برای تماشای یک کوسهنهنگ لازم نیست به اقیانوس هند سفر کنید؛ تصویرش روی اسکناس هزارروفیهای مالدیو چاپ شده است. در مکزیک، موجودی عجیب به نام آکسولوتل روی پول نشسته و در سوئیس حتی باد و زمان هم شکل و رنگ پیدا کردهاند. این تصاویر اتفاقی نیستند. پشت هرکدام تصمیمی نهفته است درباره اینکه یک کشور میخواهد کدام بخش از تاریخ، فرهنگ و هویتش را به جهان نشان دهد.
اسکناسها شاید کوچکترین نمایشگاههای جهان باشند؛ نمایشگاههایی که هر روز میان میلیونها نفر دستبهدست میشوند، بیآنکه کسی فرصت کند به جزئیاتشان نگاه کند. در این گزارش، ۳۰ اسکناس از ۱۰ کشور را زیر ذرهبین گذاشتهایم تا داستانهای پنهان در نقش و رنگ آنها را کشف کنیم.
بخوانید: اسکناس یادبود ۵ هزار کرونی جمهوری چک با فویل نانوساختار وارد گردش شد
ایگواناها و لاکپشتها روی اسکناس آروبا، فرهنگ جزیره را به تصویر کشیدند
آروبا جزیرهای کوچک در دریای کارائیب و بخشی از پادشاهی هلند است. این جزیره در سال ۱۹۸۶ به وضعیت خودگردانی دست یافت و از همان زمان فلورین را بهعنوان پول رسمی خود معرفی کرد. طراحی اسکناسهای آروبا بازتابی از طبیعت گرمسیری و فرهنگ بومی آن است؛ جایی که خزندگان، موجودات دریایی و نقشهای سنتی جای چهره سیاستمداران را روی پول گرفتهاند.
در اسکناس آبیرنگ ۱۰ فلورینی که در سال ۲۰۱۹ منتشر شد، یک لاکپشت دریایی نقش اصلی را دارد. در کنار آن، ماهی کوچک خالدار و تصاویری از محیط زیر آب دیده میشود. این اسکناس بیشتر به تصویری از زندگی دریایی آروبا شباهت دارد تا یک سند مالی.
اسکناس ۲۵ فلورینی موجود در این مجموعه متعلق به سری قدیمیتر سال ۱۹۹۳ است. تصویر یک مار زنگی بومی آروبا روی آن نقش بسته و در سمت دیگر، طرحهای هندسی برگرفته از هنر و سفالهای بومی پیش از ورود اروپاییان دیده میشود. این اسکناس بخشی از دورهای است که طراحان آروبا تلاش میکردند طبیعت جزیره را با نشانههای تاریخی آن پیوند دهند.


