ارزهای رمزنگاری شده (Cryptocurrency) یادداشت

بیت‌کوین؛ درخشش سپیده دم

بیت‌کوین بعد از اینترنت مهم‌ترین دستاورد فناوری بوده است. البته این نظر همگان نیست! برخی بیت‌کوین را در برابر اینترنت دستاورد کوچک و بخشی از آن می‌دانند و برخی هم اساساً به نوآوری بودن بیت‌کوین اعتقادی ندارند. برخی تصور می‌کنند بیت‌کوین یک شوخی و یا یک توطئه است و خیلی زود هم سروصدایش می‌خوابد. برخی تصور می‌کنند بیت‌کوین حباب است و وقتی بترکد خیلی‌ها را ورشکسته می‌کند. بااین‌حال از آن‌طرف هم کسانی هستند که تصور می‌کنند بیت‌کوین معدن طلای دنیای دیجیتال است. همان‌طور که ما در عالم واقعی عنصری داریم به نام طلا یا زر که در خانه ۷۹ام جدول تناوبی جا خوش کرده، بیت‌کوین هم مانند طلا است و همه ویژگی‌های طلا را دارد جز این‌که تاریخ طلا را ندارد و مثل طلا ملموس نیست.

طلا فلزی نرم، چگال و شکل‌پذیر به رنگ زرد روشن و براق است که در مجاورت هوا و آب زنگ نمی‌زند و تیره نمی‌شود. ازنظر شیمیایی، طلا فلزی واسطه است که در گروه ۱۱ جدول تناوبی جای دارد و یکی از کم واکنش‌ترین عنصرهای جامد در شرایط استاندارد است. پس می‌توان این فلز را به‌صورت خالص در طبیعت به‌صورت دانه‌ای یا تکه‌ای در میان سنگ‌ها، کانی‌های بلوری شده و مواد ته نشین آبرفتی پیدا کرد. نماد شیمیایی این عنصر، Au از نام لاتین آن aurum به معنی «درخشش سپیده دم» گرفته شده‌است.

ارزش طلا به دلیل کمیابی آن، کاربردپذیری آسان، تصفیه راحت، مقاومت در مقابل زنگ زدن و خوردگی، رنگ متمایز و  واکنش‌ناپذیری با دیگر عناصر است ویژگی‌هایی که در کمتر فلز دیگری دیده می‌شود. همچنین این فلز این قابلیت را دارد که تا حد رشته‌های بسیار کوچکی درآید که این خاصیت در ساخت جواهرات کاربرد بسیار مهمی دارد. طلا همواره فلزی گران‌بها و محبوب بوده که برای ضرب سکه، ساخت جواهرات و کاربردهای هنری استفاده می‌شده است. در گذشته سیاست مالی بسیاری از کشورها بر پایه استاندارد طلا استوار بود، یعنی پول هر کشوری معادل مقدار مشخصی از طلا بود. استاندارد طلا از آغاز جنگ جهانی اول در بیشتر کشورهای اروپایی و پس‌ازآن به‌تدریج در کشورهای دیگر کنار گذاشته شد و سیاست پول بی‌پشتوانه جایگزین آن شد.

در طول تاریخ تا سال ۲۰۱۲ درمجموع ۱۷۴ هزار تُن طلا استخراج‌شده است. بر اساس برآوردها ۵۰ درصد آن به‌صورت جواهرات، ۴۰ درصد به‌صورت شمش‌ها و سکه‌های سرمایه‌گذاری شده در ذخایر طلای رسمی بانک‌های مرکزی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری و سرمایه‌های شخصی و حدود ۱۰ درصد در بخش صنعت نگهداری می‌شود.

