کوین وارش در نخستین گزارش خود به کنگره، سرمایهگذاری در هوش مصنوعی را مهمترین ویژگی اقتصاد فعلی آمریکا دانست، از تسریع مقررات استیبلکوینها خبر داد و تأکید کرد فدرال رزرو نمیخواهد ناجی بحرانهای رمزارزی باشد. تصمیمهایی که برای ایران از مسیر تحریم، دلار دیجیتال و نقدینگی بازار رمزارز اهمیت پیدا میکنند.
کوین وارش، رئیس فدرال رزرو آمریکا، روز سهشنبه ۱۴ ژوئیه در نخستین حضور خود مقابل کمیته خدمات مالی مجلس نمایندگان، درباره تورم، نرخ بهره، استقلال بانک مرکزی و آینده سیاست پولی سخن گفت؛ بااینحال، بخشی از جلسه که در پوشش عمومی رسانهها کمتر دیده شد، به هوش مصنوعی، زیرساختهای فناوری، استیبلکوینها و دسترسی شرکتهای فینتکی و رمزارزی به شبکه پرداخت فدرال رزرو اختصاص داشت.
بیشتر رسانههای اقتصادی جهان سخنان وارش درباره تداوم مبارزه با تورم و خودداری او از ارائه نشانهای درباره تصمیم بعدی نرخ بهره را برجسته کردند. اما از زاویه فناوری، پیام مهمتر این جلسه آن بود که فدرال رزرو دیگر هوش مصنوعی و داراییهای دیجیتال را موضوعاتی حاشیهای و محدود به شرکتهای فناوری نمیداند؛ این فناوریها اکنون مستقیماً در محاسبات بانک مرکزی درباره رشد اقتصادی، تورم، اشتغال و ثبات نظام پرداخت وارد شدهاند.
سرمایهگذاری در هوش مصنوعی؛ مهمترین ویژگی اقتصاد آمریکا
وارش در متن رسمی صحبتهای خود گفت شتاب سرمایهگذاری کسبوکارها، بهویژه ساخت دیتاسنترها و خرید تجهیزات و نرمافزارهای مرتبط با هوش مصنوعی، برجستهترین ویژگی اقتصاد کنونی آمریکاست. بر اساس ارقامی که او ارائه کرد، سرمایهگذاری در تجهیزات طی چهار فصل منتهی به سهماهه نخست سال حدود هشت درصد افزایش یافته و رشد مخارج فناوری پیشرفته به نزدیک ۲۵ درصد رسیده است.
رئیس فدرال رزرو با این عبارت که آنچه امروز «سرمایهگذاری در هوش مصنوعی» نامیده میشود، بهزودی فقط «سرمایهگذاری» خوانده خواهد شد، نشان داد که از نظر او AI در حال تبدیلشدن به زیرساخت عمومی اقتصاد است؛ مشابه فناوری اطلاعات، اینترنت یا برق، نه یک صنعت مستقل و موقت. درعینحال، او گفت هنوز مشخص نیست اقتصاد چه میزان از گسترش هوش مصنوعی منتفع خواهد شد و فدرال رزرو آثار آن را بر تورم و بازار کار زیر نظر دارد.
این ابهام برای سیاست پولی اهمیت دارد. سرمایهگذاری عظیم شرکتهایی مانند مایکروسافت، آمازون، متا و آلفابت در دیتاسنتر، تراشه، حافظه و انرژی، در کوتاهمدت تقاضا و قیمت تجهیزات فناوری را افزایش میدهد. در مقابل، اگر هوش مصنوعی بتواند بهرهوری نیروی کار و ظرفیت تولید را بالا ببرد، در بلندمدت ممکن است فشارهای تورمی را کاهش دهد. مسئله اصلی برای فدرال رزرو تشخیص زمان و شدت هریک از این دو اثر است. خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز افزایش قیمت نیمهرساناها و برخی تجهیزات مصرفی را از پیامدهای تقاضای سنگین زیرساخت AI دانسته است.
فناوری از یک موضوع نظارتی به متغیر سیاست پولی تبدیل میشود
وارش پیشتر پنج کارگروه برای بازنگری در ارتباطات فدرال رزرو، سیاست ترازنامه، منابع داده، بهرهوری و اشتغال و چارچوبهای تورمی تشکیل داده بود. دو کارگروه «داده» و «بهرهوری و مشاغل» بیش از همه با تحولات فناوری ارتباط دارند.