اما مشهورترین اسکناس این مجموعه، ۱۰۰ فلورینی سبزرنگ است. یک ایگوانای بزرگ روی یک طرف آن دیده میشود و طرف دیگر، زنانی را نشان میدهد که در حال اجرای رقص سنتی با روبانهای بلند هستند. ترکیب رنگ سبز، نقشهای هندسی و این صحنه محلی چنان مورد توجه قرار گرفت که انجمن بینالمللی اسکناس (IBNS) آن را بهعنوان بهترین اسکناس سال ۲۰۱۹ جهان انتخاب کرد. این اسکناس بخشی از سری جدید آروباست که در آن زیبایی بصری با ویژگیهای امنیتی مانند چاپ برجسته، جوهر تغییررنگ و نوارهای ضدجعل سهبعدی ترکیب شده است.
اسکناسهای مکزیک، نمایشگاهی کوچک از تاریخ و حیاتوحش
در مکزیک، اسکناسها دو داستان را همزمان روایت میکنند: یک طرف به تاریخ کشور اختصاص دارد و طرف دیگر به طبیعت آن. بانک مرکزی مکزیک این ایده را در طراحی خانواده جدید اسکناسهای موسوم به «سری G» به کار گرفته است؛ مجموعهای که در آن شخصیتهای تاریخی در کنار جانوران و زیستبومهای شاخص کشور قرار گرفتهاند.
روی اسکناس بنفشرنگ ۵۰ پزویی، تصویری از تمدن باستانی مکزیک و شهر تاریخی تنوچتیتلان دیده میشود؛ شهری که مکزیکوسیتی امروزی بر بقایای آن شکل گرفته است. اما در سمت دیگر، موجودی صورتیرنگ با ظاهری عجیب توجه را جلب میکند: آکسولوتل، نوعی سمندر آبزی که در آبهای منطقه سوچیمیلکو زندگی میکند. حضور این جانور در کنار گیاهان و چشمانداز دریاچه، اسکناس را به تصویری از طبیعت مکزیک تبدیل کرده است. این طرح برنده جایزه بهترین اسکناس سال ۲۰۲۱ جهان شد.
اسکناس قرمزرنگ ۱۰۰ پزویی نیز داستان متفاوتی دارد. تصویر سور خوانا اینس دلا کروس، شاعر و نویسنده نامدار دوران استعمار اسپانیا، روی یک طرف آن نقش بسته است. در طرف دیگر، پروانههای مونارک بر فراز جنگلهای محل زمستانگذرانی خود در مکزیک پرواز میکنند. این اسکناس نیز یک سال پیش از ۵۰ پزویی، عنوان بهترین اسکناس سال ۲۰۲۰ جهان را به دست آورد.
در اسکناس سبزرنگ ۲۰۰ پزویی، تاریخ استقلال مکزیک در برابر طبیعت بیابانی آن قرار گرفته است. روی اسکناس، چهره میگل ایدالگو و خوزه ماریا مورلوس، دو شخصیت برجسته مبارزات استقلال، دیده میشود و در پشت آن عقابی طلایی بر فراز چشمانداز بیابانی منطقه ال پیناکاته و صحرای بزرگ آلتار پرواز میکند. مکزیک با این طراحی، تاریخ سیاسی و تنوع طبیعی خود را در دو سوی یک اسکناس به نمایش گذاشته است.


تنگه قزاقستان، آینهای از هویت یک کشور تازهاستقلالیافته
قزاقستان در ۱۵ نوامبر ۱۹۹۳، حدود دو سال پس از استقلال از اتحاد جماهیر شوروی، واحد پول ملی خود را با نام «تنگه» وارد گردش کرد. از آن زمان، اسکناسها به یکی از ابزارهای نمایش هویت ملی این کشور تبدیل شدند. در طراحی نمونههای این مجموعه، معماری یادبودهای استقلال در کنار مناظر طبیعی، نقشه کشور و پرندگان دیده میشود.
در اسکناس ۱۰۰۰ تنگهای سری ۲۰۱۴، بنای یادبود «قزاق اِلی» در آستانه و کبوترهای در حال پرواز دیده میشوند. در سمت دیگر، چشماندازی از فلات اوستیورت در غرب قزاقستان نقش بسته است؛ منطقهای با صخرهها و پهنههای وسیع که بخشی از جغرافیای متفاوت این کشور را نشان میدهد.


اسکناس سبزرنگ ۲۰۰۰ تنگهای نیز همین ترکیب را با جزئیات بیشتری ادامه میدهد. در یک طرف، بنای یادبود قزاق اِلی، کبوترها و نقش یک سایگا، جانور بومی دشتهای آسیای مرکزی، دیده میشود. در طرف دیگر، نقشه قزاقستان، رود ایرتیش و تصویری نمادین از یورت، چادر سنتی مردم کوچنشین، قرار گرفته است. طراحی این اسکناس یادآور پیوند زندگی کوچنشینی با سرزمین پهناور قزاقستان است.


اسکناس ۵۰۰۰ تنگهای با ترکیب رنگهای نارنجی، قرمز و قهوهای، فضای متفاوتی دارد. روی یک طرف آن، بنای یادبود قزاق اِلی و پرندگان در حال پرواز دیده میشوند و طرف دیگر تصویری از بنای یادبود استقلال قزاقستان و هتل قزاقستان در آلماتی را در کنار نقش نقشه کشور نشان میدهد. این اسکناس، معماری و نمادهای استقلال را در قالب یک ترکیب گرافیکی پرجزئیات کنار هم قرار داده است.


