پایگاه خبری راه پرداخت دارای مجوز به شماره ۷۴۵۷۲ از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بخشی از «شبکه عصر تراکنش» است. راه پرداخت فعالیت خود را از دوم اردیبهشتماه ۱۳۹۰ شروع کرده و اکنون پرمخاطبترین رسانه ایران در زمینه فناوریهای مالی، بانکداری و پرداخت و استارتآپهای فینتک است.
دانشبنیان یا منتخب وامهای بانکی؟ در سال ۱۴۰۳ دو شرکت ۱۲۵ بار وام گرفتند، اما چگونه؟
شرکتهای دانشبنیان در سال ۱۴۰۳ حدود ۲.۸ درصد از تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص دادند و توانستند ۳۹۵ همت وام از شبکه بانکی دریافت کنند. اما این وامها به چه کسانی رسید؟
چطور ممکن است دو شرکت تنها در سال ۱۴۰۳ بیش از ۱۲۵ بار وام بانکی دریافت کنند، در حالی که ۶۱ درصد شرکتهای دانشبنیان؛ معادل ۶۱۶۶ شرکت موفق به دریافت حتی یک وام ۱۰ میلیون تومانی نشده باشند؟ نام آن دو شرکتی که توانستهاند هرکدام بیش از ۱۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات دریافت کنند چیست؟ سازوکار تخصیص وام بانکی چگونه طراحی شده که در یک ساختار، برخی شرکتها به وامهایی با میانگین ۶۰ تا ۸۰ میلیارد تومان دسترسی دارند، اما بسیاری دیگر کاملاً بیرون از چرخه اعتبار باقی ماندهاند؟
شرکت اعتبارسنجی ارزشآفرین اعتماد، ششمین گزارش سالانه زیستبوم شرکتهای دانشبنیان را منتشر کرده است. این گزارش که برای پنجمین سال متوالی تهیه شده، تلاشی است برای ارائه تصویری دقیق از ظرفیتها و وضعیت شرکتهای دانشبنیان کشور. این گزارش در ۹ فصل تدوین شده و دادههای آن به بررسی وضعیت حدود ۱۲ هزار و ۶۹۲ شرکت دانشبنیان اختصاص دارد. در ادامه درباره روند رشد شرکتهای دانشبنیان، عملکرد مالی و اقتصادی آنها، وضعیت تسهیلات بانکی، میزان و پراکندگی وامهای اعطایی، نقش بانکها در تأمین مالی، تأمین مالی جمعی، صادرات و زیرساختهای استقرار میخوانید.
۶۶ درصد شرکتهای دانشبنیان در گروه نوپا قرار دارند
بر اساس آمار ارائهشده، از سال ۱۳۹۲ تا پایان سال ۱۴۰۳، در مجموع ۱۲ هزار و ۶۹۲ شرکت موفق به دریافت تأییدیه دانشبنیان شدهاند. بررسی روند رشد این شرکتها نشان میدهد نرخ رشد در پایان سال ۱۴۰۳ به حدود ۷ درصد کاهش یافته است. همچنین پیشبینی میشود تا پایان برنامه هفتم توسعه، تعداد شرکتهای دانشبنیان به حدود ۱۶ هزار و ۶۰۰ شرکت برسد.
طبق دادههای گزارش، در سال ۱۴۰۳ با احراز صلاحیت ۷۸۹ شرکت جدید و خروج ۳۹۹ شرکت از فهرست شرکتهای دانشبنیان، تعداد شرکتهای دانشبنیان فعال به ۱۰ هزار و ۱۰۸ شرکت رسیده است.
بر اساس آییننامه احراز صلاحیت شرکتهای دانشبنیان، این ۱۲ هزار شرکت با توجه به سطح فناوری و میزان فروش محصولات دانشبنیان در سه دسته «نوپا»، «نوآور» و «فناور» طبقهبندی میشوند. طبق آمار ارائهشده، تا پایان سال ۱۴۰۳ حدود ۶۶ درصد از شرکتهای دانشبنیان در گروه نوپا قرار دارند که معادل ۶ هزار و ۶۳۷ شرکت است.
در میان حوزههای مختلف فناوری، سه بخش برق و الکترونیک، نرمافزار و فناوری اطلاعات و ماشینآلات و تجهیزات پیشرفته به ترتیب بیشترین تعداد شرکتهای دانشبنیان را به خود اختصاص دادهاند. در حوزه فناوری اطلاعات، تعداد شرکتهای نوپا ۱۴۸۴ شرکت، شرکتهای نوآور ۴۰۷ شرکت و شرکتهای فناور ۲۴۶ شرکت گزارش شده است.
