اشکان ابراهیمی، مدیرعامل شرکت آداک فناوری مانیا، معتقد است زیرساخت سختافزاری سازمانها و مراکز داده ایران با دو مسئله همزمان مواجه شده است: تجهیزات موجود در حال فرسودهشدناند و فرایند تأمین و جایگزینی آنها نیز دشوارتر از گذشته شده است. تلاقی این دو روند، ریسک اختلال و افت کیفیت خدمات دیجیتال را افزایش میدهد.
به گفته او، روند نوسازی تجهیزات طی سالهای گذشته کند شده بود، اما اکنون به نقطهای نزدیک میشود که جایگزینی زیرساختهای قدیمی بسیار محدودتر از قبل انجام میشود. مسئله فقط پایان عمر ظاهری یک دستگاه نیست. تجهیزات الکترونیکی ممکن است همچنان روشن باشند، اما با گذشت زمان، عملکرد و قابلیت اتکای آنها کاهش پیدا کند.
ابراهیمی میگوید در بسیاری از مراکز داده جهان، چرخهای حدود پنج سال برای استفاده از تجهیزات در بالاترین سطح عملکرد در نظر گرفته میشود و سپس سختافزارها جایگزین میشوند. در ایران، طولانیشدن عمر تجهیزات در کنار محدودیت تأمین، فرسودگی را از یک مسئله نگهداری به تهدیدی برای تداوم خدمات تبدیل کرده است.
او نگاه سیاستگذار به واردکنندگان تجهیزات را نیز بخشی از مسئله میداند. به اعتقاد ابراهیمی، این شرکتها اغلب صرفاً بهعنوان فعالانی تجاری دیده شدهاند؛ درحالیکه تأمینکنندگان تخصصی، علاوه بر کالا، دانش و فناوری جدید را نیز وارد زنجیره زیرساخت میکنند. حذف یا محدودکردن این حلقه بدون ایجاد جایگزین، میتواند نوسازی زیرساخت دیجیتال کشور را دشوارتر کند.
توسعه خدمات ابری نیز در کوتاهمدت الزاماً به کاهش تقاضای سختافزار منجر نمیشود. سازمانهای ایرانی هنوز اعتماد کاملی به انتقال دادهها و سرویسهای خود به کلاد ندارند و زیرساختهای داخلی را در کنار سرویسهای ابری حفظ میکنند. این حرکت موازی، بهجای حذف تجهیزات تکراری، میتواند تا زمان تکمیل مهاجرت به کلاد مصرف سختافزار را افزایش دهد.
هوش مصنوعی فشار تازهای بر این بازار وارد کرده است. پروژههای بزرگ جهانی، ظرفیت تولید آینده تجهیزاتی مانند GPU، ذخیرهسازها و شبکههای پرسرعت را از پیش جذب میکنند. از نگاه ابراهیمی، ایران هنوز در مقیاس سرمایهگذاری با این روند همراه نشده و در صورت ادامه این فاصله، دسترسی به سختافزارهای حیاتی هوش مصنوعی دشوارتر و پرهزینهتر خواهد شد.