با توجه به غلظت بسیار پایین طلا در بیشتر معادن، استخراج این فلز معمولاً در ذخایر بزرگی که به‌راحتی قابل معدنکاری هستند، مقرون‌به‌صرفه است. برای به دست آوردن بیت‌کوین هم باید آن را مانند استخراج طلا از معادن استخراج کرد. کسانی که در سرتاسر جهان از طریق سیستم‌های کامپیوتری‌شان به انجام شدن تراکنش‌های بیت‌کوینی کمک می‌کنند به‌عنوان پاداش بیت‌کوین دریافت می‌کنند که به این می‌گویند استخراج. نکته هم اینجاست که به‌مرور استخراج بیت‌کوین سخت و سخت‌تر می‌شود و کل مقدار بیت‌کوین قابل‌استخراج ۲۱ میلیون واحد است. البته بیت‌کوین برخلاف دیگر پول‌ها و ارزهای رایج این قابلیت را دارد که تا مقدار بسیار زیادی ریز شود. الان یک بیت‌کوین بالای ۲۰ میلیون تومان قیمت دارد و برای معاملات خرد می‌توان از واحدهای کوچک‌تر بیت‌کوین مثل یک میکرو بیت‌کوین استفاده کرد. طلا هم مانند بیت‌کوین قابلیت بالایی برای نازک شدن دارد. درمورد طلا حقیقت این است که مقدار طلا در جهان تقریباً ثابت است و تنها دارندگان آن جابجا می‌شود. نزدیک به نیمی از طلای دنیا نزد دولت‌ها به‌صورت شمش نگه‌داری می‌شود و طلا همیشه ارزش خود را حفظ کرده است. از سال ۱۸۴۰ تا ۱۹۰۰ میلادی، هزاران نفر طی جریانی که به هجوم برای طلا یا تب طلا معروف شد، در کالیفرنیا، کلرادو، یوکون در کانادا، آفریقای جنوبی و استرالیا و از همه مهمتر جزایر هاوایی بختشان را برای دستیابی به طلا آزمودند. آن دوران به تب طلا معروف است و ما این روزها در دوران تب بیت‌کوین قرار داریم.

تولید طلا با آلودگی‌هایی همراه است. سنگ معدن این عنصر علاوه بر طلا گاهی با سیانید سدیم یا جیوه هم همراه است. سیانید ماده‌ای به‌شدت زهرآگین است که اندکی از آن می‌تواند به‌آسانی هر جانوری را از پای درآورد. بخشی از سیانید همراه با طلا چه در کشورهای پیشرفته و چه در کشورهای درحال‌توسعه به بیرون نشت کرده و از راه رودخانه‌ها باعث آلودگی و مرگ آبزیان شده است. سی تُن سنگ معدن، زباله می‌شود تا یک حلقهٔ انگشتر به دست آید. همچنین صنعت بیرون کشیدن طلا از سنگ معدن آن، بسیار انرژی بر است (۲۵ کیلووات ساعت برق برای یک گرم طلای تولیدی). استخراج بیت‌کوین هم آسان نیست و باید توجه داشت که همان‌طور که طلا و استخراج آن به‌دوراز آلودگی نیست بیت‌کوین هم ممکن است آلوده شده و مورد سوءاستفاده قرار گیرد. این به معنای بد بودن بیت‌کوین نیست.

همان‌طور که کریستین لاگارد رئیس صندوق بین‌المللی پول گفت دیگر نمی‌توان به بیت‌کوین بی‌اعتنا بود. به نظر می‌رسد دولت نباید زمان را از دست دهد و با تدوین پروتوکل‌هایی استفاده از بیت‌کوین را به سمت شفافیت و مسیرهای قانونی هدایت کند. طبیعی است که تنظیم قوانین برای چیزهای پیچیده‌ای مانند بیت‌کوین با روش‌های قدیمی و سنتی راه به جایی نمی‌برد.

درباره نویسنده

رضا قربانی

رضا قربانی؛ بنیان‌گذار شبکه عصر تراکنش؛ یک B2B Digital Media در حوزه فین‌تک ایران است. او روزنامه‌نگار فناوری، نویسنده و تحلیلگر و سردبیر ماهنامه عصر تراکنش است. اگر می‌خواهید بیشتر درباره او بدانید وبلاگ مدیر رسانه را ببینید.

دیدگاهتان را بنویسید

/* ]]> */