تمرکز ۶۶ درصدی کارکنان در ۸ درصد از شرکتها
سرانه کارکنان تماموقت شرکتهای دانشبنیان در پنج سال اخیر بین ۳۴ تا ۴۲ نفر در نوسان بوده است. بررسی توزیع اشتغال نشان میدهد ۶۶ درصد از کل کارکنان در تنها ۸ درصد از شرکتها مشغول به کار هستند، در حالی که حدود نیمی از شرکتهای دانشبنیان کمتر از ۱۰ نیروی انسانی دارند.
| نام شرکت | تعداد کارکنان |
| تولیدی موتور گیربکس واکسل سایپا | ۲۷۰۰ |
| فراوردههای لبنی رامک شیراز | ۲۵۵۰ |
| بینالمللی پیمانکاری عمومی ایران | ۲۵۴۹ |
| ایده گزین ارتباطات روماک (اسنپ) | ۲۵۳۸ |
| گروه صنعتی بارز | ۲۵۳۱ |
| پتروشیمی تبریز | ۲۳۰۹ |
| پرداخت الکترونیک سامان کیش (سپ) | ۱۹۴۶ |
| ایران ترانسفو | ۱۸۳۵ |
| پرداخت الکترونیک سداد | ۱۸۱۷ |
| مهندسی و ساخت توربین مپنا توگا | ۱۷۶۵ |
| مدرن سامانه غذارسان اطلس (اسنپفود) | ۱۷۱۱ |
| صنعتی دریائی ایران | ۱۶۸۹ |
| کارت اعتباری ایران کیش | ۱۶۷۸ |
| فاتح صنعت کیمیا | ۱۶۷۱ |
| خدمات انفورماتیک | ۱۶۶۱ |
از میان ۱۵ شرکت با بیشترین تعداد نیروی کار، ۶ شرکت در حوزه فناوری اطلاعات فعالیت میکنند و سهم قابل توجهی از کل اشتغال شرکتهای دانشبنیان را به خود اختصاص دادهاند.
سهم زنان در مدیریت شرکتهای دانشبنیان در سالهای اخیر روندی تقریباً ثابت داشته و در حدود ۲۰ درصد باقی مانده است. بر اساس آمارهای استانی، استان لرستان با ۳۱ درصد مشارکت زنان در مدیریت شرکتهای دانشبنیان، بالاترین سهم را در کشور دارد. در مقابل، استان تهران با وجود برخورداری از بیشترین تعداد شرکتهای دانشبنیان، تنها ۱۶ درصد از مدیران عامل و اعضای هیئتمدیره آن را زنان تشکیل میدهند.
زیرساختهای استقرار شرکتهای دانشبنیان شامل پارکها و پردیسهای علم و فناوری، مراکز رشد و نوآوری، شتابدهندهها، شهرکهای صنعتی، کترینگهای نوآوری و فضاهای کار اشتراکی است. در مجموع، نزدیک به ۱۹۰۰ زیرساخت با کارکردهای متنوع در کشور شکل گرفته است که مطابق دادههای موجود، حدود ۶۰ درصد شرکتهای دانشبنیان حداقل یکی از دفاتر خود را در این زیرساختها مستقر کردهاند.
تعداد کل شرکتهای دانشبنیان مستقر در این زیرساختها ۶۵۵۲ شرکت است و میزان استقرار شرکتها در این زیرساختها ۵۸ درصد گزارش شده است. حدود ۳۳ درصد از شرکتهای دانشبنیان، معادل ۴۳۳۶ شرکت، در ۸۰ پارک علم و فناوری مستقر هستند و تنها حدود ۷۴ شرکت، یعنی تقریبا یک درصد، در ۱۸ کارخانه نوآوری فعالیت میکنند.
۵ درصد بازار سرمایه در اختیار شرکتهای دانشبنیان
بررسی جایگاه شرکتهای بورسی دانشبنیان در سال ۱۴۰۳ نشان میدهد که ۱۱۷ شرکت دانشبنیان در بورس حضور دارند و در مجموع ۹۰۹ شرکت در بازار سرمایه فعال هستند. ارزش بازار این شرکتها حدود ۵۵۹.۲۴۸ میلیارد تومان است که تقریباً ۵ درصد از ارزش کل بازار سرمایه، معادل ۱۱۰۶۷۱۸۴ میلیارد تومان، را شامل میشود.
