گزارش «زنان در اتاق تصمیم» لینکا تصویری از حضور زنان در مدیریت شرکت‌های ثبت‌شده ایران ارائه می‌کند؛ تصویری که مهم‌ترین نکته آن نه فقط میزان حضور زنان، بلکه تغییر این سهم در سطوح مختلف تصمیم‌گیری است. بر اساس داده‌های لینکا، زنان ۳۱.۷ درصد افراد دارای سمت مدیریتی فعال و حدود ۳۲ درصد اعضای هیئت‌مدیره را تشکیل می‌دهند، اما سهم آنها در میان مدیرعامل‌ها به ۲۱.۵ درصد کاهش پیدا می‌کند. داده‌های صنعتی و استانی نیز نشان می‌دهند تعداد بیشتر مدیران زن الزاماً به معنای سهم بیشتر زنان از مدیریت نیست؛ تهران بیشترین تعداد مدیر زن را دارد، اما در برخی استان‌ها سهم زنان از مدیران بالاتر است و در میان صنایع منتخب نیز فقط صنعت پوشاک سهمی بیش از یک‌سوم دارد.
این موضوع در صنعت مالی ایران طی سال‌های گذشته نیز مورد توجه رسانه‌های تخصصی قرار گرفته است. «عصر تراکنش» در سال‌های اخیر به‌صورت مستمر به معرفی زنان حاضر در جایگاه مدیرعاملی شرکت‌های صنعت مالی پرداخته و تلاش کرده تصویری از مسیر حرفه‌ای و حوزه فعالیت این مدیران ارائه دهد. در تازه‌ترین نمونه، این رسانه در شماره ۹۹ خود فهرستی از مدیران عامل زن فعال در حوزه‌هایی مانند بانکداری، بیمه، فین‌تک، بازار سرمایه، سرمایه‌گذاری و فناوری مالی منتشر کرده است.
بخوانید: معرفی مدیران عامل زن فعال در صنعت مالی ایران
نزدیک به یک‌سوم مدیران زن‌اند
جامعه آماری لینکا حدود ۳ میلیون و ۱۹۴ هزار فرد دارای سمت مدیریتی فعال را دربرمی‌گیرد که از این میان ۹۹۹ هزار و ۹۷۳ نفر زن هستند؛ معادل ۳۱.۷ درصد. در سطح هیئت‌مدیره نیز از حدود ۲ میلیون و ۹۱۲ هزار عضو، ۹۳۱ هزار و ۴۸۳ نفر زن‌اند و سهم زنان به حدود ۳۲ درصد می‌رسد.
اما در سمت مدیرعاملی این نسبت پایین‌تر است. از یک میلیون و ۱۴۱ هزار و ۹۸۲ مدیرعامل بررسی‌شده، ۲۴۵ هزار و ۱۵۵ نفر زن هستند؛ یعنی حدود ۲۱.۵ درصد. به بیان دیگر، در جامعه آماری این گزارش تقریباً از هر پنج مدیرعامل یک نفر زن است، در حالی که در مجموعه سمت‌های مدیریتی تقریباً از هر سه نفر یک نفر زن است.
این تفاوت یکی از اصلی‌ترین یافته‌های گزارش لینکاست: سهم زنان با رسیدن به جایگاه مدیرعاملی پایین‌تر از سهم آنها در هیئت‌مدیره است. البته از این داده به‌تنهایی نمی‌توان درباره علت این شکاف نتیجه‌گیری کرد؛ گزارش لینکا نیز تحلیلی از عواملی مانند سابقه شغلی، اندازه شرکت، مالکیت، صنعت یا مسیر ارتقای مدیران ارائه نمی‌کند.
