طی ماههای اخیر، جابهجایی سهام مدیریتی و کنترلی در برخی شرکتهای پرداخت الکترونیک کشور، توجه فعالان صنعت مالی و بازار سرمایه را به خود جلب کرده است. در میان این تحولات، واگذاری سهام شرکتهای آسان پرداخت پرشین (آپ) و فنآوا کارت بیش از سایر موارد مورد توجه قرار گرفته؛ اتفاقی که از نگاه بسیاری از کارشناسان صرفاً یک معامله سهام نیست، بلکه میتواند نشانهای از تغییر آرایش بازیگران در بازار پرداخت کشور باشد.
بررسیها و گفتوگوهای راه پرداخت با برخی افراد نزدیک به این معاملات نشان میدهد که فرآیند انتقال سهام در هر دو شرکت طی ماههای گذشته در جریان بوده و مذاکرات متعددی میان خریداران و فروشندگان انجام شده است. هادی ابراهیمی، سرپرست و عضو هیئتمدیره فنآوا کارت و مدیرعامل پیشین شرکت راهبرد هوشمند بانک شهر، از جمله افرادی است که در جریان این مذاکرات قرار داشته و معتقد است تحولات اخیر را باید در چارچوب تغییرات بزرگتر اکوسیستم پرداخت کشور تحلیل کرد.
به گفته او، صنعت پرداخت ایران طی سالهای اخیر تحت تأثیر عواملی نظیر تغییر مدلهای درآمدی، فشارهای رگولاتوری، افزایش رقابت میان شرکتهای PSP و ظهور بازیگران نوآور قرار گرفته است. در چنین شرایطی، برخی سهامداران ترجیح دادهاند با بازنگری در استراتژیهای خود، موقعیت تازهای در این بازار تعریف کنند یا منابع خود را به حوزههای جدید اقتصاد دیجیتال منتقل کنند.
از نگاه فعالان این حوزه، اهمیت این واگذاریها صرفاً به انتقال مالکیت محدود نمیشود. تغییر ترکیب سهامداری در شرکتهای بزرگ پرداخت میتواند زمینهساز شکلگیری ائتلافهای جدید، همکاریهای راهبردی و سرمایهگذاریهای تازه در حوزه فناوریهای مالی باشد. در عین حال، برخی تحلیلگران این تحولات را نشانهای از بازتعریف نقش بانکها در صنعت پرداخت و افزایش تمرکز آنها بر توسعه خدمات مالی دیجیتال میدانند.
در سالهای اخیر، موضوع نسبت مالکیت بانکها در شرکتهای پرداخت و الزامات ناظر نیز به یکی از عوامل اثرگذار بر ساختار سهامداری این شرکتها تبدیل شده است. به همین دلیل، بخشی از تغییرات اخیر را میتوان در چارچوب تطبیق سهامداران با الزامات و چشماندازهای جدید صنعت تحلیل کرد.
ابراهیمی معتقد است ارزش شرکتهای پرداخت امروز دیگر تنها به تعداد تراکنشها یا شبکه پذیرندگی آنها وابسته نیست. به گفته او، داراییهایی مانند داده، جامعه کاربران، زیرساختهای فناوری و توانایی توسعه خدمات مالی نوین، به مؤلفههای اصلی ارزشآفرینی در این صنعت تبدیل شدهاند. از همین رو، ورود سهامداران جدید به شرکتهای پرداخت میتواند با هدف توسعه حوزههایی نظیر اعتباردهی، کیف پول، خدمات BNPL و سایر سرویسهای نوآورانه مالی صورت گیرد.
برخی ناظران بازار نیز معتقدند تحولات اخیر میتواند مقدمهای برای شکلگیری کنسرسیومهای جدید و همکاریهای گستردهتر میان بازیگران بانکی و فناوری مالی باشد؛ روندی که در صورت تحقق، رقابت در بازار PSPها را وارد مرحله تازهای خواهد کرد.
در این میان، یکی از نکات قابل توجه، ارتباط میان تحولات سهامداری آپ و فنآوا کارت است. بر اساس اطلاعات موجود، بانکی که در سالهای گذشته نقش مهمی در توسعه و رشد آپ ایفا کرده، اکنون کنترل مدیریتی فنآوا کارت را در اختیار گرفته است. از سوی دیگر، الزامات موجود میتواند زمینهساز تغییراتی در ترکیب سهامداری آپ و واگذاری برخی کرسیهای مدیریتی آن به سهامداران جدید شود. موضوعی که به اعتقاد تحلیلگران، میتواند بر آینده رقابت میان بازیگران بزرگ صنعت پرداخت اثرگذار باشد.
کارشناسان معتقدند صنعت پرداخت کشور اکنون در نقطهای قرار گرفته که مزیت رقابتی شرکتها بیش از گذشته به توانایی آنها در ایجاد اکوسیستمهای جامع خدمات مالی وابسته است. کاهش حاشیه سود تراکنشها، افزایش هزینههای عملیاتی، تغییر رفتار کاربران و رشد سوپراپلیکیشنها، شرکتهای پرداخت را ناگزیر کرده تا به سمت درآمدهای غیرتراکنشی و خدمات ارزش افزوده حرکت کنند.
در چنین شرایطی، هرگونه جابهجایی سهام در شرکتهای بزرگ پرداخت، فراتر از یک معامله مالی، میتواند نشانهای از تغییرات عمیقتر در اکوسیستم فینتک کشور باشد؛ تغییری که احتمالاً در سالهای آینده بیش از گذشته خود را در قالب رقابت بر سر داده، فناوری، اعتبار و تجربه کاربری نشان خواهد داد.
اکنون بازار سرمایه و فعالان صنعت منتظر روشنتر شدن ابعاد این واگذاریها و برنامه سهامداران جدید هستند؛ معاملاتی که شاید در آینده از آنها بهعنوان یکی از نقاط عطف تحول صنعت پرداخت ایران یاد شود.