شرکتهای دانشبنیان بورسی در پایان سال ۱۴۰۳ مجموعاً حدود ۷۱ هزار و ۱۰۱ میلیارد تومان وام فعال داشتند. این در حالی است که در همان تاریخ مجموع وامهای فعال همه شرکتهای بورسی ۸۸۱ هزار و ۳۷۱ میلیارد تومان بوده است. همچنین از حدود ۲۶۷ هزار و ۹۰۸ میلیارد تومان ضمانتنامه و تعهدات کل شرکتهای بورسی، ۳۹ هزار و ۸۱۱ میلیارد تومان به شرکتهای دانشبنیان اختصاص دارد.
مجموع درآمد عملیاتی شرکتهای دانشبنیان فعال در بورس نیز ۳۶۰ همت بوده که عمده آن به شرکتهای فعال در حوزه مواد شیمیایی، پلیمری و نرمافزار تعلق دارد.
رشد ۸۱۰ درصدی دانشبنیانها در صادرات و سهم ۲.۸ درصدی از GDP
براساس اظهارنامههای مالیاتی، درآمد شرکتهای دانشبنیان در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۷۶۱ هزار میلیارد تومان (معادل ۲۵ میلیارد دلار) بوده است. از این مقدار، حدود ۱۴۱۹ هزار میلیارد تومان مربوط به محصولات غیر دانشبنیان است. با در نظر گرفتن سهم ۳۳ درصدی ارزش افزوده از درآمد، سهم ارزش افزوده شرکتهای دانشبنیان از تولید ناخالص داخلی حدود ۲.۸ درصد و سهم فروش محصولات دانشبنیان حدود ۰.۵۵ درصد برآورد شده است.
تمرکز درآمد نیز بالاست؛ حدود ۷۴ درصد از درآمد کل شرکتهای دانشبنیان مربوط به ۳۴۱ شرکت (۳.۴ درصد از کل شرکتها) است، در حالی که ۵۰۸۰ شرکت درآمد کمتر از ۷ میلیارد تومان داشتهاند. درآمد عملیاتی کل شرکتهای دانشبنیان در سال ۱۴۰۳ برابر ۱۷۶۰۹۱۴ میلیارد تومان و درآمد عملیاتی تعدیلشده با تورم ۱۴۴۱۷۶ میلیارد تومان بوده است. پیشبینی میشود این رقم تا پایان سال ۱۴۰۴ به ۲.۵۰۰ هزار میلیارد تومان برسد.
در حوزه صادرات، شرکتهای دانشبنیان طی چهار سال اخیر رشد ۸۱۰ درصدی داشتهاند و صادرات آنها از ۲۹۶ میلیون دلار به ۲.۶۹۰ میلیون دلار افزایش یافته است.
دریافت بیش از ۱۲۵ وام تنها توسط ۲ شرکت
در سال ۱۴۰۳، شبکه بانکی کشور مجموعاً ۷۶۶۴ هزار میلیارد تومان تسهیلات پرداخت کرده است. از این مبلغ، ۳۹۵ هزار میلیارد تومان به شرکتهای دانشبنیان اختصاص یافته که معادل ۵.۲ درصد از کل تسهیلات پرداختی است. همچنین در مقام مقایسه با سایر بخشها میتوان گفت این میزان وام حدودا معادل ۱۷ درصد از کل وامهای بخش خدمات و ۲۳ درصد از وامهای پرداختی به بخش خانوار بوده است.
سهم دانشبنیانها از مانده وام سیستم بانکی نیز ۲.۷ درصد بوده است.
حدود ۶۱ درصد از شرکتهای دانشبنیان هیچ وام فعالی در شبکه بانکی ندارند. شرکتهایی که وام فعال دارند، بهطور میانگین ۵ وام دریافت کردهاند و مجموع مانده بدهی وامهای فعال آنها حدود ۶۶ میلیارد تومان است. نکته قابل توجه این است که ۲۰ شرکت از مجموع شرکتهای دارای دیرکرد، مسئول ۶۰ درصد از کل دیرکرد وامهای فعال هستند. مجموع دیرکرد وامهای فعال در پایان سال ۱۴۰۳ برابر با ۱۱.۹۴۰ میلیارد تومان ثبت شده است.
