بانک مرکزی در بخشنامه‌ای به تاریخ ۳ آبان ۱۴۰۵، امکان تغییر روش دریافت ارز خدماتی از حواله به اسکناس را در صورت ناممکن بودن انتقال حواله ابلاغ کرد. این تغییر در قالب اصلاح «دستورالعمل تخصیص و تأمین ارز خدماتی در مرکز مبادله ارز و طلای ایران» انجام شده است. طبق این بخشنامه، متقاضیان می‌توانند با پذیرش مسئولیت‌های مربوط و رعایت شرایط تعیین‌شده، درخواست دریافت اسکناس ارائه کنند. بااین‌حال، تغییر روش دریافت ارز به اعلام عامل تأمین ارز، فراهم بودن امکانات لازم و طی مراحل مقرر وابسته است. ایبنا نیز از ابلاغ این اصلاحیه خبر داده است.
امکان تغییر روش دریافت ارز خدماتی چه زمانی وجود دارد؟
بر اساس بخشنامه شماره ۰۵/۱۹۶۸۸۵ بانک مرکزی، ماده ۲۶ به دستورالعمل تخصیص و تأمین ارز خدماتی افزوده شده است. طبق این ماده، اگر انتقال ارز از طریق حواله در سرفصل‌های خدماتی امکان‌پذیر نباشد، متقاضی می‌تواند درخواست کند ارز تخصیص‌یافته را به‌صورت اسکناس دریافت کند.
این امکان هم شامل سرفصل‌هایی می‌شود که تأمین ارز آنها صرفاً به‌صورت حواله پیش‌بینی شده و هم سرفصل‌هایی که دریافت ارز در آنها به‌صورت حواله یا اسکناس امکان‌پذیر بوده است.
همچنین در اصلاحیه جدید، عبارت محدودکننده مربوط به سرفصل‌هایی که صرفاً به‌صورت حواله پیش‌بینی شده‌اند، از تبصره ذیل بند ۱۲ قسمت «ب» بخش سوم مجموعه مقررات ارزی حذف شده است.
دریافت اسکناس به درخواست متقاضی و اعلام عامل تأمین ارز وابسته است
طبق ماده ۲۶، تغییر روش دریافت ارز خودکار نیست و متقاضی باید مسئولیت‌های مترتب بر دریافت اسکناس را بپذیرد. افزون بر این، عامل تأمین ارز باید موضوع عدم امکان انتقال حواله را اعلام کند و امکان اجرای روش جایگزین نیز وجود داشته باشد.
در صورت احراز این شرایط، پرداخت ارز به‌صورت اسکناس پس از طی مراحل درخواست ارز اسکناس و مطابق دستورالعمل انجام می‌شود.
در متن دستورالعمل، عامل تأمین ارز شامل بانک‌ها، صرافی‌های دارای مجوز یا اشخاص مورد تأیید بانک مرکزی است. همچنین پرداخت اسکناس منوط به ثبت تأمین ارز در سامانه مربوط است و عامل تأمین ارز باید ضوابط عملیاتی و نظارتی را رعایت کند.
بخوانید: بانک مرکزی: تسویه مطالبات ارزی واردکنندگان کالاهای اساسی وابسته به تأمین منابع دولت است
کدام مصارف در سرفصل ارز خدماتی قرار دارند؟
ارز خدماتی غیربازرگانی برای مصارفی مانند هزینه‌های درمانی، مأموریت‌های کاری، ارز دانشجویی، فرصت‌های مطالعاتی و تحقیقاتی، حق عضویت و ثبت‌نام در مجامع بین‌المللی، چاپ مقالات علمی در خارج از کشور و مشارکت در نمایشگاه‌های خارجی پیش‌بینی شده است.
هزینه‌های مربوط به برخی دعاوی حقوقی خارجی و همچنین اصل سرمایه، سود و عواید حاصل از سرمایه‌گذاری خارجی در داخل کشور نیز از دیگر سرفصل‌های مندرج در مقررات ارزی هستند.
بااین‌حال، قرار گرفتن یک مصرف در فهرست ارز خدماتی به معنای امکان دریافت بدون قیدوشرط اسکناس نیست و استفاده از روش جایگزین همچنان به شرایط بخشنامه و ضوابط هر سرفصل بستگی دارد.
بانک مرکزی در پایان بخشنامه، بانک‌ها و مؤسسات اعتباری را موظف کرده است اصلاحات جدید را به شعب و واحدهای ارزی مرتبط ابلاغ کنند و بر اجرای آن نظارت داشته باشند.