دامنه گزارش هم باید در خواندن این اعداد در نظر گرفته شود. لینکا در توضیح روش‌شناسی خود گفته است در این تحلیل فقط مدیرعامل‌ها و اعضای هیئت‌مدیره را «مدیر» محسوب کرده و سمت‌هایی مانند مدیر ارشد، مدیر داخلی، بازرس اصلی و علی‌البدل و سایر نقش‌های مدیریتی را در محاسبات وارد نکرده است. هر فرد نیز بر مبنای کد ملی به‌صورت یکتا شمارش شده؛ بنابراین حضور یک فرد در چند شرکت باعث چندبار شمردن او نشده است.
زنان در اتاق تصمیم؛ سهم زنان از مدیریت شرکت‌های ایران
سهم زنان در سطوح مدیریتی
صنایع با بیشترین تعداد مدیر زن
صنایع با بیشترین سهم زنان از مدیریت
سهم زنان از مدیران در استان‌های منتخب
بیشترین مدیر زن در صنایع شیمیایی و غذایی؛ اما سهم زنان همچنان زیر ۳۰ درصد است
بررسی صنایع از دو زاویه «تعداد مدیران زن» و «سهم زنان از کل مدیران» دو تصویر متفاوت ایجاد می‌کند.
از نظر تعداد، صنایع مواد شیمیایی با ۶ هزار و ۹۵۱ مدیر زن در صدر فهرست صنایع منتخب گزارش قرار دارد. کل مدیران این صنعت ۲۴ هزار و ۴۹ نفر اعلام شده و بنابراین زنان ۲۸.۹ درصد آنها را تشکیل می‌دهند. پس از آن صنایع غذایی با ۶ هزار و ۵۵۶ مدیر زن و سهم ۲۷.۷ درصدی قرار گرفته است.
ماشین‌آلات و تجهیزات با ۵ هزار و ۱۱ مدیر زن و سهم ۲۶.۶ درصدی، لاستیک و پلاستیک با ۴ هزار و ۹۰۳ مدیر زن و سهم ۲۹.۸ درصدی و سایر محصولات کانی غیرفلزی با ۳ هزار و ۵۹۷ مدیر زن و سهم ۲۳.۶ درصدی، دیگر صنایع دارای بیشترین تعداد مدیر زن در این فهرست‌اند.
این اعداد یک تمایز مهم را نشان می‌دهند: بزرگ‌بودن تعداد مدیران زن در یک صنعت لزوماً به معنای سهم بالاتر آنها از ساختار مدیریتی آن صنعت نیست. دو صنعت شیمیایی و غذایی در تعداد مدیران زن صدرنشین‌اند، اما در هر دو، کمتر از ۳۰ درصد مدیران زن هستند.
پوشاک تنها صنعت منتخب با سهم بیش از یک‌سوم زنان
وقتی معیار از «تعداد» به «سهم زنان از کل مدیران صنعت» تغییر می‌کند، ترکیب صنایع نیز تغییر می‌کند. صنعت پوشاک با ۳۶.۹ درصد بالاترین سهم زنان از مدیران را در فهرست ارائه‌شده دارد. از هزار و ۳۹۷ مدیر این صنعت، ۵۱۶ نفر زن هستند.
بعد از پوشاک، صنعت ابزار پزشکی، اپتیکی و ابزار دقیق و صنعت لاستیک و پلاستیک هرکدام با حدود ۲۹.۸ درصد قرار دارند. چوب و محصولات چوبی و منسوجات نیز هرکدام سهمی نزدیک به ۲۹.۶ درصد دارند. در میان صنایع منتخب لینکا، پوشاک تنها موردی است که نسبت مدیران زن از یک‌سوم عبور کرده است. _گزارش زنان ایران
مقایسه دو جدول صنعتی گزارش اهمیت انتخاب شاخص را هم روشن می‌کند. برای نمونه، صنعت لاستیک و پلاستیک هم به دلیل تعداد نسبتاً بالای مدیران زن و هم از نظر سهم آنها در میان مدیران در فهرست‌های بالایی حضور دارد؛ اما صنعت پوشاک با وجود تعداد بسیار کمتر مدیران، از نظر نسبت زنان به کل مدیران جایگاه متفاوتی پیدا می‌کند.
