اطلاعات بانکی ۱۲۰۰ شهروند پس از خرید از یکی از غرفههای میدان میوهوترهبار شهرداری تهران کپی شد. براساس اعلام پلیس فتا، اعضای یک باند با استفاده از دستگاه اسکیمر، اطلاعات ثبتشده روی کارتهای بانکی مشتریان را برداشت کرده بودند و تاکنون دستکم ۵۴ نفر در این پرونده متحمل خسارت مالی شدهاند.
سردار داود معظمی گودرزی، رئیس پلیس فتا تهران بزرگ، اعلام کرد اعضای این باند پس از انجام اقدامات اطلاعاتی شناسایی و دستگیر شدند. با هماهنگی پلیس و بانکها نیز کارتهایی که اطلاعاتشان در اختیار کلاهبرداران قرار گرفته بود، مسدود شد تا از افزایش شمار قربانیان جلوگیری شود.
این پرونده بار دیگر یکی از نقاط آسیبپذیر پرداخت کارتی در ایران را آشکار کرده است؛ لحظه کوتاهی که کارت بانکی از دست صاحب آن خارج میشود. در این روش، مهاجم الزاماً به شبکه بانکی یا حساب کاربر نفوذ نمیکند، بلکه اطلاعات کارت را هنگام یک خرید عادی و با دسترسی فیزیکی به آن کپی میکند.
اسکیمر چگونه اطلاعات کارت را سرقت میکند؟
اسکیمر وسیلهای برای خواندن و ذخیره اطلاعات موجود روی نوار مغناطیسی کارت بانکی است. اطلاعات کپیشده میتواند بعداً روی کارت دیگری بازنویسی شود و یک نسخه مشابه از کارت قربانی بسازد. مجرم برای استفاده از این کارت کپیشده به رمز اول نیز نیاز دارد؛ رمزی که ممکن است با نگاهکردن به صفحهکلید، درخواست مستقیم از خریدار، دوربین مخفی یا صفحهکلید تقلبی به دست آید.
به همین دلیل، این نوع سرقت معمولاً به دو دسترسی وابسته است: دسترسی چندثانیهای به کارت و دستیابی به رمز اول. در پرونده اخیر نیز پلیس درباره افرادی هشدار داده است که ممکن است در پوشش پیک رستوران، متصدی جایگاه سوخت، فروشنده سیار یا کارگر غرفههای میوهوترهبار فعالیت کنند و کارت مشتری را برای انجام پرداخت در اختیار بگیرند.
رمز پویا نیز لزوماً مانع این نوع کلاهبرداری نمیشود؛ زیرا سرقت در اینجا به پرداخت اینترنتی محدود نیست و مهاجم ممکن است با کارت کپیشده و رمز اول، از خودپرداز یا کارتخوان استفاده کند.
آیا مردم میتوانند اسکیمر را تشخیص دهند؟
پاسخ کوتاه این است: گاهی بله، اما نه همیشه. برخی تجهیزات اسکیمینگ بهصورت قطعهای اضافی روی ورودی کارت یا صفحهکلید خودپرداز و کارتخوان نصب میشوند. لقبودن ورودی کارت، ناهماهنگی رنگ و اندازه قطعات، برجستگی غیرعادی صفحهکلید، آثار چسب یا وجود دوربینی کوچک در اطراف دستگاه میتواند نشانه دستکاری باشد.
بااینحال، تجهیزات حرفهای ممکن است کاملاً داخل دستگاه یا در وسیلهای کوچک و جداگانه پنهان شده باشند و مشتری هیچ تفاوت ظاهری مشخصی نبیند. در خرید از فروشنده نیز نشانه رفتاری معمولاً مهمتر از ظاهر کارتخوان است. بردن کارت به محلی خارج از دید، کشیدن آن روی بیش از یک دستگاه، تکرار غیرعادی عملیات یا درخواست اعلام شفاهی رمز باید جدی گرفته شود.
بنابراین، توصیه به «دقت بیشتر» بهتنهایی کافی نیست؛ زیرا در برخی موارد تشخیص ابزار تقلبی برای یک کاربر عادی ممکن نیست. اقدامی که ریسک را واقعاً کاهش میدهد، خارجنشدن کارت از کنترل صاحب آن است.
کارت را تحویل فروشنده ندهید
هنگام خرید، صاحب کارت باید شخصاً کارت را روی دستگاه بکشد یا در آن قرار دهد و رمز را نیز خودش وارد کند. پوشاندن صفحهکلید هنگام واردکردن رمز، امکان مشاهده رمز یا ضبط آن با دوربین را کاهش میدهد. کارت نیز نباید حتی برای چند ثانیه به محلی خارج از دید خریدار برده شود.
پلیس فتا همچنین توصیه کرده است برای خریدهای روزمره از کارتی جداگانه با موجودی محدود استفاده شود و کارت متصل به حساب حقوق یا پسانداز در اختیار فروشندگان قرار نگیرد. فعالبودن پیامک تراکنشها، تغییر دورهای رمز اول و بررسی گردش حساب نیز میتواند سوءاستفاده را زودتر آشکار کند.
اگر کارت در اختیار فردی قرار گرفت، روی دستگاهی نامطمئن استفاده شد یا رفتار مشکوکی مشاهده شد، بهتر است رمز اول بلافاصله از طریق یک خودپرداز مطمئن تغییر کند. در صورت مشاهده تراکنش ناشناس نیز باید کارت سریعاً مسدود و موضوع به بانک و پلیس فتا گزارش شود.
پرونده غرفه میوهوترهبار نشان میدهد یک خرید روزمره میتواند نقطه آغاز سرقت اطلاعات بانکی صدها نفر باشد. مشتری همیشه قادر به دیدن اسکیمر نیست، اما میتواند اجازه ندهد کارت و رمز همزمان در اختیار فرد دیگری قرار بگیرد؛ همان دو قطعهای که کلاهبردار برای تکمیل سرقت به آنها نیاز دارد.
