درآمد TSMC در ژوئن ۲۰۲۶ با رشد ۶۷.۹درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۳۹۸.۲۷ میلیارد دلار تایوان رسید. مجموع درآمد این شرکت در نیمه نخست سال نیز با افزایش ۳۵.۶درصدی از ۲.۴ تریلیون دلار تایوان عبور کرد. درآمد سهماهه دوم حدود ۱.۲۷ تریلیون دلار تایوان بود و اندکی بالاتر از برآورد تحلیلگران قرار گرفت. فروش خیرهکننده ماه ژوئن ابتدا نشانهای از ادامه رونق بازار تراشههای هوش مصنوعی بود؛ سه روز بعد، انتشار صورتهای مالی TSMC نشان داد این رونق به سودی بیسابقه و یکی از بزرگترین برنامههای توسعه زیرساخت تولید تراشه در جهان تبدیل شده است.
این ارقام در گزارش مالی کامل شرکت تأیید شد. درآمد سهماهه دوم TSMC نسبت به سال قبل ۳۶ درصد افزایش یافت و سود خالص آن با جهش ۷۷درصدی به رکورد ۷۰۶.۶ میلیارد دلار تایوان رسید. این شرکت همچنین پیشبینی رشد درآمد خود در سال ۲۰۲۶ را از بیش از ۳۰ درصد به کمی بیشتر از ۴۰ درصد افزایش داد.
اما اهمیت این گزارش فقط به رکوردهای مالی آن محدود نمیشود. TSMC همزمان اعلام کرده است ۱۰۰ میلیارد دلار دیگر برای گسترش ظرفیت تولید خود در آمریکا سرمایهگذاری خواهد کرد. سود حاصل از موج هوش مصنوعی اکنون در حال تبدیلشدن به کارخانه، تجهیزات، خطوط تولید و ظرفیت فیزیکی جدید است؛ زیرساختی که میتواند جغرافیای صنعت تراشه را در سالهای آینده تغییر دهد.
هوش مصنوعی، موتور رشد بزرگترین تراشهساز جهان
TSMC برخلاف شرکتهایی مانند انویدیا، اپل، گوگل، آمازون و مایکروسافت عمدتاً تراشهای با نام تجاری خود به مصرفکننده نهایی نمیفروشد. جایگاه کلیدی این شرکت در تولید تراشههایی است که شرکتهای دیگر طراحی میکنند. به همین دلیل عملکرد مالی TSMC را میتوان شاخصی برای سنجش وضعیت تقاضا در بخش بزرگی از صنعت فناوری دانست.
بخش قابلتوجهی از پردازندههای پیشرفته هوش مصنوعی، از پردازندههای گرافیکی انویدیا گرفته تا تراشههای اختصاصی شرکتهای بزرگ ابری، در کارخانههای TSMC تولید میشوند. افزایش استفاده از مدلهای مولد و حرکت شرکتها به سوی عاملهای هوش مصنوعی، نیاز به توان پردازشی بیشتری ایجاد کرده و سفارش برای تراشههای پیشرفته را بالا برده است.
فناوریهای تولید هفت نانومتری و کوچکتر در سهماهه نخست ۲۰۲۶ حدود ۷۴ درصد از درآمد ویفر TSMC را تشکیل دادهاند. فناوری سهنانومتری نیز بهتنهایی ۲۵ درصد از این درآمد را به خود اختصاص داده است. این ترکیب درآمدی نشان میدهد رشد شرکت عمدتاً از بخش پیشرفته بازار میآید؛ همان بخشی که مراکز داده و زیرساخت هوش مصنوعی به آن وابستهاند.
گزارشها همچنین از رزرو بخش بزرگی از ظرفیت بستهبندی پیشرفته TSMC از سوی انویدیا حکایت دارد. بستهبندی پیشرفته یکی از حلقههای مهم تولید پردازندههای هوش مصنوعی است و محدودیت ظرفیت در این بخش میتواند سرعت عرضه شتابدهندههای جدید را کاهش دهد. به عبارت دیگر، در بازار هوش مصنوعی فقط توان طراحی تراشه اهمیت ندارد؛ امکان تولید و بستهبندی آن در مقیاس بالا نیز به مزیتی راهبردی تبدیل شده است.
چهچیا وی، مدیرعامل TSMC، تقاضای جهانی مرتبط با هوش مصنوعی را «فوقالعاده قدرتمند» توصیف کرده و انتظار دارد این روند دستکم تا سالهای ۲۰۲۹ یا ۲۰۳۰ ادامه پیدا کند. افزایش بودجه سرمایهای شرکت نیز نشان میدهد TSMC تقاضای فعلی را یک موج کوتاهمدت تلقی نمیکند.
سود رکوردی به کارخانههای جدید تبدیل میشود
TSMC بودجه سرمایهای سال ۲۰۲۶ خود را از محدوده ۵۲ تا ۵۶ میلیارد دلار به ۶۰ تا ۶۴ میلیارد دلار افزایش داده است. بخش قابلتوجهی از این منابع صرف توسعه فناوریهای پیشرفته، افزایش ظرفیت تولید و پاسخدادن به سفارشهای شرکتهای فعال در حوزه هوش مصنوعی خواهد شد.
در کنار این افزایش هزینه، TSMC از سرمایهگذاری ۱۰۰ میلیارد دلاری دیگری در آمریکا خبر داده است. بر اساس برنامه اعلامشده، این منابع برای ساخت چهار کارخانه دیگر در آریزونا هزینه میشود؛ کارخانههایی که قرار است تراشههای دو نانومتری و پیشرفتهتر را تولید کنند.
