نشست خبری رویداد «نواتک» ۲۴ خردادماه با حضور جمعی از فعالان اکوسیستم نوآوری و سرمایهگذاری در برج فناوری شریف برگزار شد؛ رویدادی که با تمرکز بر هوش مصنوعی در حوزههای کشاورزی، سلامت، امنیت، فینتک و گردشگری و با مشارکت مجموعههایی چون کوئرا، گروه فنآوا، کندو، پارک علم و فناوری شریف و انجمن سرمایهگذاری خطرپذیر (CVC) برگزار میشود. در این نشست اعلام شد نزدیک به ۱۲۰۰ ایده از سراسر کشور در این رویداد ثبت شده و پس از مراحل ارزیابی و شتابدهی، ۳۳ تیم به مرحله توسعه محصول رسیدهاند؛ تیمهایی که در رویداد «دمودی» اوایل تیرماه طرحهای خود را به سرمایهگذاران ارائه خواهند کرد. برگزارکنندگان نواتک معتقدند این رویداد فراتر از یک رقابت فناورانه، تلاشی برای تبدیل ایدههای نوآورانه به کسبوکارهای واقعی و تقویت زیستبوم فناوری کشور است؛ هدفی که به گفته فعالان این حوزه، در شرایط فعلی بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
علی لطفی، دبیر رویداد نواتک، در نشست خبری این رویداد با اشاره به روند برگزاری آن گفت: «طراحی نواتک از تابستان سال گذشته آغاز شد و در این مدت ۱۱۹۶ نفر از ۱۲ استان کشور در آن مشارکت کردند که حاصل آن تشکیل ۱۸۲ تیم بود. از این تعداد، ۱۴۷ تیم وارد مرحله ارائه شدند و در نهایت ۴۰ تیم مجوز ورود به مرحله توسعه محصول را دریافت کردند.»
او افزود: «برای این تیمها یک دوره شتابدهی هشتهفتهای در قالب پنج مرحله برگزار شد تا با تحلیل بازار، طراحی بوم کسبوکار و تدوین شماتیک محصول، ایدههای خود را به مرحله اجرا نزدیک کنند. در پایان این فرآیند، ۳۳ تیم به مرحله نهایی راه یافتند و اکنون با طرحهای آماده در حال رقابت هستند.»
به گفته لطفی، بیشترین شرکتکنندگان این رویداد را دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد تشکیل میدهند و دانشگاههای صنعتی شریف و فردوسی مشهد بیشترین سهم را در میان شرکتکنندگان داشتهاند. او همچنین از اختصاص منتورهای تخصصی به هر تیم و تأمین زیرساختهای مورد نیاز از جمله ماشینهای مجازی و پردازندههای گرافیکی (GPU) توسط گروه فنآوا خبر داد.
دبیر رویداد نواتک با اشاره به برنامههای پیشرو گفت: «ایستگاه بعدی این رویداد «دمو دی» خواهد بود که اوایل تیرماه برگزار خواهد؛ رویدادی که در آن تیمهای منتخب فرصت خواهند داشت ایدهها و محصولات خود را به سرمایهگذاران ارائه کنند و مسیر جذب سرمایه را آغاز کنند.»
بیش از نیمی از ایدهها خارج از محورهای پیشنهادی بود
علی لطفی در پاسخ به پرسش خبرنگار راه پرداخت درباره میزان استقبال تیمها از حوزههای مختلف نواتک و اینکه کدامیک از محورهای پنجگانه رویداد در میان تیمهای راهیافته به مرحله نهایی بیشترین استقبال را داشته است، گفت: «بیش از نیمی از ایدههایی که برای این رویداد ارسال شد، در واقع خارج از حوزههای پیشنهادی ما بود. از ابتدا تصمیم گرفتیم ساختار رویداد را باز در نظر بگیریم تا این ایدهها را از دست ندهیم. بخشی از این طرحها در حوزههایی مانند آموزش و خردهفروشی قرار داشتند.
او افزود: «در میان پنج حوزه اصلی رویداد، حوزه فناوری مالی (فینتک) با استقبال بیشتری مواجه شد. پس از آن حوزه سلامت و سپس کشاورزی قرار داشتند. در مقابل، حوزه امنیت کمترین میزان استقبال را از سوی شرکتکنندگان به خود اختصاص داد.»
دبیر نواتک همچنین در پاسخ به پرسشی درباره خروجی نهایی حمایتهای در نظر گرفتهشده برای تیمها و اینکه آیا هدف صرفاً افزایش تعداد شرکتهای دانشبنیان است یا حل مسائل واقعی کشور، گفت: «قصد ما صرفاً تشکیل یک شرکت دانشبنیان و اضافه شدن کاغذی چند شرکت به اکوسیستم نیست. با ارزیابیهایی که از تیمها انجام شد و شبکهای که در طول رویداد به دست آوردند، از جمله ارتباط با منتورها، آشنایی با زیستبوم سرمایهگذاری و بازیگران حوزه نوآوری، انتظار ما این است که بتوانند کسبوکار خود را شکل دهند.»
او ادامه داد: «همین حالا هم تیمها انگیزه رونمایی از محصول دارند. به واسطه آموزشهایی که دریافت کردهاند و جدیتی که از خود نشان دادهاند، هدف ما این است که این مسیر در نهایت به خلق ارزش واقعی منجر شود.»