برج ساعت، کشتی تاریخی و ماهیهای رنگارنگ روی دلار برمودا
برمودا، مجمعالجزایری در اقیانوس اطلس، در سال ۱۹۷۰ دلار خود را جایگزین پوند برمودا کرد. اما تحول بزرگ در ظاهر پول این سرزمین سال ۲۰۰۹ اتفاق افتاد؛ زمانی که سازمان پولی برمودا اسکناسهایی عمودی با رنگهای روشن و تصاویری از حیاتوحش و بناهای تاریخی معرفی کرد. این طراحی بهاندازهای متفاوت بود که اسکناس دو دلاری برمودا عنوان بهترین اسکناس سال ۲۰۰۹ جهان را از انجمن بینالمللی اسکناس دریافت کرد.
روی اسکناس فیروزهای ۲ دلاری، پرندهای کوچک با بالهای آبی و سینه نارنجی در میان گلها نشسته است. این پرنده که «بلو بِرد» نام دارد، یکی از پرندگان شناختهشده برموداست. در سمت دیگر اسکناس، برج ساعت محوطه کشتیسازی سلطنتی، مجسمه نپتون، خدای دریاها در اساطیر روم، و منظرهای از بندر دیده میشود. ترکیب این تصاویر یادآور پیوند دیرینه زندگی مردم برمودا با دریاست.
اسکناس صورتیرنگ ۵ دلاری، داستان دیگری از این جزیره را روایت میکند. ماهی نیزهای آبی با پوزه کشیده و بالههای بلند، بخش بزرگی از یک طرف اسکناس را پوشانده است. طرف دیگر به ساحل مشهور هورسشو بِی و پل تاریخی سامرست اختصاص دارد. این پل که قدمتش به قرن هفدهم بازمیگردد، به داشتن یکی از کوچکترین دهانههای متحرک پل در جهان شهرت دارد؛ شکافی که برای عبور دکل قایقهای بادبانی باز میشود.
در اسکناس آبی و بنفش ۱۰ دلاری، یک فرشتهماهی آبی در میان مرجانها و گیاهان دریایی دیده میشود. پشت اسکناس، تصویری از کشتی تاریخی «دلیورنس» و ساختمان کمیسر در محوطه کشتیسازی سلطنتی قرار دارد. دلیورنس در سال ۱۶۱۰ به دست بازماندگان کشتی شکسته «سی ونچر» ساخته شد تا سفر ناتمام آنها به ویرجینیا ادامه پیدا کند. به این ترتیب، اسکناسی که در نگاه اول تصویری از دنیای زیر آب است، در سمت دیگر بخشی از تاریخ دریانوردی برمودا را روایت میکند.
کارناوال، پرندگان استوایی و داستان پول یک کشور نفتخیز
ترینیداد و توباگو، کشوری متشکل از دو جزیره در دریای کارائیب، از سال ۱۹۶۴ بانک مرکزی مستقل خود را دارد. در طراحی اسکناسهای این کشور، پرندگان رنگارنگ جایگاه ویژهای دارند؛ اما داستان پول آن فقط به طبیعت محدود نمیشود. ساختمان بانک مرکزی، صنعت نفت و فرهنگ جشنهای خیابانی نیز در کنار این پرندگان دیده میشوند.
روی اسکناس قرمزرنگ یک دلاری، دو پرنده «ایبیس سرخ» در حال پرواز و استراحت دیده میشوند. ایبیس سرخ یکی از پرندگان ملی ترینیداد و توباگوست و در نشان رسمی کشور نیز حضور دارد. در پشت اسکناس، ساختمان بانک مرکزی و بنای تاریخی «رد هاوس»، محل استقرار پارلمان، نقش بسته است. رنگ قرمز پرندگان با پرچم ملی کشور هماهنگی چشمگیری ایجاد کرده است.