اکثر شرکتها وامهایی کمتر از ۱۰ میلیارد تومان دریافت کردهاند، اما دو شرکت به تنهایی بیش از ۱۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات دریافت کردهاند. همچنین، در حالی که بیشتر شرکتها کمتر از ۱۰ وام فعال دارند، دو شرکت به تنهایی بیش از ۱۲۵ وام دریافت کردهاند.
در سال ۱۴۰۳، سکوهای تأمین مالی جمعی به ۴۵۵ شرکت تسهیلاتی به ارزش ۱۲٬۶ هزار میلیارد تومان پرداخت کردند که از این تعداد، ۱۰۹ شرکت دانشبنیان مجموعاً ۲٬۷۷۲ میلیارد تومان تأمین مالی شدهاند.
در نگاه کلانتر، از سال ۱۳۹۹ تاکنون ۶۲۶ شرکت از طریق این سکوها با تسهیلاتی به ارزش ۱۷ هزار میلیارد تومان تأمین مالی شدهاند که سهم ۱۷۱ شرکت دانشبنیان از این میزان ۳٬۹۰۸ میلیارد تومان بوده است.
در حوزه اعطای تسهیلات به شرکتهای دانشبنیان، بانک ملت با پرداخت ۴۱ هزار میلیارد تومان وام، معادل حدود ۲ درصد از کل سبد وام خود، بیشترین حجم تسهیلات را به این شرکتها اختصاص داده است. با این حال، بانک کارآفرین با اختصاص ۱۲.۶ درصد از سبد وام خود، یعنی حدود ۱۰٬۷۷۸ میلیارد تومان، بیشترین تمرکز نسبی را بر حوزه دانشبنیان داشته است.
پس از بانک ملت با سهم ۴۰٬۹۷۲، بانک پاسارگاد با ۴۰٬۷۷۶ میلیارد تومان و بانک تجارت با ۳۵٬۹۱۹ میلیارد تومان در صدر اعطای وام به شرکتهای دانشبنیان قرار دارند. از نظر نسبت وامهای دانشبنیان به کل سبد وام، پس از بانک کارآفرین (۱۲.۵۹ درصد) بیشترین سهم به بانک خاورمیانه (۱۱.۸۰ درصد) و بانک اقتصاد نوین (۱۱.۷۱ درصد) تعلق دارد.
عملکرد وام فعال به تفیکیک بانکها
| نام بانک | مجموع وام | تعداد وام | تعداد شرکت | میانه | میانگین | ضریب تغییرات |
| ملت | ۴۲٬۴۷۲ | ۳۱۷۷ | ۱۰۲۰ | ۴.۶ | ۱۳ | ۲.۷۹ |
| پاسارگاد | ۴۰٬۷۷۶ | ۵۲۰ | ۲۳۳ | ۱۴.۶ | ۷۸ | ۶.۸۸ |
| تجارت | ۳۶٬۸۱۹ | ۲۳۴۸ | ۸۶۲ | ۲.۵ | ۱۶ | ۳.۱۲ |
| صادرات ایران | ۳۲٬۳۲۵ | ۲۱۶۴ | ۶۴۳ | ۶.۰ | ۱۵ | ۵.۶۹ |
| اقتصاد نوین | ۲۹٬۵۴۴ | ۱۱۰۳ | ۱۵۸ | ۱۴.۱ | ۲۷ | ۱.۶۲ |
| ملی ایران | ۲۸٬۱۴۴ | ۲۴۸۷ | ۷۳۷ | ۳.۸ | ۱۱ | ۳.۲۸ |
| سامان | ۱۸٬۸۳۱ | ۶۷۲ | ۱۹۹ | ۱۱.۰ | ۲۸ | ۲.۴۱ |
| صنعت و معدن | ۱۱٬۶۸۳ | ۷۷۹ | ۲۹۳ | ۸.۳ | ۱۵ | ۱.۲۳ |
| خاورمیانه | ۱۱٬۳۷۹ | ۵۷۵ | ۷۵ | ۹.۰ | ۲۰ | ۱.۵۹ |
