داده است که IBM و Together AI یک قرارداد چندساله ۲۴۰ میلیون دلاری برای ساخت کلاستر استنتاج هوش مصنوعی روی IBM Cloud امضا کردهاند. فاز نخست با حدود دو هزار تراشه Nvidia Blackwell 300 در آمریکا ساخته میشود. Together AI انتظار دارد ظرفیت مجموعه حتی پیش از آغاز سرویسدهی فروش برود. بعد از موج عظیم سرمایهگذاری در «آموزش» مدلها، حالا inference یا اجرای روزمره مدلهای AI خود به یک بازار عظیم زیرساختی تبدیل شده است.
۳۲. تقریباً نیمی از بانکهای آمریکایی هوش مصنوعی مولد را به کار گرفتهاند
گزارش «What’s Going On in Banking 2026» کورنرستون ادوایزرز بر پایه نظرسنجی از ۴۱۶ مدیر ارشد بانکی نشان میدهد هوش مصنوعی مولد اکنون در حدود نیمی از بانکها و نزدیک به ۶۰ درصد اتحادیههای اعتباری بهکار گرفته شده است. همزمان رمزارز، استیبلکوین و سپرده توکنیزه نیز وارد دستور کار مدیران ارشد شدهاند. نکته مهم این گزارش این است که AI در بانکداری از مرحله «آیا استفاده کنیم؟» عبور کرده و مسئله اصلی به نحوه اجرا، کنترل ریسک و بازطراحی فرایندها منتقل شده است.
۳۳. والاستریت برای تأمین مالی ۵۰۰ میلیارد دلار دیتاسنتر پشت انویدیا صف کشیده است
فایننشالتایمز گزارش داده است که شرکتهایی مانند Apollo، BlackRock، Blackstone، Brookfield، Goldman Sachs و KKR از برنامهای برای بسیج بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار سرمایه برای زیرساخت دیتاسنترهای مرتبط با انویدیا حمایت میکنند. بخشی از ساختارها میتواند با تضمین یا تعهد خود انویدیا همراه شود. موج AI حالا از داستان «فناوری» عبور کرده و به چرخهای بزرگ از اعتبار خصوصی، بدهی، صندوقهای زیرساختی و مهندسی مالی تبدیل شده است.
۳۴. ارزشگذاری تریلیوندلاری Anthropic زیر ذرهبین بازار قرار گرفته است
رویترز در تازهترین گزارش خود درباره برنامههای Anthropic نوشته است که این شرکت برای سالهای آینده رشد بسیار سریع درآمد را پیشبینی میکند و سرمایهگذاران در آستانه عرضه اولیه احتمالی، ارزشهایی در محدوده تریلیونها دلار را بررسی میکنند. بحث اصلی دیگر این نیست که Anthropic رشد میکند یا نه؛ سؤال این است که آیا حتی رشد چندبرابری درآمد نیز میتواند ارزشگذاریهایی نزدیک به بزرگترین شرکتهای جهان را توجیه کند. Anthropic به یکی از مهمترین آزمونهای بازار برای تشخیص مرز میان رشد واقعی AI و هیجان ارزشگذاری تبدیل شده است.
۳۵. دیتاسنترهای AI یکی از عوامل سرمایهگذاری میلیاردی امارات در گاز شدهاند
والاستریت ژورنال گزارش داده است که ADNOC Gas بیش از هشت میلیارد دلار برای افزایش ظرفیت خود سرمایهگذاری میکند و رشد تقاضای برق دیتاسنترها یکی از محرکهای تقاضای گاز در منطقه است. این نمونه یکی از تناقضهای مهم موج AI را نشان میدهد: فناوریای که معمولاً در قالب نرمافزار دیده میشود، برای رشد به مقادیر عظیم برق، شبکه انتقال، سوخت و زیرساخت فیزیکی نیاز دارد و حتی میتواند سرمایهگذاری در سوختهای فسیلی را افزایش دهد.
