بزرگ‌ترین ارزهای ذخیره‌ای جهان؛ دلار همچنان پادشاه است

ارزهای ذخیره‌ای ستون اصلی نظام مالی جهانی هستند؛ دارایی‌هایی که بانک‌های مرکزی برای حفظ ثبات اقتصادی، مدیریت نرخ ارز و پشتیبانی از تجارت بین‌المللی نگهداری می‌کنند. در پایان سال ۲۰۲۵، بانک‌های مرکزی جهان مجموعاً حدود ۱۳٬۱ تریلیون دلار ذخایر ارزی در اختیار داشتند که بخش عمده آن همچنان به دلار آمریکا اختصاص داشت.

بر اساس داده‌های صندوق بین‌المللی پول (IMF) و پایگاه COFER، دلار آمریکا با ۷٬۴۶ تریلیون دلار ذخیره، معادل ۵۶.۸ درصد از کل ذخایر ارزی جهان، مهم‌ترین ارز ذخیره‌ای دنیا باقی مانده است؛ رقمی که بیشتر از مجموع سهم بسیاری از ارزهای بزرگ دیگر است.

جایگاه دلار نتیجه ترکیبی از عوامل مختلف است: اندازه اقتصاد آمریکا، عمق بازار اوراق خزانه‌داری این کشور، نقش دلار در تجارت جهانی و استفاده گسترده از آن در معاملات بین‌المللی. بسیاری از کالاهای مهم، از جمله نفت، همچنان با دلار قیمت‌گذاری و تسویه می‌شوند؛ عاملی که تقاضای جهانی برای این ارز را حفظ می‌کند.

با این حال، سهم دلار در طول زمان کاهش یافته است. حدود یک دهه قبل، دلار نزدیک به ۶۵ درصد ذخایر ارزی جهان را تشکیل می‌داد، اما تاکنون هیچ ارز دیگری نتوانسته جایگاه آن را به‌عنوان ارز غالب جهان به چالش بکشد.

پس از دلار، یورو با ۲٬۶۶ تریلیون دلار ذخیره و سهم ۲۰.۲ درصدی دومین ارز ذخیره‌ای بزرگ جهان است. یورو با تکیه بر اندازه اقتصاد منطقه یورو و نقدشوندگی بازارهای مالی اروپا، اصلی‌ترین گزینه بانک‌های مرکزی برای تنوع‌بخشی به ذخایر خود محسوب می‌شود.

در مجموع، دلار و یورو بیش از سه‌چهارم ذخایر ارزی جهان را در اختیار دارند. پس از آنها، ین ژاپن با سهم ۵.۸ درصد، پوند بریتانیا با ۴.۴ درصد، دلار کانادا با ۲.۵ درصد و دلار استرالیا با ۲ درصد قرار گرفته‌اند.

یکی از نکات قابل توجه این رتبه‌بندی، جایگاه محدود یوان چین است. با وجود تلاش‌های چین برای افزایش نقش پول ملی خود در تجارت جهانی و کاهش وابستگی به دلار، سهم یوان از ذخایر ارزی بانک‌های مرکزی در پایان ۲۰۲۵ تنها ۲ درصد بوده است؛ معادل حدود ۲۵۷ میلیارد دلار.

سهم یوان حتی نسبت به اوج خود در سال ۲۰۲۲ کاهش یافته و به نظر می‌رسد روند تنوع‌بخشی ذخایر بانک‌های مرکزی بیشتر به سمت مجموعه‌ای از ارزها مانند دلار کانادا، دلار استرالیا، فرانک سوئیس و دیگر ارزهای کوچک‌تر حرکت کرده است، نه جایگزینی کامل دلار با یک ارز واحد.

در نهایت، داده‌های ذخایر ارزی جهان نشان می‌دهد اگرچه بحث درباره تغییر نظم پولی جهان ادامه دارد، اما دلار آمریکا همچنان مهم‌ترین ستون نظام مالی بین‌المللی است و فاصله آن با سایر ارزهای ذخیره‌ای همچنان قابل توجه باقی مانده است.