پس از نزدیک به نیم قرن ثبات تعرفههای کنسولی ژاپن، هزینه صدور ویزای یکبار ورود این کشور در ایران از اول ژوئیه ۲۰۲۶ با جهشی کمسابقه از ۹۰۰ هزار تومان به ۶ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسیده است؛ افزایشی حدود ۶۵۶ درصدی که دولت ژاپن آن را نتیجه تورم انباشته، تغییر ارزش پولها و ضرورت بهروزرسانی تعرفههایی میداند که از سال ۱۹۷۸ بدون تغییر مانده بودند.
تعرفهای که پس از ۴۸ سال تغییر کرد
افزایش هزینه ویزا تنها به متقاضیان ایرانی محدود نیست و بخشی از بازنگری سراسری دولت ژاپن در تعرفه خدمات کنسولی این کشور محسوب میشود.
براساس تصمیم دولت ژاپن، هزینه پایه ویزای یکبار ورود از ۳ هزار ین به ۱۵ هزار ین و هزینه ویزای دو یا چندبار ورود از ۶ هزار ین به ۳۰ هزار ین افزایش یافته است. در نتیجه، هر دو تعرفه پنج برابر شدهاند؛ بهعبارت دیگر، میزان افزایش تعرفه پایه جهانی ۴۰۰ درصد است.
با این حال، هزینهای که در سفارتخانههای ژاپن دریافت میشود براساس ارز محلی هر کشور تعیین خواهد شد. به همین دلیل، میزان افزایش هزینه در ایران الزاماً با درصد افزایش تعرفه پایه برحسب ین برابر نیست. مقایسه هزینه ۹۰۰ هزار تومانی گذشته با تعرفه جدید ۶ میلیون و ۸۰۰ هزار تومانی نشان میدهد افزایش هزینه برای متقاضی ایرانی از رشد پنجبرابری نرخ جهانی نیز بیشتر بوده است.
تعرفههای جدید برای درخواستهایی اعمال میشوند که از اول ژوئیه ۲۰۲۶ به بعد به سفارتخانهها یا کنسولگریهای ژاپن تحویل داده شدهاند. مبلغ ویزا نیز بهطور معمول با ارز رایج محل فعالیت سفارت دریافت میشود.
هزینه ویزا در سفارت ژاپن چگونه پرداخت میشود؟
سفارت ژاپن در تهران هزینه ویزای یکبار ورود را ۶ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان اعلام کرده و از متقاضیان خواسته است این مبلغ را حتیالامکان با چکپولهای ۲۰۰ هزار تومانی، ۵۰۰ هزار تومانی و یکمیلیون تومانی پرداخت کنند.
چکپولها و اسکناسهای مخدوش، آسیبدیده، پاره یا چسبخورده پذیرفته نمیشوند. بنابراین متقاضیان باید پیش از مراجعه، علاوه بر همراهداشتن مبلغ کامل، از سالمبودن اسکناسها و چکپولهای خود نیز مطمئن شوند.
هزینه ویزا فقط در صورت صدور آن دریافت میشود. در صورتی که درخواست رد شود و ویزایی صادر نشود، متقاضی ملزم به پرداخت تعرفه صدور ویزا نیست. با این حال، هزینهای که آژانسهای مسافرتی یا نمایندگان بابت بررسی مدارک، تحویل پرونده و سایر خدمات دریافت میکنند، مستقل از تعرفه سفارت است و ممکن است حتی در صورت رد درخواست نیز بازگردانده نشود.
سفارت همچنین اعلام کرده است دلیل رد درخواست ویزا را توضیح نمیدهد و متقاضی پس از ردشدن درخواست، نمیتواند تا شش ماه برای همان هدف سفر دوباره تقاضای ویزا کند.
ویزای الکترونیکی هم گران میشود؟
ژاپن طی سالهای اخیر امکان ثبت اینترنتی درخواست ویزای کوتاهمدت را برای شهروندان برخی کشورها فراهم کرده است. با این حال، ویزای الکترونیکی یک نوع مستقل از ویزا نیست و صرفاً مسیر ثبت و پردازش درخواست را دیجیتال میکند.