کارگروه داده مأمور شده است کیفیت و سرعت اطلاعات اقتصادی مورد استفاده برای تصمیمگیریهای پولی را افزایش دهد و منابع اطلاعاتی و روشهای آماری تازه را بررسی کند. کارگروه بهرهوری و اشتغال نیز باید آثار فناوریهای عمومی جدید، از جمله هوش مصنوعی، را بر ظرفیت تولید، اشتغال و تصمیمهای فدرال رزرو ارزیابی کند.
این رویکرد نشان میدهد فدرال رزرو قصد ندارد برای سنجش اقتصادی که سرمایهگذاری فناوری و مدلهای کسبوکار آن با سرعت تغییر میکند، تنها به شاخصها و دادههای متعارف و با تأخیر تکیه کند. تصمیمگیری درباره نرخ بهره، تورم و بازار کار بهتدریج به برآورد دقیقتری از سرمایهگذاری در پردازش، نرمافزار، دیتاسنتر، انرژی و بهرهوری ناشی از AI وابسته خواهد شد.
کریپتو؛ نوآوری پذیرفته میشود، تضمین نجات نه
بخش رمزارزی جلسه در جریان پرسشوپاسخ نمایندگان مطرح شد. برد شرمن، نماینده دموکرات کالیفرنیا، از وارش پرسید آیا در صورت وقوع بحران در صنعت کریپتو یا استیبلکوینها، فدرال رزرو برای نجات بازار مداخله خواهد کرد یا نه.
وارش پاسخ داد فدرال رزرو «نمیخواهد وارد کسبوکار نجات مالی شود». بااینحال، او تعهد حقوقی و مطلقی نداد که بانک مرکزی تحت هیچ شرایطی از اختیارات اضطراری خود استفاده نخواهد کرد. وارش گفت فدرال رزرو تلاش میکند ریسکهای فوقالعاده را پیش از تبدیلشدن به بحران مهار کند تا در موقعیتی قرار نگیرد که مجبور به نجات هیچ بخش یا نهادی، از جمله صنعت کریپتو، شود.
این موضع نه بهمعنای مخالفت کامل با رمزارزهاست و نه تضمینی برای حمایت از آنها. وارش در همان جلسه فناوریهای نو و مدلهای کسبوکار تازه را دارای فرصتهای بزرگ برای نظام پرداخت آمریکا دانست، اما هشدار داد که کریپتو و فناوریهای پرداختی جدید میتوانند برای ثبات شبکه پرداخت ریسک ایجاد کنند.
او درباره اعطای حسابهای مستقیم فدرال رزرو به بانکهای رمزارزی و شرکتهای فینتکی گفت تصمیمها باید با مقایسه هزینه و فایده گرفته شوند؛ یعنی چنانچه منافع دسترسی مستقیم به شبکه پرداخت از هزینهها و ریسکهای آن بیشتر باشد، امکان پذیرش چنین ساختاری وجود خواهد داشت.
فدرال رزرو هماکنون پیشنهاد ایجاد نوع محدودتری از حساب بانکی مرکزی با عنوان «حساب پرداخت» را بررسی میکند. این حساب به مؤسسات واجد شرایط اجازه میدهد بدون برخورداری از همه امتیازات بانکهای سنتی، مستقیماً برخی پرداختها را تسویه کنند. دارندگان این حساب به اعتبار اضطراری، اضافهبرداشت روزانه و سود مانده حساب دسترسی ندارند و باید الزامات مقابله با پولشویی و تحریمهای دفتر کنترل داراییهای خارجی آمریکا، یا OFAC، را رعایت کنند.
رقابت برای تدوین مقررات استیبلکوین
وارش همچنین گفت فدرال رزرو برای انجام تکالیف خود در اجرای قانون استیبلکوین آمریکا، موسوم به GENIUS Act، با زمان رقابت میکند. او اعلام کرد ترجیح میدهد نهادهای بانکی آمریکا مقررات هماهنگی منتشر کنند، هرچند تضمین نکرد که همه مقررات در مهلت مقرر آماده شوند.
قانون GENIUS که در سال ۲۰۲۵ تصویب شد، چارچوب فدرال انتشار و فعالیت استیبلکوینهای پرداختی را ایجاد کرده و نهادهای ناظر را موظف کرده است درباره ذخایر پشتوانه، بازخرید توکنها و کنترل ریسک هجوم دارندگان برای تبدیل استیبلکوین به دلارمقرراتگذاری کنند. گزارش ثبات مالی فدرال رزرو ارزش بازار استیبلکوینها را حدود ۳۲۰ میلیارد دلار و بخش عمده بازار را متمرکز در دو ناشر بزرگ اعلام کرده است.