اقتصاد آینده بر پایه ایدهها شکل میگیرد
مسعود زندوکیلی، مدیرعامل گروه فنآوا، نیز در این مراسم با تأکید بر تغییر الگوی مزیت رقابتی کشورها گفت: «دیگر صرفاً منابع طبیعی و زیرساختهای فیزیکی نمیتوانند مزیت پایدار ایجاد کنند. آنچه امروز کشورها را متمایز میکند، توانایی تبدیل ایدهها به محصولات و خدمات کاربردی است.»
او با بیان اینکه «اقتصاد آینده، اقتصاد ایدههاست»، اظهار کرد: «ذهنهای خلاق مهمترین سرمایه کشورها هستند و رویدادهایی مانند نواتک میتوانند زمینه تبدیل این ظرفیت به کسبوکارهای واقعی را فراهم کنند.»
زندوکیلی با تأکید بر اینکه نقش فنآوا در این رویداد فراتر از تأمین زیرساخت بوده است، افزود: «نواتک یک رویداد مقطعی نیست و اختتامیه آن پایان مسیر محسوب نمیشود. هدف ما ورود به مرحله سرمایهگذاری، شبکهسازی و حمایت از تیمهای برگزیده برای توسعه فعالیتهایشان است.»
چالش اکوسیستم؛ کمبود سرمایه نیست، کمبود تیم آماده است
در ادامه این مراسم، بهنام طالبی، مدیرعامل پارک فناوری شریف، یکی از مهمترین چالشهای زیستبوم نوآوری کشور را کمبود تیمهای منسجم و آماده سرمایهگذاری دانست.
او گفت: «برخلاف تصور رایج، امروز در کشور با کمبود منابع مالی برای سرمایهگذاری مواجه نیستیم، بلکه مشکل اصلی پیدا کردن تیمهای توانمند، خوب و منسجمی است که بتوانند اعتماد سرمایهگذاران را جلب کنند.»
طالبی در عین حال نسبت به افزایش رقابت کشورهای منطقه برای جذب نخبگان ایرانی هشدار داد و افزود: «بسیاری از کشورهای همسایه با ارائه مشوقهای مختلف در حال جذب نیروهای متخصص و حتی شرکتهای ایرانی هستند. یکی از مهمترین مأموریتهای رویدادهایی مانند نواتک حفظ استعدادها در داخل کشور و ایجاد مسیر رشد برای آنهاست.»
انتقاد از تعدد رگولاتورها و فضای محتاط سرمایهگذاری
سجاد زوار، دبیر انجمن سرمایهگذاری خطرپذیر (CVC)، نیز در این مراسم با اشاره به وضعیت فعلی اکوسیستم سرمایهگذاری کشور گفت: «چالش امروز تنها به کمبود تیمهای مناسب محدود نمیشود. یکی از مسائل مهم، تعدد رگولاتورها و تصمیماتی است که بدون هماهنگی و اطلاع قبلی اتخاذ میشوند و آثار مستقیم آن متوجه استارتاپها و شرکتهای دانشبنیان است.»
او تأکید کرد که نهادهای تنظیمگر باید بر نقش سیاستگذاری تمرکز کنند و از ورود به حوزه بنگاهداری و تصمیمات اجرایی پرهیز کنند.
زوار با اشاره به گزارش زیستبوم سرمایهگذاری سال ۱۴۰۴ که قرار است طی دو ماه آینده منتشر شود، گفت: «سرمایه در شرکتهای سرمایهگذاری وجود دارد اما فضای سرمایهگذاری به شدت محتاط شده است. اکوسیستمی که خود را برای یک جهش بزرگ آماده کرده بود، اکنون بیش از هر چیز برای بقا تلاش میکند.»
دبیر انجمن سرمایهگذاری خطرپذیر همچنین از برخی تصمیمات ناگهانی و بدون پاسخگویی انتقاد کرد و قطع اینترنت را نمونهای از اقداماتی دانست که آثار گستردهای بر فعالیت کسبوکارهای نوآورانه و دانشبنیان بر جای گذاشته است.
معیارهای سرمایهگذاری در حال تغییر است
مجتبی خورسندی، مدیرعامل گروه دانشبنیان پیشگامان، نیز درباره تأثیر ناپایداریهای اخیر بر فرآیند سرمایهگذاری گفت: «قطعی اینترنت و شرایط نامطمئن اقتصادی بدون تردید ریسک فعالیت کسبوکارها را افزایش داده است، اما این موضوع باعث نشده معیار جدیدی تحت عنوان فعالیت بدون اینترنت به فرآیند ارزیابی سرمایهگذاری اضافه شود.»
او افزود: «نمیتوان از استارتاپها انتظار داشت مدل کسبوکار خود را بر مبنای نبود اینترنت طراحی کنند، زیرا چنین رویکردی به معنای عقبگرد در توسعه فناوری خواهد بود.»
خورسندی معتقد است در شرایط فعلی بیش از هر چیز کیفیت تیمها اهمیت پیدا کرده است و سرمایهگذاران به دنبال مجموعههایی هستند که توانایی مدیریت بحران، تصمیمگیری در شرایط دشوار و حفظ مسیر رشد خود را داشته باشند.
به گفته او، کسبوکارهایی که ساختار منعطفتری دارند و از ابتدا برای مواجهه با شرایط پیشبینینشده آماده شدهاند، شانس بیشتری برای جذب سرمایه و ادامه فعالیت خواهند داشت.
