عرضه API نخستین گام بانکها برای ورود به اقتصاد پلتفرمی بود؛ اما آیا بانکی که فقط رابطهای برنامهنویسی خود را در اختیار کسبوکارها قرار میدهد، به یک بانک پلتفرمی تبدیل شده است؟ علیاصغر تقوی، معاون فناوری اطلاعات بانک کارآفرین، معتقد است بانکداری پلتفرمی زمانی شکل میگیرد که خدمات بانکی، فینتکی و تجاری در یک زنجیره مشترک قرار گیرند.
تقوی در گفتوگو با رضا قربانی، بنیانگذار راه پرداخت، میگوید حرکت بانک کارآفرین به سمت بانکداری بهعنوان پلتفرم، از مرحله چشمانداز عبور کرده و وارد محیط عملیاتی شده است. این بانک علاوه بر ارائه API، خدمات خود را در پلتفرمهای فینتکی و تجاری قرار داده و در مقابل، سرویسهای فینتکی را نیز به پلتفرم دیجیتال خود افزوده است.
همکاری با پلتفرمهای بزرگ و پذیرندگان عمده آنلاین و آفلاین، بخشی از این مسیر است. بانک کارآفرین در حوزههای نوظهوری مانند پلتفرمهای طلا نیز همکاریهایی را دنبال کرده است. از نگاه تقوی، همین ارتباط دوطرفه میان بانک و بازیگران بیرونی است که بانکداری پلتفرمی را از عرضه ساده API متمایز میکند.
«هایبانک» در این راهبرد، درگاه اصلی خدمات دیجیتال بانک کارآفرین است. این بانک از ابتدا دو مأموریت برای هایبانک تعریف کرده بود: ورود به بازار خرد و امتداد خدمات بانکداری شرکتی و اختصاصی در فضای دیجیتال.
بانک کارآفرین در اصل یک بانک شرکتی است و قصد ندارد در بازار خرد، الزاماً همان مسیر بانکهای خردهفروشی را تکرار کند. راهبرد بانک، دسترسی به مشتریان خرد از مسیر شرکتها و بنگاههایی است که پیشتر با بانک ارتباط دارند. به بیان دیگر، پیوند میان بانکداری شرکتی و خردهفروشی، هسته مدل دیجیتال بانک کارآفرین را تشکیل میدهد.
در این مدل، مشتری شرکتی باید بتواند خدماتی را که پیشتر به حضور، مکاتبه و طیکردن فرایندهای اداری نیاز داشت، از طریق هایبانک دریافت کند. افزایش سرعت گردش کار، شفافیت بیشتر فرایندهای تأمین مالی و ارائه پیشنهادهای شخصیسازیشده، سه نتیجهای هستند که بانک از این تغییر انتظار دارد.
خدماتی مانند «مساعده»، مدیریت مالی شخصی و کسبوکاری و راهکارهای تأمین مالی خرد و زنجیرهای نیز در همین چارچوب توسعه یافتهاند. هدف این است که محصول دیجیتال فقط یک قابلیت فناورانه نباشد، بلکه مسئلهای مشخص از مشتری یا کسبوکار بانک را حل کند.
این رویکرد، جایگاه فناوری اطلاعات در بانک را نیز تغییر میدهد. تقوی میگوید فناوری در بانک کارآفرین از یک مرکز هزینه به واحدی راهبردی تبدیل شده و باید در سال ۱۴۰۵ یکی از ستونهای سودآوری بانک باشد.
این سودآوری از دو مسیر دنبال میشود. مسیر نخست، طراحی سرویسهایی است که کسبوکار بانک را توانمند میکنند و به جذب مشتری یا گسترش خدمات مالی منجر میشوند. مسیر دوم، ایجاد درآمدهای کارمزدی از خدمات دیجیتال، هایبانک، پلتفرمهای خدماتی و APIهای بانک است.
تقوی تأکید میکند که نوآوری بهتنهایی مبنای توسعه محصول نیست. فناوری زمانی برای بانک ارزش ایجاد میکند که با اهداف راهبردی و تجاری آن همراستا باشد. به همین دلیل، معیار موفقیت یک محصول فقط عرضه یا تعداد قابلیتهای آن نیست؛ باید دید چه نقشی در زنجیره ارزش و درآمد بانک ایفا میکند.
بانک کارآفرین برای سنجش پیشرفت خود تا پایان سال ۱۴۰۵ سه شاخص اصلی تعریف کرده است. شاخص نخست، تابآوری است؛ به این معنا که بانک نهفقط از وقوع حمله و اختلال جلوگیری کند، بلکه در شرایط بحرانی نیز قادر به ادامه ارائه خدمت باشد.
شاخص دوم، تجربه مشتری است. بانک قصد دارد تغییر تجربه مشتریان را بهصورت دورهای اندازهگیری کند و توسعه محصولات خود را براساس نتایج این ارزیابیها پیش ببرد. شاخص سوم نیز درصد اتوماسیون و هوشمندسازی فرایندهاست؛ هرچه وابستگی به عملیات دستی و تکراری کاهش پیدا کند، سطح بلوغ دیجیتال بانک افزایش مییابد.
این گفتوگو نشان میدهد بانکداری پلتفرمی فقط یک پروژه فناوری نیست. مسئله اصلی، بازطراحی رابطه بانک با مشتری، فینتکها، پلتفرمها و زنجیره تأمین مالی است. در چنین مدلی، فناوری زمانی از مرکز هزینه به ستون سودآوری تبدیل میشود که بتواند همزمان درآمد ایجاد کند، تجربه مشتری را بهبود دهد و پایداری خدمات بانک را افزایش دهد.