بنابراین، پیام جلسه این نبود که فدرال رزرو از کریپتو فاصله میگیرد. جهتگیری تازه بیشتر به سمت ادغام کنترلشده داراییهای دیجیتال با نظام مالی رسمی است: دسترسی احتمالی به زیرساخت پرداخت، مقررات روشنتر و نظارت بیشتر، اما بدون وعده حمایت مالی بانک مرکزی در زمان بحران.
تورم و نرخ بهره؛ موضوع اصلی رسانههای جهان
در بخش اقتصاد کلان، وارش گفت اعضای کمیته بازار باز فدرال رزرو تحمل ادامه تورم بالا را ندارند و بازگرداندن ثبات قیمتها همچنان اولویت اصلی است. نرخ هدف وجوه فدرال در نشست ژوئن در محدوده ۳.۵ تا ۳.۷۵ درصد ثابت مانده بود.
دادههای منتشرشده همزمان با جلسه نشان داد تورم سالانه آمریکا در ژوئن به ۳.۵ درصد کاهش یافته و تورم هسته به ۲.۶ درصد رسیده است؛ بااینحال، وارش گفت یک ماه آمار بهتر بهمعنای پایان مأموریت نیست. او درباره افزایش یا تثبیت نرخ بهره در نشست ۲۸ و ۲۹ ژوئیه نیز نشانه مشخصی ارائه نکرد و گفت تصمیم باید با مشارکت همه اعضای کمیته و بر اساس دادههای تازه گرفته شود.
چرا این جلسه برای ایران مهم است؟
فدرال رزرو درباره صادرات تراشه به ایران، محدودیت دسترسی به سرویسهای هوش مصنوعی یا سیاست صنعتی آمریکا تصمیمگیر اصلی نیست. بااینحال، تغییر نگاه این بانک مرکزی به فناوری از سه مسیر بر ایران اثر میگذارد.
مسیر نخست، نرخ بهره و نقدینگی جهانی است. چنانچه سرمایهگذاری AI در کوتاهمدت تقاضا و تورم آمریکا را بالا نگه دارد، احتمال تداوم نرخهای بهره بالا و دلار قویتر افزایش مییابد. این وضعیت معمولاً منابع مالی در دسترس بازارهای پرریسک، از جمله رمزارزها، را محدود میکند و از طریق قیمت جهانی دلار و داراییهای دیجیتال بر بازار ایران نیز اثر میگذارد. اگر در مقابل بهرهوری ناشی از AI سریعتر ظاهر شود، امکان رشد اقتصادی بالاتر با فشار تورمی کمتر فراهم خواهد شد. این بخش هنوز همان عدمقطعیتی است که وارش بر آن تأکید دارد.
مسیر دوم، استیبلکوینهاست. پیشنهاد اتصال شرکتهای پرداختی و برخی مؤسسات رمزارزی به زیرساخت فدرال رزرو همراه با الزام صریح رعایت قواعد OFAC، استیبلکوینهای دلاری را بیش از گذشته وارد محدوده نظارت و اجرای تحریمهای آمریکا میکند. برای کاربران ایرانی، این فرایند میتواند بهمعنای افزایش کنترل مبدأ و مقصد تراکنشها، سختترشدن فعالیت پلتفرمهای واسطه و بالاتررفتن احتمال محدودیت یا مسدودسازی داراییها باشد. این نتیجه، تحلیلی از ترکیب سیاست دسترسی به شبکه پرداخت و الزامات تحریمی آن است، نه تصمیم مستقیمی که وارش در جلسه درباره ایران اعلام کرده باشد.
اهمیت این موضوع با توجه به اندازه بازار رمزارز ایران بیشتر میشود. برآوردهای شرکتهای تحلیل بلاکچین که رویترز گزارش کرده، ارزش تراکنشهای رمزارزی مرتبط با ایران در سال ۲۰۲۵ را حدود هشت تا ۱۰ میلیارد دلار نشان میدهد؛ بازاری که هم کاربران خرد و هم بازیگران وابسته به نهادهای حکومتی در آن حضور دارند و به همین دلیل زیر نظارت فزاینده آمریکا قرار گرفته است.