در اسکناس نارنجیرنگ ۵۰ دلاری، پرندهای با سر سرخ و بدن تیره به نام «کاردینال سرخکلاه» دیده میشود. در سمت دیگر، ساختمان بانک مرکزی و تصویری از یک رقصنده در جشنهای کارناوال قرار گرفته است. کارناوال ترینیداد و توباگو با موسیقی، رقص و لباسهای رنگارنگ شناخته میشود و حضور این تصویر روی اسکناس، بخشی از هویت فرهنگی کشور را بازتاب میدهد.


اسکناس آبیرنگ ۱۰۰ دلاری از نظر مضمون با دو نمونه قبلی تفاوت دارد. در یک طرف، تصویر پرنده بهشتی و نشان ملی کشور دیده میشود؛ اما در پشت آن، سکوی استخراج نفت و گاز در کنار ساختمان بانک مرکزی قرار گرفته است. نفت و گاز از بخشهای مهم اقتصاد ترینیداد و توباگو هستند و حضور سکوی دریایی روی بالاترین اسکناس این مجموعه، این بخش از اقتصاد کشور را به نمایش میگذارد.


این سه اسکناس بخشی از گذار ترینیداد و توباگو از پول کاغذی به پول پلیمری هستند. بانک مرکزی این کشور از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱ اسکناسهای جدید را بهتدریج وارد گردش کرد. جنس پلیمری آنها امکان استفاده از پنجرههای شفاف و ویژگیهای امنیتی پیشرفتهتر را فراهم کرده است؛ جزئیاتی که در کنار طراحی رنگارنگ، ظاهر متفاوتی به پول این کشور دادهاند.
دلار نیوزیلند؛ از فتح اورست تا تاریخ حق رأی زنان
نیوزیلند در سال ۱۹۶۷ دلار را جایگزین پوند کرد. اسکناسهای اولیه این کشور تصویر ملکه الیزابت دوم را در یک طرف داشتند، اما در بازطراحی سال ۱۹۹۲، تصمیم گرفته شد چهره شخصیتهای برجسته نیوزیلندی نیز روی پول قرار بگیرد. در مجموعه جدیدتر، این چهرهها در کنار پرندگان بومی، کوهها و گیاهان خاص کشور قرار گرفتهاند.
اسکناس نارنجیرنگ ۵ دلاری تصویر سر ادموند هیلاری، کوهنورد مشهور نیوزیلندی، را در کنار کوه آئوراکی یا کوک نشان میدهد. هیلاری در سال ۱۹۵۳ همراه با تنزینگ نورگی نخستین صعود موفق به قله اورست را ثبت کرد. در پشت اسکناس، پنگوئن چشمزرد یا «هویهو» در میان گیاهان بومی دیده میشود. ترکیب تصویر یک کوهنورد و پرندهای کمیاب، این اسکناس را به یکی از شناختهشدهترین نمونههای پول نیوزیلند تبدیل کرده است. طراحی جدید آن نیز جایزه بهترین اسکناس سال ۲۰۱۵ جهان را دریافت کرد.


اسکناس آبیرنگ ۱۰ دلاری به یکی از مهمترین رویدادهای تاریخ سیاسی نیوزیلند اشاره دارد. تصویر کیت شپرد، از چهرههای اصلی جنبش حق رأی زنان، روی اسکناس قرار گرفته است. نیوزیلند در سال ۱۸۹۳ نخستین کشور خودگردان جهان شد که حق رأی زنان را در انتخابات پارلمانی به رسمیت شناخت. در کنار تصویر شپرد، گل کاملیا که نمادی از این جنبش بود، دیده میشود. سمت دیگر اسکناس به اردک آبی بومی نیوزیلند، معروف به «ویو»، اختصاص دارد؛ پرندهای که در رودخانههای پرجریان زندگی میکند.


روی اسکناس سبزرنگ ۲۰ دلاری، تصویر ملکه الیزابت دوم در کنار ساختمان پارلمان نیوزیلند دیده میشود. در پشت آن، شاهین بومی نیوزیلند یا «کارئارئا» قرار گرفته است؛ پرندهای شکاری که میتواند با سرعت بیش از ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت پرواز کند. در پسزمینه نیز مناظر کوهستانی و پوشش گیاهی بومی دیده میشود.


