در شرایطی که ورود بانکها و نئوبانکها به بازار طلای آنلاین رقابت در این حوزه را وارد مرحله تازهای کرده است، مدیرعامل طلاسی، مهدی فدایی، معتقد است در این رقابت در بلندمدت همچنان پلتفرمهای تخصصی شانس بیشتری برای تثبیت جایگاه خود دارند. به گفته او، دسترسی بانکها به منابع مالی ارزانقیمت لزوماً به معنای برتری پایدار در این بازار نیست، چراکه مزیت اصلی در این حوزه به شناخت دقیقتر از بازار طلا، تجربه عملیاتی و تمرکز تخصصی بر این بخش وابسته است، نه صرفاً قدرت مالی یا مقیاس فعالیت نهادهای بانکی.
مهدی فدایی، مدیرعامل طلاسی، با اشاره به چالشهای متعدد پلتفرمهای آنلاین طلا گفت این کسبوکارها از ابتدای فعالیت با مخالفت بازار سنتی، بورس و بانک مرکزی مواجه بودهاند، اما در بحرانهای اخیر از جمله جنگ و اختلالات بانکی توانستند بدون توقف به کاربران خدمترسانی کنند.
فدایی درباره رقابت پلتفرمهای فروش طلا با نئوبانکها و بانکهایی که وارد این بازار شدهاند گفت: «بانکها به دلیل دسترسی به منابع مالی ارزانقیمت، امکان ورود به حوزههای مختلف از جمله بازار طلا را دارند، اما این موضوع لزوماً به معنای برتری آنها در بلندمدت نیست. کسبوکارهای تخصصی طلا شناخت و تمرکز بیشتری بر این بازار دارند، فعالیت در این حوزه نیازمند دانش صنفی و تجربه عملی است و ساختار بانکی چنین تجربهای ندارد.»
او ضمن استقبال از تدوین مقررات سختگیرانه برای جلوگیری از تخلفات، نسبت به برخی پیشنویسهای جدید بانک مرکزی انتقاد کرد و گفت برخی مواد مربوط به خزانهها، حقوق پلتفرمها را نادیده گرفته و حتی امکان ایجاد مدل کسبوکار جدید برای خزانهداران را فراهم میکند. فدایی همچنین از بلوکه شدن منابع مالی برخی پلتفرمها در شبکه بانکی و نبود پاسخگویی مناسب انتقاد کرد.
بلاتکلیفی رگولاتوری و تعلیق طولانی مجوزها
رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، با اشاره به توقف صدور مجوزهای فعالیت در حوزه طلای آنلاین گفت: «از بهمنماه ۱۴۰۳ صدور مجوزها در این حوزه متوقف شد و این وضعیت تا خردادماه ۱۴۰۵ ادامه داشت؛ یعنی حدود ۱۵ ماه که در این مدت عملاً هیچ مجوز جدیدی صادر نشد و این موضوع به کسبوکارهای فعال در این بازار آسیب وارد کرد.»
الفتنسب در ادامه با اشاره به وضعیت نظارت در این بازار گفت سامانه نظارتی برخط پلتفرمهای طلا مدتی است طراحی شده اما هنوز به مرحله اجرا نرسیده است. او گفت: «این سامانه در اردیبهشتماه ۱۴۰۴ توسط اتحادیه طراحی و رونمایی شد، اما به دلیل عدم همکاری نهادهای اجرایی، تاکنون بهصورت رسمی وارد چرخه نظارت نشده است.»
او تأکید کرد نبود این سامانه باعث شده نظارت دقیق و لحظهای بر عملکرد پلتفرمها انجام نشود و همین موضوع هم به کسبوکارهای قانونمند آسیب زده و هم فضای رقابتی را مبهم کرده است.
الفتنسب همچنین با اشاره به وضعیت مجوزها گفت تاکنون حدود ۳۴۰ مجوز در این حوزه صادر شده و با اجرای ضوابط جدید، همه پلتفرمها موظف شدهاند ذخایر طلای متناسب با تعهدات خود را نگهداری کنند؛ حتی در برخی موارد باید بیش از میزان تعهد، پشتوانه ذخیره داشته باشند.
رضا الفتنسب در ادامه صحبتهای خود به وضعیت صدور مجوزها نیز اشاره کرده و گفته بود پس از این وقفه طولانی، فرآیند صدور مجوز فروش برخط طلا از دوم خردادماه ۱۴۰۵ از سر گرفته شده است. او همچنین تأکید کرده بود مجوز فروش مصنوعات طلا نیز از روز گذشته دوباره فعال شده، موضوعی که به گفته او میتواند بخشی از اختلال ایجادشده در بازار را جبران کند.
با این حال، او این تصمیم را صرفاً یک «اقدام اصلاحی دیرهنگام» توصیف کرده و گفته بود: «هرچند از سرگیری صدور مجوزها گام مثبتی است، اما تأخیر ۱۵ ماهه در تدوین و اجرای مقررات، آسیب جدی به فعالان این حوزه وارد کرده و باعث عقبماندگی بازار نسبت به ظرفیت واقعی خود شده است.»
او تأکید کرده بود که مسئله اصلی بازار همچنان نه صرفاً توقف مجوزها، بلکه نبود یک چارچوب پایدار و قابل پیشبینی برای تنظیمگری است؛ چارچوبی که بتواند هم به کسبوکارها ثبات بدهد و هم امکان نظارت مؤثر را برای نهادهای حاکمیتی فراهم کند.
این صحبتها در نشست خبری رویداد زرآتی مطرح شد. رویداد زرآتی «زرآتی؛ از خاک تا طلا» ۲۸ و ۲۹ مرداد در سالنهای همایشهای رایزن توسط گروه رسانهای اقتصادآنلاین برگزار خواهد شد و به گفته مدیرعامل اقتصاد آنلاین این همایش دو روزه قرار است به عنوان بستری برای گفتوگوی مستقیم میان حاکمیت و بخش خصوصی باشد. محمدمهدی الحسینی محورهای کلیدی همایش را طلا، فناوری و اعتماد، آینده بازار طلای آنلاین در ایران و جهان، پلتفرمها چگونه بازار سنتی طلا را متحول میکنند؟ تنظیمگری یا محدودسازی؟ فرصتهای بینالمللی خدمات پلتفرمی، تجربههای موفق و ناموفق بازیگران، چالشها و فرصتهای لجستیک طلا، تحلیل رفتار کاربران طلای آنلاین در عصر دیجیتال معرفی کرد.