| پارسیان | ۱۱٬۱۸۲ | ۷۵۶ | ۳۸۰ | ۳.۶ | ۱۵ | ۲.۵۰ |
| کارآفرین | ۱۰٬۷۷۸ | ۵۲۷ | ۱۷۸ | ۱۰.۰ | ۲۰ | ۱.۲۲ |
| رفاه کارگران | ۷٬۴۶۳ | ۴۸۸ | ۲۳۴ | ۴.۴ | ۱۵ | ۲.۸۰ |
| شهر | ۷٬۲۵۱ | ۳۰۲ | ۱۸۴ | ۷.۶ | ۲۴ | ۲.۱۱ |
| سینا | ۶٬۷۰۴ | ۵۸۰ | ۳۶۷ | ۵.۶ | ۱۲ | ۱.۸۳ |
| سپه | ۶٬۲۷۵ | ۱۱۳۶ | ۳۵۰ | ۱.۷ | ۶ | ۱.۸۷ |
| توسعه صادرات ایران | ۴٬۲۴۴ | ۲۴۸ | ۱۲۲ | ۱۰.۸ | ۱۷ | ۲.۱۹ |
| کشاورزی | ۳٬۶۴۳ | ۳۰۹ | ۱۱۵ | ۳.۶ | ۱۲ | ۲.۲۰ |
| پستبانک ایران | ۳٬۴۶۸ | ۲۱۳ | ۱۶۵ | ۳.۳ | ۱۶ | ۲.۶۷ |
| توسعه تعاون | ۲٬۲۹۹ | ۳۷۳ | ۱۷۴ | ۲.۹ | ۶ | ۱.۲۶ |
| قرضالحسنه مهر ایران | ۱٬۶۶۴ | ۹۷۰ | ۹۶۳ | ۱.۱ | ۲ | ۰.۶۴ |
| مسکن | ۱٬۵۴۹ | ۲۴ | ۱۲ | ۱۰.۲ | ۶۵ | ۱.۸۹ |
| آینده | ۵۹۰ | ۷۲ | ۴۲ | ۳.۸ | ۸ | ۲.۱۰ |
| ایران زمین | ۴۳۰ | ۳۴ | ۳۰ | ۵.۷ | ۱۳ | ۱.۲۲ |
| دی | ۴۰۵ | ۴۵ | ۲۲ | ۲.۵ | ۹ | ۲.۱۵ |
| گردشگری | ۳۴۳ | ۶۲ | ۲۴ | ۴.۰ | ۶ | ۱.۴۳ |
| قرضالحسنه رسالت | ۲۴۸ | ۳۷۴ | ۳۱۹ | ۰.۵ | ۱ | ۱.۰۲ |
| مشترک ایران ونزوئلا | ۱۵۳ | ۱۰ | ۷ | ۱۴.۵ | ۱۵ | ۰.۴۳ |
| مؤسسه اعتباری ملل | ۱۳۶ | ۸ | ۴ | ۲۵.۶ | ۱۷ | ۱.۰۱ |
| سرمایه | ۲ | ۴ | ۴ | ۰.۵ | ۰ | ۰.۰۰ |
بر اساس دادههای جدول بالا، امکان مقایسه بانکها از نظر تعداد شرکتهای دریافتکننده وام، تعداد وامهای اعطا شده و میانگین وام هر شرکت وجود دارد.
دادههای جدول بالا، یکی از مهمترین بخشهای گزارش به شمار میآید. برهمین اساس مؤسسه اعتباری ملل با میانه ۲۵.۶ میلیارد تومان وام داده است و پس ازآن بانک پاسارگاد با سهم ۱۴.۶ و بانک مشترک ایران ونزوئلا با سهم ۱۴.۵ بیشترین میانه وام را به خود اختصاص دادهاند. در این جدول، ارقام میانه نشاندهنده عدد وسط وامهای اعطایی به شرکتها است؛ به این معنا که نصف شرکتها وام کمتر از این رقم و نصف دیگر بیشتر دریافت کردهاند. به عنوان مثال، مؤسسه اعتباری ملل با میانه ۲۵٬۶ میلیارد تومان نشان میدهد که نیمی از شرکتهای دریافتکننده وام از این بانک، کمتر از ۲۵٬۶ میلیارد وام گرفتهاند و نیمی دیگر بیشتر. توجه داشته باشید که میانه تحت تاثیر چند وام بسیار بزرگ یا کوچک قرار نمیگیرد و نمایی واقعی از وضعیت معمول شرکتها ارائه میدهد.