این تعهد تازه به سرمایهگذاری ۱۶۵ میلیارد دلاری پیشین شرکت در آمریکا اضافه میشود و مجموع برنامه سرمایهگذاری TSMC در این کشور را به حدود ۲۶۵ میلیارد دلار میرساند. هدف اصلی، پاسخدادن به تقاضای چندساله مشتریان آمریکایی و ایجاد ظرفیت تولید پیشرفته در نزدیکی آنهاست.
این جابهجایی فقط یک تصمیم اقتصادی درباره محل احداث کارخانه نیست. تولید تراشههای پیشرفته به یکی از مسائل امنیت ملی و سیاست صنعتی تبدیل شده است. آمریکا میخواهد بخشی از ظرفیت حیاتی نیمهرسانا را در داخل مرزهای خود مستقر کند و وابستگی به تولید متمرکز در شرق آسیا را کاهش دهد. در مقابل، TSMC نیز با نزدیکشدن به بزرگترین مشتریانش، ریسکهای تجاری و ژئوپلیتیکی خود را توزیع میکند.
کارخانههای جدید این شرکت در ژاپن و آلمان نیز بخشی از همین روند هستند. دولتها دیگر نیمهرسانا را صرفاً یک محصول تجاری نمیبینند؛ تراشه اکنون زیرساخت پایه صنایع دفاعی، خدمات ابری، ارتباطات، خودرو، بانکداری و هوش مصنوعی است.
انتقال کارخانه به معنای انتقال کامل اکوسیستم نیست
با وجود سرمایهگذاری گسترده در آمریکا، نمیتوان از پایان جایگاه تایوان در زنجیره جهانی تراشه سخن گفت. مزیت TSMC فقط در ساختمان کارخانه یا تجهیزات آن خلاصه نمیشود. شبکه تأمینکنندگان، نیروی انسانی متخصص، تجربه تولید انبوه و توان دستیابی به بازده بالای خطوط تولید، بخشهای اصلی این مزیت هستند.
ساخت کارخانهای پیشرفته ممکن است چند سال طول بکشد و رسیدن آن به سطح بهرهوری کارخانههای تایوان نیز فرایندی زمانبر است. بنابراین توسعه ظرفیت در آریزونا را باید بیشتر تلاشی برای تنوعبخشی جغرافیایی و ایجاد یک پایگاه مکمل دانست، نه جایگزینی سریع تایوان.
با این حال، مقیاس سرمایهگذاری جدید نشان میدهد بخشی از تولید پیشرفته تراشه در حال حرکت به سوی مدلی چندقطبیتر است. در این مدل، آمریکا، اروپا و ژاپن تلاش میکنند سهم بیشتری از ظرفیت تولید را در اختیار داشته باشند؛ هرچند دانش فنی و توان عملیاتی TSMC همچنان حلقه مشترک این پروژهها باقی میماند.
تراشه؛ زیرساخت نامرئی اقتصاد دیجیتال
رشد TSMC در ظاهر خبری درباره صنعت نیمهرسانا است، اما پیامدهای آن به شرکتهای سختافزاری محدود نمیشود. مراکز داده، خدمات ابری، مدلهای هوش مصنوعی و سامانههای تحلیل داده همگی به ظرفیت تولید تراشه وابستهاند. این وابستگی تا خدمات مالی و صنعت پرداخت نیز امتداد پیدا میکند.
بانکها، فینتکها و شرکتهای پرداخت برای کشف تقلب، اعتبارسنجی، مدیریت ریسک، پردازش داده و شخصیسازی خدمات به زیرساختهای پردازشی قدرتمندتری نیاز دارند. قیمت، دسترسپذیری و ظرفیت تولید تراشههای پیشرفته میتواند بر هزینه توسعه و ارائه این خدمات اثر بگذارد.
از این منظر، خطوط تولید TSMC یکی از لایههای بالادستی زیرساخت اقتصاد دیجیتالاند. اگر ظرفیت ساخت یا بستهبندی تراشه پاسخگوی تقاضا نباشد، حتی شرکتهایی که مستقیماً با سختافزار سروکار ندارند نیز با افزایش قیمت خدمات ابری، تأخیر در توسعه مراکز داده یا محدودیت دسترسی به توان پردازشی روبهرو میشوند.
رونق هوش مصنوعی وارد مرحله فیزیکی شده است
از گزارش مالی TSMC یک تصویر روشن به دست میآید: موج هوش مصنوعی دیگر فقط به افزایش ارزش سهام شرکتهای فناوری یا رقابت میان مدلهای زبانی محدود نیست. این موج اکنون در حال ایجاد کارخانههای چنددهمیلیارددلاری و تغییر مسیر سرمایهگذاری صنعتی کشورهاست.
رشد ۶۸ درصدی درآمد ماهانه، افزایش ۷۷درصدی سود خالص و برنامه سرمایهگذاری ۱۰۰ میلیارد دلاری در آمریکا سه بخش از یک داستان واحد هستند؛ تقاضای هوش مصنوعی درآمد TSMC را افزایش داده، این درآمد توان توسعه ظرفیت را فراهم کرده و توسعه ظرفیت نیز به ابزاری برای بازآرایی زنجیره جهانی تراشه تبدیل شده است.
آنچه امروز در آریزونا ساخته میشود، فقط چند کارخانه نیمهرسانا نیست؛ بخشی از زیرساخت آینده هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال است. آیندهای که در آن قدرت شرکتها و کشورها نهفقط با کیفیت نرمافزار و مدلهای هوش مصنوعی، بلکه با میزان دسترسی آنها به پیشرفتهترین ظرفیتهای تولید تراشه سنجیده خواهد شد.