اسکناسهای نیوزیلند علاوه بر طراحی رنگارنگ، از جنس پلیمر ساخته شدهاند. پنجرههای شفاف، نقشهای تغییررنگدهنده و جزئیات امنیتی برجسته، بخشی از طراحی آنهاست. بانک مرکزی نیوزیلند در مجموعه موسوم به «پول روشنتر» تلاش کرده تصاویر تاریخی و طبیعی را در کنار فناوریهای جدید ضدجعل قرار دهد.
مالدیو داستان زندگی مردمش را به اسکناس تبدیل کرده است
مالدیو، کشوری متشکل از صدها جزیره در اقیانوس هند، در سال ۲۰۱۵ همزمان با پنجاهمین سال استقلال خود، مجموعه جدیدی از اسکناسها را با نام «ران دیهافاهه» معرفی کرد. این مجموعه که از ژانویه ۲۰۱۶ وارد گردش شد، نخستین سری اسکناسهای پلیمری این کشور بود. طراحان بهجای استفاده از چهره سیاستمداران، سراغ زندگی روزمره مردم، سنتهای بومی و موجودات دریایی رفتند.
اسکناس سبزرنگ ۵۰ روفیهای به ارزشهای مذهبی و همبستگی اجتماعی اختصاص دارد. روی یک طرف آن، کودکی در حال تلاوت قرآن دیده میشود و در پسزمینه، گروهی از مردم جزیره مشغول به آب انداختن یک قایق سنتی به نام «دونی» هستند. این صحنه یادآور زمانی است که جابهجایی قایقهای سنگین به همکاری اهالی جزیره نیاز داشت. پشت اسکناس نیز مناره مسجد قدیمی جمعه در پایتخت، ماله، دیده میشود و نقشهای پسزمینه از سنگتراشیهای همین مسجد الهام گرفتهاند.


اسکناس قرمزرنگ ۱۰۰ روفیهای روایتگر پوشش سنتی و زبان مردم مالدیوست. در یک طرف، زنی با لباس محلی «لیباس» مشغول دوخت تزیینات ظریف یقه لباس است و در پسزمینه، گروهی با پوشش سنتی دیده میشوند. در سمت دیگر، تصویری از «لومافانو» قرار دارد؛ مجموعهای از صفحات مسی که نوشتههای قدیمی به زبان دیوهی روی آنها حک شدهاند. این اسناد از یادگارهای مهم تاریخ زبان و خط مالدیو به شمار میروند.


اما در اسکناس آبیرنگ ۱۰۰۰ روفیهای، طبیعت دریایی مالدیو تمام توجه را به خود اختصاص میدهد. یک لاکپشت سبز در میان مرجانها و سفرهماهیها شنا میکند و در طرف دیگر، تصویر کوسهنهنگ دیده میشود؛ بزرگترین ماهی جهان که در آبهای مالدیو نیز زندگی میکند. حتی نقشهای ریز پسزمینه این اسکناس از لکهها و خطوط روی بدن کوسهنهنگ الهام گرفتهاند. به این ترتیب، گرانترین اسکناس این مجموعه بیشتر به تصویری از دنیای زیر آب شباهت دارد.