دولت ژاپن تاکنون استثنای عمومی جداگانهای برای معافکردن درخواستهای الکترونیکی از تعرفههای جدید اعلام نکرده است. بنابراین میتوان انتظار داشت درخواستهای واجد شرایط ثبتشده از مسیر الکترونیکی نیز مشمول ساختار جدید هزینهها شوند؛ مگر آنکه براساس تابعیت متقاضی، هدف سفر یا توافقهای دوجانبه، معافیت یا تعرفه متفاوتی در نظر گرفته شده باشد. وزارت امور خارجه ژاپن نیز تصریح کرده است که هزینه ویزا ممکن است بسته به تابعیت و نوع سفر متفاوت باشد.
ژاپن چرا هزینه ویزا را افزایش داد؟
تعرفه پیشین ویزای ژاپن در سال ۱۹۷۸ تعیین شده بود و نزدیک به نیم قرن بدون تغییر اساسی باقی مانده بود. توشیمیتسو موتگی، وزیر امور خارجه ژاپن، دلیل بازنگری تعرفهها را تورم انباشتهشده طی این سالها و تغییرات نرخ ارز اعلام کرده است.
به گفته او، دولت ژاپن پیش از تصویب افزایش هزینهها، تأثیر احتمالی آن بر ورود گردشگران را بررسی کرده و انتظار ندارد این تغییر در کوتاهمدت باعث کاهش محسوس سفرهای ورودی شود.
این تصمیم در شرایطی گرفته شده که گردشگری ژاپن دو سال پیاپی رکورد زده است. تعداد گردشگران خارجی این کشور در سال ۲۰۲۴ به ۳۶ میلیون و ۸۷۰ هزار نفر و در سال ۲۰۲۵ به ۴۲ میلیون و ۶۸۰ هزار نفر رسید. هزینهکرد گردشگران خارجی در ژاپن نیز در سال ۲۰۲۵ به حدود ۹ هزار و ۵۰۰ میلیارد ین افزایش یافت.
افزایش تعداد مسافران، در کنار درآمد اقتصادی، هزینههای تازهای برای مدیریت ازدحام گردشگران، حملونقل، زیرساختهای فرودگاهی و توزیع سفر میان شهرهای مختلف ژاپن ایجاد کرده است. افزایش تعرفههای کنسولی را میتوان بخشی از تلاش دولت برای انتقال قسمتی از این هزینهها به مسافران و متقاضیان ورود به کشور دانست.
مالیات خروج از ژاپن هم سه برابر شد
همزمان با افزایش هزینه ویزا، مالیات بینالمللی خروج از ژاپن نیز از هزار ین به ۳ هزار ین برای هر مسافر افزایش یافته است. تعرفه جدید از اول ژوئیه ۲۰۲۶ اجرا میشود و در حالت عادی هنگام خرید بلیت هواپیما یا کشتی از مسافر دریافت خواهد شد.
برای برخی بلیتهایی که حداکثر تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶ صادر شدهاند، مقررات انتقالی در نظر گرفته شده و ممکن است همان مالیات هزار ینی قبلی اعمال شود. با این حال، تغییر تاریخ سفر یا شرایط قرارداد حملونقل میتواند باعث اعمال تعرفه جدید شود.
افزایش سقف هزینههای اقامتی خارجیها
بازنگری تعرفهها فقط مسافران کوتاهمدت را هدف نگرفته است. پارلمان ژاپن سقف قانونی هزینه تغییر یا تمدید وضعیت اقامت را از ۱۰ هزار ین به ۱۰۰ هزار ین و سقف هزینه درخواست اقامت دائم را از ۱۰ هزار ین به ۳۰۰ هزار ین افزایش داده است.
البته این ارقام سقف قانونی هستند و به این معنا نیست که همه متقاضیان دقیقاً ۱۰۰ هزار یا ۳۰۰ هزار ین پرداخت خواهند کرد. هزینه نهایی هر فرایند براساس مصوبات اجرایی، نوع درخواست و مدت اقامت تعیین میشود.
در مجموع، افزایش هزینه ویزا را باید بخشی از تغییر گستردهتری در سیاست ژاپن نسبت به گردشگران و اتباع خارجی دانست؛ تغییری که ورود کوتاهمدت، خروج مسافران و اقامت بلندمدت را بهطور همزمان گرانتر میکند. برای متقاضی ایرانی، نخستین اثر ملموس این سیاست در باجه سفارت دیده میشود: هزینهای که از ۹۰۰ هزار تومان به ۶ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان رسیده و اکنون فقط یکی از هزینههای مالی سفر به ژاپن است.