تهران مرکز تعداد مدیران زن است، اما نه بالاترین سهم
تمرکز شرکت‌ها و فعالیت اقتصادی باعث شده تهران از نظر تعداد مدیران زن فاصله زیادی با استان‌های دیگر داشته باشد. لینکا برای تهران حدود ۲۵۱ هزار مدیر زن و سهمی نزدیک به ۳۰ درصد از مدیران استان را گزارش کرده است. اما وقتی اندازه جامعه مدیریتی هر استان مبنای مقایسه قرار می‌گیرد، تهران بالاترین نسبت را ندارد.
در میان استان‌های منتخب این گزارش، سهم زنان از مدیران در خوزستان و فارس حدود ۳۳ درصد و در خراسان رضوی و اصفهان حدود ۳۱ درصد اعلام شده است. در نتیجه، تهران نمونه روشنی از تفاوت «تعداد» و «سهم» است: بزرگ‌ترین تجمع مدیران زن را دارد، اما نسبت زنان در ساختار مدیریتی برخی استان‌ها بیشتر است.
بخوانید: روایت مینا والی از مانعی که زنان بیش از سقف‌های شیشه‌ای با آن روبه‌رو هستند
نسبت زنان مدیر به جمعیت زنان، جغرافیای دیگری می‌سازد
لینکا در شاخص دیگری تعداد زنان دارای جایگاه مدیریتی را با جمعیت زنان متولدشده در هر استان مقایسه کرده است. در این رتبه‌بندی، چهارمحال‌وبختیاری با ۴.۱۱ درصد در صدر قرار گرفته و پس از آن ایلام با حدود ۳.۸ درصد و کهگیلویه‌وبویراحمد با ۳.۵۸ درصد قرار دارند. یزد، بوشهر، لرستان و خوزستان نیز در رده‌های بعدی دیده می‌شوند.
تهران، با وجود تعداد بسیار بالاتر مدیران زن، در این شاخص با حدود ۳.۰۲ درصد در رتبه هشتم فهرست ارائه‌شده قرار گرفته است. این تفاوت دوباره نشان می‌دهد که مقایسه صرف تعداد مدیران می‌تواند تصویر متفاوتی از مقایسه نسبت‌ها ایجاد کند.
شکاف مدیرعاملی فقط مختص داده‌های ایران نیست
برای مقایسه با وضعیت جهانی، داده‌های لینکا را باید با احتیاط کنار آمارهای بین‌المللی گذاشت؛ چون این گزارش‌ها لزوماً یک جامعه آماری و یک بازه زمانی را پوشش نمی‌دهند. بر اساس گزارش MSCI، زنان در اکتبر ۲۰۲۵ حدود ۲۸.۳ درصد کرسی‌های هیئت‌مدیره شرکت‌های بزرگ و متوسط حاضر در شاخص MSCI ACWI را در اختیار داشته‌اند. همین گزارش نشان می‌دهد با حرکت از عضویت در هیئت‌مدیره به سمت‌های اجرایی ارشد، حضور زنان محدودتر می‌شود.
لینکا همچنین به داده‌های Deloitte درباره سهم زنان در رأس شرکت‌ها اشاره کرده است. در گزارش جهانی «Women in the Boardroom» Deloitte، سهم زنان از ریاست هیئت‌مدیره ۸.۴ درصد و از جایگاه مدیرعاملی ۶ درصد اعلام شده است. این داده‌ها مربوط به مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۲۴ هستند. بنابراین ارقام Deloitte را نمی‌توان مستقیماً با عدد ۲۸.۳ درصدی MSCI یا با داده‌های ایران مقایسه عددی کرد؛ اما هر سه مجموعه داده یک الگوی مشترک را نشان می‌دهند: حضور زنان در هیئت‌مدیره بیشتر از حضور آنها در بالاترین جایگاه‌های اجرایی شرکت‌هاست.