چرا روی اسکناسهای سوئیس خبری از چهره شخصیتهای مشهور نیست؟
بانک ملی سوئیس در طراحی نهمین سری اسکناسهای خود، تصمیم متفاوتی گرفت: بهجای نمایش شخصیتهای مشهور، مفاهیمی را به تصویر بکشد که با هویت این کشور پیوند دارند. نتیجه، مجموعهای از اسکناسهای عمودی بود که بین سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹ منتشر شدند. در این طراحی، هر اسکناس یک موضوع مستقل دارد؛ از زمان و نور گرفته تا باد، آب، ماده و زبان.
در اسکناس زردرنگ ۱۰ فرانکی، مفهوم اصلی «زمان» است. روی آن دستی دیده میشود که چوب رهبری ارکستر را نگه داشته و در کنار تصویر کره زمین، خطوط مناطق زمانی قرار گرفتهاند. پشت اسکناس، چرخدندههای یک ساعت و تصویری از تونل راهآهن دیده میشود. این ترکیب به دقت در زمانبندی و توانایی سازماندهی اشاره دارد؛ ویژگیهایی که بانک ملی سوئیس آنها را از خصوصیات این کشور میداند.
اسکناس قرمزرنگ ۲۰ فرانکی به «نور» اختصاص دارد. روی آن، دستی منشوری را نگه داشته که نور را به رنگهای مختلف تجزیه میکند. در سمت دیگر، پروانههایی با بالهای ظریف در کنار تصویری از پرده سینما دیده میشوند. انتخاب این تصاویر اتفاقی نیست؛ نور هم رنگ بال پروانهها را آشکار میکند و هم اساس نمایش فیلم در سینماست. بانک ملی سوئیس از این ترکیب برای نمایش خلاقیت و زندگی فرهنگی کشور استفاده کرده است.
اسکناس سبزرنگ ۵۰ فرانکی نیز داستان «باد» را روایت میکند. دستی گل قاصدکی را نگه داشته که دانههایش در هوا پراکنده میشوند و در کنار آن، جهت وزش بادها روی کره زمین مشخص شده است. پشت اسکناس، منظره کوههای آلپ و یک پاراگلایدر دیده میشود که با جریان باد در آسمان حرکت میکند. در این طراحی، باد هم نیرویی طبیعی است و هم عنصری که امکان تجربه ماجراجویی در کوهستان را فراهم میکند.
این مجموعه تنها از نظر بصری متفاوت نیست. بانک ملی سوئیس از ساختاری سهلایه به نام «دوراسیف» برای تولید اسکناسها استفاده کرده که ویژگیهای امنیتی مختلفی در آن جای گرفته است. به این ترتیب، نقشهایی مانند کره زمین، صلیب سوئیس و خطوط هندسی، علاوه بر زیبایی، بخشی از سازوکار تشخیص اصالت پول هستند.
بخوانید: بانک مرکزی پاراگوئه از مجموعه جدید اسکناسهای پلیمری و کاغذی رونمایی کرد
پزوی فیلیپین؛ حیوانات کمیاب جای چهره سیاستمداران را روی اسکناسها گرفتند
فیلیپین در طراحی اسکناسهای جدید خود، یکی از مهمترین تغییرات ظاهری پول این کشور را رقم زد. بانک مرکزی فیلیپین در آوریل ۲۰۲۲ نخستین اسکناس ۱۰۰۰ پزویی پلیمری را وارد گردش کرد و در دسامبر ۲۰۲۴ مجموعه آن را با اسکناسهای ۵۰۰، ۱۰۰ و ۵۰ پزویی گسترش داد. در این سری، تصاویر شخصیتهای تاریخی جای خود را به جانوران بومی و در معرض خطر دادهاند؛ انتخابی که توجه را به تنوع زیستی این مجمعالجزایر جلب میکند.
اسکناس صورتیرنگ ۵۰ پزویی با تصویر یک گربه وحشی کوچک به نام «گربه پلنگی ویسایان» طراحی شده است. این جانور در جزایری مانند پانای و نگروس زندگی میکند و از زیرگونههای آسیبپذیر به شمار میرود. در طرف دیگر اسکناس، تصویری از دریاچه تال و ماهی بومی «مالیپوتو» دیده میشود. این ترکیب، حیاتوحش خشکی و آبهای داخلی فیلیپین را در دو سوی یک اسکناس قرار داده است.


اسکناس زردرنگ ۵۰۰ پزویی به گوزن خالدار ویسایان اختصاص دارد؛ گونهای کمیاب که در جنگلهای جزایر پانای و نگروس زندگی میکند و در معرض خطر شدید انقراض است. در پشت اسکناس، طوطی سبزرنگی با نام «طوطی پسگردنآبی» در کنار منظره پارک ملی رودخانه زیرزمینی پورتو پرنسسا دیده میشود. این پارک یکی از میراثهای طبیعی ثبتشده فیلیپین در فهرست جهانی یونسکوست.