مسیر سوم، نبود تضمین نجات است. بخش قابلتوجهی از کاربران ایرانی، استیبلکوین دلاری را معادل دیجیتال دلار نقدی تلقی میکنند؛ درحالیکه سخنان وارش یادآوری میکند حتی ورود استیبلکوینها به نظام مالی رسمی آمریکا، بهخودیخود بهمعنای تضمین بانک مرکزی برای حفظ ارزش یا نجات دارندگان در یک بحران نیست. ریسک ناشر، ذخایر، شبکه بلاکچین، پلتفرم واسطه و تحریم همچنان بر عهده دارنده دارایی خواهد بود.
مهمترین پیام جلسه برای سیاستگذاری ایران شاید همین تغییر زاویه باشد: فناوری دیگر فقط موضوع یک وزارتخانه، تنظیمگر بخشی یا معاونت فناوری نیست. هنگامی که دیتاسنتر، هوش مصنوعی، استیبلکوین و زیرساخت پرداخت بر تورم، اشتغال، ارزش پول و ثبات مالی اثر میگذارند، بانک مرکزی نیز ناگزیر است آنها را وارد مدل تصمیمگیری خود کند. فدرال رزرو با تشکیل کارگروه داده و بهرهوری در حال پذیرش این واقعیت است؛ در ایران نیز جدایی سیاست پولی از سیاست فناوری هر روز دشوارتر میشود.
جمعبندی جلسه وارش این است: آمریکا برای ورود فناوریهای تازه به قلب نظام مالی آماده میشود، اما این ورود بدون کنترل ریسک، نظارت تحریمی و مسئولیتپذیری بازیگران نخواهد بود. برای ایران، این ترکیب همزمان یک هشدار درباره وابستگی به دلار دیجیتال و یک نشانه از تغییر ماهیت سیاستگذاری پولی در عصر هوش مصنوعی است.
رقابت برای تدوین مقررات استیبلکوین
وارش همچنین گفت فدرال رزرو برای انجام تکالیف خود در اجرای قانون استیبلکوین آمریکا، موسوم به GENIUS Act، با زمان رقابت میکند. او اعلام کرد ترجیح میدهد نهادهای بانکی آمریکا مقررات هماهنگی منتشر کنند، هرچند تضمین نکرد که همه مقررات در مهلت مقرر آماده شوند.
قانون GENIUS که در سال ۲۰۲۵ تصویب شد، چارچوب فدرال انتشار و فعالیت استیبلکوینهای پرداختی را ایجاد کرده و نهادهای ناظر را موظف کرده است درباره ذخایر پشتوانه، بازخرید توکنها و کنترل ریسک هجوم دارندگان برای تبدیل استیبلکوین به دلار مقرراتگذاری کنند. گزارش ثبات مالی فدرال رزرو ارزش بازار استیبلکوینها را حدود ۳۲۰ میلیارد دلار و بخش عمده بازار را متمرکز در دو ناشر بزرگ اعلام کرده است.
بنابراین، پیام جلسه این نبود که فدرال رزرو از کریپتو فاصله میگیرد. جهتگیری تازه بیشتر به سمت ادغام کنترلشده داراییهای دیجیتال با نظام مالی رسمی است: دسترسی احتمالی به زیرساخت پرداخت، مقررات روشنتر و نظارت بیشتر، اما بدون وعده حمایت مالی بانک مرکزی در زمان بحران.
تورم و نرخ بهره؛ موضوع اصلی رسانههای جهان
در بخش اقتصاد کلان، وارش گفت اعضای کمیته بازار باز فدرال رزرو تحمل ادامه تورم بالا را ندارند و بازگرداندن ثبات قیمتها همچنان اولویت اصلی است. نرخ هدف وجوه فدرال در نشست ژوئن در محدوده ۳.۵ تا ۳.۷۵ درصد ثابت مانده بود.
دادههای منتشرشده همزمان با جلسه نشان داد تورم سالانه آمریکا در ژوئن به ۳.۵ درصد کاهش یافته و تورم هسته به ۲.۶ درصد رسیده است؛ بااینحال، وارش گفت یک ماه آمار بهتر بهمعنای پایان مأموریت نیست. او درباره افزایش یا تثبیت نرخ بهره در نشست ۲۸ و ۲۹ ژوئیه نیز نشانه مشخصی ارائه نکرد و گفت تصمیم باید با مشارکت همه اعضای کمیته و بر اساس دادههای تازه گرفته شود.
