پایگاه خبری راه پرداخت دارای مجوز به شماره ۷۴۵۷۲ از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بخشی از «شبکه عصر تراکنش» است. راه پرداخت فعالیت خود را از دوم اردیبهشتماه ۱۳۹۰ شروع کرده و اکنون پرمخاطبترین رسانه ایران در زمینه فناوریهای مالی، بانکداری و پرداخت و استارتآپهای فینتک است.
راهبر هم مشاور است، هم منتور و هم کوچ؛ و در عین حال هیچکدام از آنها نیست
در گفتوگو با حجت خالقی، مدیر راهبری تریگآپ، اهمیت راهبری در توسعه استارتاپهای امروزی و نقش راهبر بررسی شد
در اکوسیستمی که مدتها بر سرمایه، منتورینگ و آموزش بهعنوان موتور رشد استارتاپها تکیه شده، حالا مفهومی تازه در حال پررنگشدن است؛ «راهبری». حجت خالقی، مدیر راهبری تریگآپ، در گفتوگو با راهپرداخت توضیح داد که چرا رشد پایدار بدون تغییر در مدل ذهنی بنیانگذاران ممکن نیست، راهبر چگونه فراتر از نقشهای کلاسیک مشاوره و منتورینگ عمل میکند و چرا توسعه واقعی کسبوکار از کیفیت فکر کردن و تصمیمگیری آغاز میشود.
خالقی درباره تفاوت راهبری با منتورینگ، مشاوره و لیدرشیپ گفت: «مفهوم لیدرشیپ در واقع منوط به خود بیزینس است؛ یعنی فردی که در دل کسبوکار فعالیت میکند. راهبر طبیعتاً یک نقش بیرونی دارد، شبیه منتورینگ و مشاوره که آنها نیز نقشهایی بیرونی هستند. اگر بخواهیم تفاوت بین منتورینگ، مشاوره، کوچینگ و راهبری را توضیح دهیم، راهبری در واقع همه اینها هست، اما هیچکدامشان هم نیست. به این معنا که راهبر میتواند بر اساس تخصص خود و به واسطه تئوریهایی که بلد است، نقش منتور یا مشاور را ایفا کند، اما اینطور نیست که الزاماً و همیشه باید منتور باشد.
او افزود: «قرار نیست همواره در نقش مشاور ظاهر شود یا تماماً کوچ باشد، هرچند گاهی ممکن است از روشهای کوچینگ برای توانمندسازی استفاده کند. بسته به اینکه تیم در چه فضایی قرار دارد و موقعیت راهبر نسبت به تیم و تخصصش چیست، میتواند هر یک از این نقشها را ایفا کند، اما در عین حال هیچکدام از آنها بهطور کامل نیست. راهبر باید نگاه جامعتری به بخشهای مختلف کسبوکار داشته باشد.»
خالقی در پاسخ به این پرسش که راهبر در یک استارتاپ دقیقاً با چه چیزی کار میکند؛ مسئله، تصمیم یا ذهن تصمیمگیرنده، گفت: «راهبر در واقع با همه اینها کار میکند. او به تشخیص مسئله کمک میکند؛ اینکه مسئلهای که مطرح میشود واقعاً مسئله هست یا نه. گاهی مسئله بهدرستی مطرح نمیشود، بنابراین راهبر کمک میکند ابتدا مسئله بهدرستی تشخیص داده شود، در گام بعد صورتبندی شود و سپس در فاز تصمیمگیری، خطاهای تصمیمگیری کاهش پیدا کند.»
رشد پایدار استارتاپها بدون تغییر مدل ذهنی بنیانگذار ممکن نیست
او با اشاره به اینکه در اکوسیستم امروز، داشتن سرمایه، آموزش یا حتی منتور خوب دیگر برای رشد پایدار کافی نیست و نیاز به راهبری مطرح شده است، گفت: «ما درباره رشد پایدار صحبت میکنیم. سرمایه ابزاری است که میتواند ما را به رشد برساند و منتور هم میتواند چنین نقشی داشته باشد. اما وقتی از پایداری حرف میزنیم، اینها ابزارهایی هستند که ممکن است برخی ابعاد کسبوکار را رشد دهند، اما همه ابعاد را پوشش نمیدهند. وقتی از راهبری صحبت میکنیم، رشد و توسعه در کنار هم معنا پیدا میکنند. پایداری را در توسعه میبینیم. راهبری به توسعه شخص بنیانگذار هم فکر میکند تا بتواند بهتر فکر کند، بهتر تصمیم بگیرد و بهتر عمل کند. این تفاوت، نکتهای بسیار حائز اهمیت است.»