در اسکناس آبیرنگ ۱۰۰۰ پزویی، تصویر عقاب فیلیپینی بیش از هر عنصر دیگری جلب توجه میکند. این پرنده، یکی از بزرگترین عقابهای جهان و از گونههای در معرض خطر شدید انقراض است. سمت دیگر اسکناس به پارک طبیعی صخرههای مرجانی توباتاها اختصاص دارد؛ منطقهای حفاظتشده در دریای سولو که به تنوع زیستی دریایی شهرت دارد. در کنار مرجانها، تصویر یک مروارید دریای جنوب نیز دیده میشود.


اسکناسهای این مجموعه از پلیمر ساخته شدهاند و پنجرههای شفاف، نشانههای برجسته قابل لمس و عناصر امنیتی تغییررنگدهنده دارند. بانک مرکزی فیلیپین میگوید استفاده از پلیمر علاوه بر افزایش مقاومت اسکناسها در برابر فرسودگی و رطوبت، امکان بهکارگیری ویژگیهای پیشرفتهتر ضدجعل را فراهم کرده است.
شیرهای نگهبان و فیلهای سلطنتی در طراحی اسکناسهای میانمار
میانمار، کشوری در جنوب شرق آسیا که پیشتر برمه نامیده میشد، از سال ۱۹۵۲ واحد پولی به نام «کیات» دارد. اسکناسهای این کشور بیش از آنکه بر تصویر شخصیتهای مشهور تکیه داشته باشند، در بسیاری از دورهها با موجودات افسانهای، نمادهای سلطنتی و بناهای تاریخی طراحی شدهاند. بر اساس تاریخچه اسکناسها در بانک مرکزی میانمار، اسکناسهای ۵۰۰۰ و ۱۰هزار کیاتی بهترتیب در سالهای ۲۰۰۹ و ۲۰۱۲ وارد گردش شدند؛ اسکناسهایی که بخشی از میراث فرهنگی و تاریخی میانمار را به تصویر میکشند.
روی اسکناس سبزرنگ ۱۰۰۰ کیاتی، موجودی شبیه شیر با یالهای بلند و چهرهای ترسناک دیده میشود. این موجود «چینته» نام دارد و در فرهنگ میانمار، نگهبان معابد و بناهای مذهبی شناخته میشود. مجسمههای چینته معمولاً بهصورت جفت در ورودی معابد بودایی قرار میگیرند. پشت اسکناس، تصویر ساختمان بانک مرکزی میانمار در یانگون دیده میشود. ترکیب یک موجود اسطورهای با ساختمانی مدرن، پیوندی میان سنتهای قدیمی و نظام پولی کشور ایجاد کرده است.


اسکناس صورتیرنگ ۵۰۰۰ کیاتی به یکی دیگر از نمادهای مهم تاریخ میانمار اختصاص دارد: فیل سفید. در سنت پادشاهی این سرزمین، فیل سفید نشانه قدرت سلطنتی، خوشیمنی و شکوه فرمانروایی بوده است. روی اسکناس، فیلی با پوشش و تزیینات سنتی دیده میشود و در سمت دیگر، ساختمان مجلس اتحادیه در نایپیداو، پایتخت میانمار، نقش بسته است. انتخاب این دو تصویر، نمادی تاریخی از قدرت را در کنار یکی از نهادهای سیاسی معاصر کشور قرار میدهد.


در اسکناس ۱۰هزار کیاتی، دو فیل سفید در اطراف نقش نقشه میانمار و تزیینات سنتی قرار گرفتهاند. سمت دیگر، چشماندازی از کاخ سلطنتی ماندالای را نشان میدهد که برجها و دیوارهای آن در آب خندق اطراف کاخ بازتاب یافتهاند. ماندالای آخرین پایتخت پادشاهی مستقل برمه بود که در سال ۱۸۸۵ به تصرف نیروهای بریتانیایی درآمد. این اسکناس با ترکیب نمادهای سلطنتی و تصویر کاخ، یادآور بخشی از تاریخ این کشور پیش از دوران استعمار است.





