۳۶. یک فینتک کوچک میخواهد با AI کارخانه تولید ETF بسازد
CNBC گزارش داده است که Corgi Invest با استفاده از هوش مصنوعی برای سرعتدادن به طراحی اسناد و فرایندهای مقرراتی صندوقها، تعداد زیادی ETF عرضه و ثبت کرده است. شرکت میخواهد در تعداد ETFها از بازیگران بزرگی مانند بلکراک جلو بزند و برای بعضی محصولات کارمزدی نزدیک به نصف رقبا پیشنهاد میکند. استفاده متفاوت از AI اینجاست: هوش مصنوعی فقط موضوع سرمایهگذاری صندوق نیست؛ دارد هزینه و سرعت خودِ کارخانه ساخت محصول مالی را تغییر میدهد.
پول، ارز و بانکهای مرکزی؛ نرخ بهره هنوز همهچیز را تکان میدهد
۳۷. مداخله مشترک آمریکا و ژاپن نتوانست ین را برای مدت طولانی بالا نگه دارد
در شماره قبلی از مداخله کمسابقه آمریکا و ژاپن برای تقویت ین گفتیم؛ حالا بازار بخشی از آن حرکت را پس گرفته است. گزارشهای تازه از بازار ارز نشان میدهد دلار پس از سقوط از حدود ۱۶۴ ین به محدوده ۱۵۵ تا ۱۵۶ ین دوباره تا حوالی ۱۵۹ ین بالا آمده است. نتیجه: مداخله میتواند معاملهگران را غافلگیر کند، اما بدون تغییر شکاف نرخ بهره و عوامل بنیادی، اثر آن ممکن است کوتاهمدت باشد.
۳۸. یک رئیس منطقهای فدرال رزرو خواهان افزایش فوری نرخ بهره است
رویترز گزارش داده است که بث همک، رئیس فدرال رزرو کلیولند، معتقد است بانک مرکزی آمریکا باید همین حالا نرخ بهره را افزایش دهد تا رشد اقتصادی و فشار تقاضا مهار شوند. او یکی از مخالفان تصمیم اخیر فدرال رزرو بوده است. اختلاف درون بانک مرکزی آمریکا اکنون فقط درباره زمان کاهش نرخ نیست؛ گروهی معتقدند تورم آنقدر سرسخت است که حتی افزایش دوباره نرخ بهره باید روی میز بماند.
۳۹. جیمی دایمن: جایگاه دلار برای همیشه تضمین نشده است
Business Insider به نقل از جیمی دایمن نوشته است که اگر آمریکا در چند دهه آینده برتری اقتصادی و نظامی خود را از دست بدهد، سلطه دلار بهعنوان ارز ذخیره جهانی نیز میتواند تضعیف شود. دلار اکنون حدود ۵۷ درصد ذخایر ارزی جهان را تشکیل میدهد؛ سهمی که در ابتدای قرن نزدیک به ۷۰ درصد بود. مدیرعامل جیپیمورگان میگوید قدرت ارز ذخیره نه یک حق دائمی، بلکه محصول توان اقتصادی، صنعتی، نظامی و اعتماد به نهادهای کشور صادرکننده است.
۴۰. هزینه برنامه QE بانک مرکزی انگلیس از پنج درصد GDP بریتانیا عبور کرده است
در تحلیلی در فایننشالتایمز، نویسندگان برآورد کردهاند زیان برنامه خرید دارایی بانک مرکزی انگلیس برای مالیاتدهندگان از پنج درصد تولید ناخالص داخلی بریتانیا فراتر رفته؛ نسبتی بسیار بیشتر از هزینه مشابه در برخی بانکهای مرکزی دیگر. استدلال مقاله این است که سیاستهای نامتعارف پولی مانند QE و QT فقط ابزار فنی بانک مرکزی نیستند؛ هزینه مالی واقعی دارند و باید مانند سایر سیاستهای عمومی از منظر ریسک، بازده و پاسخگویی ارزیابی شوند.
