سید مهدی جوادی، مدیرعامل شرکت تجارت الکترونیک پارسیان کیش (تاپکیش)، معتقد است تقلیل اثر بحرانهای اخیر بر زنجیره تأمین صنعت پرداخت به افزایش قیمت، صورتمسئله را کوچک میکند. از نگاه او، ضربه اصلی در پیشبینیناپذیر شدن دسترسی به کالا، زمان تحویل و امکان انجام تعهدات نمایان شده است.
در حوزه زیرساخت، پرسش فقط این نیست که یک کارتخوان یا قطعه با چه قیمتی خریداری میشود. تأمینکننده باید بداند آیا کالا اساساً در دسترس خواهد بود و میتواند آن را در زمان تعیینشده تحویل دهد یا نه. تغییر مقررات ارزی، اختلال در ثبت سفارش، جابهجایی اولویتهای تخصیص، مسائل گمرکی و دشواری مسیرهای ترانزیت، این قطعیت را کاهش دادهاند.
مجموع این عوامل در «هزینه نهایی» کالا یا Landed Cost منعکس میشود. قیمت خرید فقط یکی از اجزای این هزینه است و عوارض گمرکی، حملونقل، خواب سرمایه، زمان ترخیص و ریسک تأمین نیز بر آن اثر میگذارند. بنابراین ممکن است حتی بدون تغییر جدی قیمت اولیه کالا، هزینه نهایی آن افزایش یابد.
بحران، نگاه شرکتها به موجودی استراتژیک را نیز تغییر داده است. با سختتر شدن تأمین، نگهداری قطعه ضروریتر شده؛ اما افزایش خواب سرمایه و خطر تمرکز تجهیزات در انبارهای بزرگ، ریسک تازهای ساخته است. جوادی میگوید پاسخ مناسب، افزایش بیمحابای موجودی نیست؛ بلکه ذخیرهسازی بهینه براساس نوع دستگاه، اهمیت قطعه و میزان مصرف است.
او تأکید میکند که تداوم خدمات پرداخت باید از قیمت یا تعداد قطعات مهمتر باشد. هدف اصلی این است که نبود یک تجهیز، سرویس را از مدار خارج نکند. چنین تابآوریای در زمان بحران ساخته نمیشود؛ باید در روزهای عادی برای آن برنامهریزی کرد.
یکی از اجزای این برنامه، توسعه بخشی از دانش فنی داخلی در حوزه کارتخوان، خودپرداز، ابزارهای پرداخت بدون پول نقد و زیرساختهای وابسته است. ممکن است تولید داخلی برخی تجهیزات در شرایط عادی اقتصادی نباشد، اما ارزش آن هنگام قطع مسیرهای خارجی آشکار میشود.
در کنار این اقدامات، جوادی مهمترین مطالبه صنعت از سیاستگذار را پیشبینیپذیری میداند؛ اینکه شرکت بتواند دستکم قواعد ارزی، ثبت سفارش و تأمین شش ماه آینده را ببیند و براساس آنها تعهد بدهد.