طبق آمارهای درج شده در جدول، بانک پاسارگاد به طور میانگین ۷۸ میلیارد تومان به هر شرکت وام داده بوده است و پس ازآن بانک مسکن با سهم ۶۵ و بانک سامان با سهم ۲۷ بیشترین میانگین وام را به خود اختصاص دادهاند. ارقام میانگین نشاندهنده حجم کل وامهای اعطایی تقسیم بر تعداد شرکتها یا وامها است. به عنوان مثال، بانک پاسارگاد به طور میانگین ۷۸ میلیارد تومان به هر شرکت اختصاص داده است. این رقم تحت تاثیر چند شرکت بزرگ که وامهای بسیار سنگین دریافت کردهاند، افزایش یافته و لزوماً نشاندهنده وضعیت اکثر شرکتها نیست. میانگین، بیشتر نمایی از کل منابع اختصاصیافته به شرکتها را ارائه میدهد، نه توزیع معمول وامها.
در ادامه شاید برای شما هم جالب باشد بدانید که بانک مسکن ۲۴ وام به ۱۲ شرکت با میانگین ۶۵ میلیارد تومان داده است. یا مؤسسه ملل به ۴ شرکت ۱۳۶ میلیارد تومان در ۸ دفعه با میانگین ۱۷ میلیارد تومان داده است.
بانک ملت ۴۲ همت وام را به ۱۰۲۸ شرکت طی ۳۱۷ وام با میانگین ۱۳ میلیارد تومان داده است. بانک پاسارگاد نیز ۴۱ همت وام را به ۲۳۳ شرکت طی ۵۲۰ بار و میانگین ۷۸ میلیارد تومان اعطا کرده است.
وقتی ضریب تغییرات یک بانک در مجموعه وامها بالا باشد، نشاندهنده توزیع بسیار نامتوازن و پراکندگی شدید وامهاست: یعنی برخی شرکتها وامهای بسیار بزرگ دریافت کردهاند و میانگین بالا رفته، در حالی که اکثریت شرکتها وامهای کوچکتری دارند. برعکس، ضریب تغییرات پایین نشان میدهد که وامها نسبتاً یکنواخت و متوازن بین شرکتها توزیع شده و میانگین تقریباً نماینده واقعی وضعیت اکثریت است.
نکته: تفاوت اندکی که میان ارقام مربوط به مجموع تسهیلات اعطایی بانکهایی مانند ملت، پاسارگاد و تجارت در دو بخش پایانی گزارش مشاهده میشود، ناشی از تفاوت مبنای محاسبه است. در بخش اول، ارقام بر اساس تسهیلات پرداختشده گزارش شدهاند، در حالی که در بخش دیگر (جدول بالا)، کل مانده تسهیلات مصوب (شامل تسهیلات پرداختشده و تسهیلاتی که هنوز بهطور کامل پرداخت نشدهاند) مبنای محاسبه قرار گرفته است. به همین دلیل، ممکن است برای مثال رقم تسهیلات بانک ملت در یک بخش ۴۱ هزار میلیارد تومان و در بخش دیگر حدود ۴۳ هزار میلیارد تومان گزارش شده باشد که این اختلاف به بخش پرداختنشده یا در جریان تسهیلات مربوط میشود و به معنای تناقض آماری نیست.
در حوزه نرمافزار و فناوری اطلاعات، سه بانک پست بانک، سامان و کشاورزی بیشترین سهم را در اعطای وام به شرکتهای دانشبنیان را داشتهاند.
این گزارش در این نقطه به پایان میرسد اما این نکته همچنان پابرجاست: نظام اعطای تسهیلات به شرکتهای دانشبنیان، بهرغم شعار حمایت از نوآوری، با تمرکز شدید منابع در دست چند شرکت محدود مواجه است. وقتی حدود ۶۱ درصد شرکتها حتی یک وام فعال ندارند و دو شرکت مجموعاً بیش از ۱۰ همت تسهیلات دریافت کردهاند، این سوال مطرح میشود که آیا فلسفه ایجاد زیستبوم دانشبنیان و تشویق نوآوری و توزیع عادلانه منابع واقعاً تحقق یافته است؟
این شکاف عمیق، نه تنها عملکرد شبکه بانکی، بلکه مفهوم حمایت از دانشبنیان بودن را نیز به چالش میکشد. پرسش اصلی این است: سازوکار تخصیص منابع چگونه باید بازطراحی شود تا واقعاً به هدف اولیه خود، یعنی توانمندسازی گسترده نوآوری، نزدیک شود؟