سقوط تولید خودرو در دو ماه نخست ۱۴۰۵؛ صنعت خودرو زیر فشار جنگ، اختلال زنجیره تأمین و نااطمینانی

آمارهای منتشرشده از سوی دفتر صنایع خودرو وزارت صمت نشان می‌دهد صنعت خودرو ایران در دو ماه نخست سال ۱۴۰۵ یکی از ضعیف‌ترین شروع‌های خود در سال‌های اخیر را تجربه کرده است. مجموع تولید انواع خودرو شامل سواری، وانت، کامیونت، کامیون، کشنده، مینی‌بوس، اتوبوس و خودروهای تجاری در فروردین و اردیبهشت امسال به ۸۹ هزار و ۷۰۶ دستگاه رسیده که نسبت به ۱۸۱ هزار و ۱۸۴ دستگاه مدت مشابه سال گذشته، حدود ۵۰.۵ درصد کاهش را نشان می‌دهد. این افت هم‌زمان با جنگ ۱۲روزه، اختلال در زنجیره تأمین، مشکلات لجستیکی و کاهش فعالیت برخی خطوط تولید رخ داده است.

تنها در اردیبهشت‌ماه نیز مجموع تولید انواع خودرو به ۶۸ هزار و ۴۷۵ دستگاه رسید که نسبت به ۱۱۸ هزار و ۱۸۴ دستگاه اردیبهشت ۱۴۰۴، حدود ۴۲ درصد افت داشته است.

تصویر کلی تولید در دو ماه نخست ۱۴۰۵

رتبه‌بندی خودروسازان سواری در دو ماه نخست سال

بخش عمده تولید همچنان در اختیار سه خودروساز بزرگ و چند مونتاژکار خصوصی است.

پرفروش‌ترین محصولات هر شرکت

خودروهای تجاری؛ افت کمتر اما همچنان نگران‌کننده

در بخش خودروهای تجاری نیز روند نزولی ادامه داشته است.

در میان تولیدکنندگان تجاری، ایران‌خودرودیزل با ۱٬۴۰۵ دستگاه بیشترین سهم را داشته و پس از آن گروه بهمن با ۴۸۸ دستگاه قرار گرفته است.

چرا تولید خودرو سقوط کرد؟

بررسی شرایط دو ماه نخست سال چند عامل اصلی را نشان می‌دهد:

۱. جنگ و اختلال زنجیره تأمین: بسیاری از قطعه‌سازان و تأمین‌کنندگان در هفته‌های ابتدایی سال با مشکلات حمل‌ونقل، تأمین ارز و واردات قطعات مواجه شدند. این موضوع به‌ویژه در مونتاژکاران خصوصی اثر شدیدی گذاشت.

۲. کاهش تولید مونتاژی‌ها: شدیدترین افت مربوط به شرکت‌های مونتاژکننده خودروهای چینی است. مدیران خودرو ۸۸ درصد، کرمان موتور ۷۵ درصد و فردا موتورز ۷۲ درصد افت تولید را ثبت کرده‌اند. این ارقام نشان می‌دهد وابستگی به قطعات وارداتی در شرایط بحران همچنان پاشنه آشیل این بخش است.

۳. افت تولید سایپا: سایپا با کاهش ۶۹ درصدی، بزرگ‌ترین افت را در میان خودروسازان بزرگ کشور تجربه کرده است. افتی که سهم این شرکت از بازار را به شکل محسوسی کاهش داده است.

۴. مقاومت نسبی ایران‌خودرو: اگرچه ایران‌خودرو نیز ۳۳ درصد افت تولید داشته، اما نسبت به سایر بازیگران وضعیت بهتری داشته و اکنون بیش از ۶۰ درصد کل تولید سواری کشور را در اختیار دارد.

دو ماه نخست ۱۴۰۵ برای صنعت خودرو ایران بسیار دشوار بوده است. مجموع تولید انواع خودرو به ۸۹ هزار و ۷۰۶ دستگاه رسیده؛ رقمی که تقریباً نصف تولید مدت مشابه سال قبل است. در حالی که خودروسازان بزرگ همچنان ستون اصلی تولید کشور هستند، مونتاژکاران خصوصی بیشترین آسیب را از اختلالات زنجیره تأمین و شرایط اقتصادی دیده‌اند.

اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، دستیابی به اهداف تولید سالانه وزارت صمت با چالش جدی مواجه خواهد شد. آمار فعلی بیش از هر چیز نشان می‌دهد که صنعت خودرو ایران هنوز در برابر شوک‌های بیرونی، از جنگ و تحریم تا اختلالات لجستیکی، آسیب‌پذیری بالایی دارد و مسئله داخلی‌سازی واقعی قطعات همچنان حل نشده است.