چرا این جلسه برای ایران مهم است؟
فدرال رزرو درباره صادرات تراشه به ایران، محدودیت دسترسی به سرویسهای هوش مصنوعی یا سیاست صنعتی آمریکا تصمیمگیر اصلی نیست. بااینحال، تغییر نگاه این بانک مرکزی به فناوری از سه مسیر بر ایران اثر میگذارد.
مسیر نخست، نرخ بهره و نقدینگی جهانی است. چنانچه سرمایهگذاری AI در کوتاهمدت تقاضا و تورم آمریکا را بالا نگه دارد، احتمال تداوم نرخهای بهره بالا و دلار قویتر افزایش مییابد. این وضعیت معمولاً منابع مالی در دسترس بازارهای پرریسک، از جمله رمزارزها، را محدود میکند و از طریق قیمت جهانی دلار و داراییهای دیجیتال بر بازار ایران نیز اثر میگذارد. اگر در مقابل بهرهوری ناشی از AI سریعتر ظاهر شود، امکان رشد اقتصادی بالاتر با فشار تورمی کمتر فراهم خواهد شد. این بخش هنوز همان عدمقطعیتی است که وارش بر آن تأکید دارد.
مسیر دوم، استیبلکوینهاست. پیشنهاد اتصال شرکتهای پرداختی و برخی مؤسسات رمزارزی به زیرساخت فدرال رزرو همراه با الزام صریح رعایت قواعد OFAC، استیبلکوینهای دلاری را بیش از گذشته وارد محدوده نظارت و اجرای تحریمهای آمریکا میکند. برای کاربران ایرانی، این فرایند میتواند بهمعنای افزایش کنترل مبدأ و مقصد تراکنشها، سختترشدن فعالیت پلتفرمهای واسطه و بالاتررفتن احتمال محدودیت یا مسدودسازی داراییها باشد. این نتیجه، تحلیلی از ترکیب سیاست دسترسی به شبکه پرداخت و الزامات تحریمی آن است، نه تصمیم مستقیمی که وارش در جلسه درباره ایران اعلام کرده باشد.
اهمیت این موضوع با توجه به اندازه بازار رمزارز ایران بیشتر میشود. برآوردهای شرکتهای تحلیل بلاکچین که رویترز گزارش کرده، ارزش تراکنشهای رمزارزی مرتبط با ایران در سال ۲۰۲۵ را حدود هشت تا ۱۰ میلیارد دلار نشان میدهد؛ بازاری که هم کاربران خرد و هم بازیگران وابسته به نهادهای حکومتی در آن حضور دارند و به همین دلیل زیر نظارت فزاینده آمریکا قرار گرفته است.
مسیر سوم، نبود تضمین نجات است. بخش قابلتوجهی از کاربران ایرانی، استیبلکوین دلاری را معادل دیجیتال دلار نقدی تلقی میکنند؛ درحالیکه سخنان وارش یادآوری میکند حتی ورود استیبلکوینها به نظام مالی رسمی آمریکا، بهخودیخود بهمعنای تضمین بانک مرکزی برای حفظ ارزش یا نجات دارندگان در یک بحران نیست. ریسک ناشر، ذخایر، شبکه بلاکچین، پلتفرم واسطه و تحریم همچنان بر عهده دارنده دارایی خواهد بود.
مهمترین پیام جلسه برای سیاستگذاری ایران شاید همین تغییر زاویه باشد: فناوری دیگر فقط موضوع یک وزارتخانه، تنظیمگر بخشی یا معاونت فناوری نیست. هنگامی که دیتاسنتر، هوش مصنوعی، استیبلکوین و زیرساخت پرداخت بر تورم، اشتغال، ارزش پول و ثبات مالی اثر میگذارند، بانک مرکزی نیز ناگزیر است آنها را وارد مدل تصمیمگیری خود کند. فدرال رزرو با تشکیل کارگروه داده و بهرهوری در حال پذیرش این واقعیت است؛ در ایران نیز جدایی سیاست پولی از سیاست فناوری هر روز دشوارتر میشود.
جمعبندی جلسه وارش این است: آمریکا برای ورود فناوریهای تازه به قلب نظام مالی آماده میشود، اما این ورود بدون کنترل ریسک، نظارت تحریمی و مسئولیتپذیری بازیگران نخواهد بود. برای ایران، این ترکیب همزمان یک هشدار درباره وابستگی به دلار دیجیتال و یک نشانه از تغییر ماهیت سیاستگذاری پولی در عصر هوش مصنوعی است.