به گفته خالقی نیاز تیمها با روشهای قبلی رفع نمیشد؛ شرایط خاص بازار ایران هم این موضوع را نشان میدهد. ابزارهایی که در اختیار تیمها قرار میگرفت، نهایتاً به توسعه و توانمندسازی پایدار منجر نمیشد، چون هر کدام فقط بخشی از ابعاد کسبوکار را پوشش میدادند. راهبری برای تزریق این نگاه وارد شد که رشد و توسعه زمانی اتفاق میافتد که بتوان ابعاد مختلف را با هم دید.
خالقی با توجه به تجربه خود، درباره اینکه حضور راهبر بیشتر بر عملکرد تیم اثر میگذارد یا بر کیفیت تصمیمگیری بنیانگذار، بیان کرد: «عملکرد میتواند از مدل ذهنی، شیوه فکر کردن و مهارت اندیشیدن تأثیر بپذیرد. بهطور مثال، تیمها گاهی مستقیم سراغ حل مسئله میروند. وقتی به آنها کمک میشود اولویت مسائل را ارزیابی کنند و تمرکزشان روی مسائل مهمتر قرار بگیرد، انرژی تیم حفظ میشود و این موضوع روی عملکرد اثر میگذارد. تیمها گاهی دچار پراکندهکاری و زیادهکاری میشوند، در حالی که باید تمرکز بیشتری بر تشخیص مهمترین مسئله داشته باشند. بنابراین راهبری به کیفیت تصمیمگیری کمک میکند و وقتی کیفیت تصمیمگیری بالاتر میرود، در نهایت عملکرد هم بهبود پیدا میکند.»
مدیریت آگاهانه به جای مدیریت واکنشی
خالقی معتقد است که راهبر آنجا حضور دارد که یادآوری کند نگاه باید چندبعدی باشد و تصویر جامعتری از کسبوکار وجود داشته باشد. وقتی تیم متوجه میشود کدام بخشها را ندیده است، میتواند تصویر بزرگتری از کسبوکار خود ببیند. این دقیقاً کاری است که راهبر انجام میدهد.
خالقی با اشاره به اینکه راهبری به بنیانگذار کمک میکند از مدیریت واکنشی به مدیریت آگاهانه برسد، گفت: «این بخشی از کاری است که شخصاً به آن علاقه دارم. بحث پرورش و توانمندسازی دقیقاً همان نقطهای است که ما در راهبری تریگآپ روی آن تمرکز داریم. انتظار نداریم راهبر آموزش بدهد؛ منابع آموزشی فراوانی وجود دارد. مسئله اصلی این است که فرد تشخیص دهد به چه چیزی نیاز دارد. این زمانی اتفاق میافتد که بتوانیم به مدل ذهنی، شیوه فکر کردن و روش تصمیمگیری کمک کنیم. به این شکل تیم بنیانگذاران توانمند میشوند و این توانمندسازی به رهبری آگاهانه منجر میشود.»
او نشانه نیاز یک استارتاپ به راهبر را اینگونه توصیف کرد: «باید بدانیم سؤال یک استارتاپ چیست. این سؤال نوع نگاه استارتاپ به مسئله را نشان میدهد. گاهی استارتاپها فکر میکنند به منتور خاصی در یک حوزه مشخص، مثلاً دیجیتال مارکتینگ، نیاز دارند. اما وقتی بیشتر کندوکاو میکنید، متوجه میشوید مسئله اصلی چیز دیگری است و بخشهای مهمتری از کسبوکار دیده نشدهاند. اگر نگاه چندوجهی وجود داشته باشد، استارتاپها میتوانند از هزینهها و هدررفت منابع جلوگیری کنند و به پاسخ این برسند که آیا میتوانند این مدل کسبوکار را ادامه دهند یا نه. بنابراین مهم این است که نوع نگاه چگونه است و این همان جایی است که راهبر میتواند به استارتاپ کمک کند.»
خالقی در پایان گفت: «دغدغه من و دلیلی که این مجموعه از من خواست این واحد را پایهریزی کنم، این بود که چگونه میتوانم به توسعه پایدار بنیانگذاران، مدیران و کسبوکارها کمک کنم. راهبری در حال آزمون مدلهای جدیدی است که ممکن است با خطا هم همراه باشد، اما تمام تلاش ما این است که در نهایت به این هدف برسیم؛ یعنی مدیران توانمند شوند و بتوانند کسبوکارهای خود را برای توسعه ایران پیش ببرند.»
