پایگاه خبری راه پرداخت دارای مجوز به شماره ۷۴۵۷۲ از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بخشی از «شبکه عصر تراکنش» است. راه پرداخت فعالیت خود را از دوم اردیبهشتماه ۱۳۹۰ شروع کرده و اکنون پرمخاطبترین رسانه ایران در زمینه فناوریهای مالی، بانکداری و پرداخت و استارتآپهای فینتک است.
در سال ۱۴۰۴، بازار بلیت هواپیما سه بار افزایش قیمت را تجربه کرده و سفر هوایی بهویژه در مسیرهای پرتردد برای مسافران پرهزینهتر شده است. اولین افزایش در ۱۲ آبان ۱۴۰۴ رخ داد، زمانی که انجمن شرکتهای هواپیمایی از رشد حدود ۲۴ درصدی بلیتهای داخلی خبر داد و بخش زیادی از این افزایش به نوسان نرخ ارز نسبت داده شد. مرحله دوم در دی ۱۴۰۴ بود که رسانهها گزارش دادند قیمتها در مسیرهای پرتردد بیش از ماههای قبل بالا رفته و برخی پروازها تا ۹ میلیون تومان هم عرضه شدند. مرحله سوم و آخر تاکنون در بهمن ۱۴۰۴ اتفاق افتاده و رشد قابل توجه قیمتها بهویژه در مسیرهای زیارتی و پرتردد مشاهده شده است.
بررسی قیمتها نشان میدهد بهای برخی پروازهای داخلی، بهویژه در مسیرهای پرتردد، در فاصله کوتاهی چند برابر شده است. برای نمونه، قیمت بلیت پرواز تهران–مشهد که در ۳۰ دی ۱۴۰۴ بهطور متوسط حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بود، در ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ به حدود ۹ میلیون و ۱۷۶ هزار تومان رسیده است؛ افزایشی بیش از ۲۶۷ درصد در کمتر از یک ماه که عملاً سفر هوایی را برای بسیاری از خانوادهها پرهزینه کرده است.
همچنین قیمت بلیت از سال گذشته تاکنون حدود ۳ برابر شده است. به عنوان نمونه پرواز تهران–مشهد از ۲۰ بهمن ۱۴۰۳ تا ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ تقریباً ۲۹۹ درصد افزایش داشته و از ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان به حدود ۹ میلیون و ۱۷۶ هزار تومان رسیده است.
افزایش چند باره قیمت بلیت هواپیما موضوع تازها نیست. سال ۱۴۰۲ نیز انجمن شرکتهای هواپیمایی در اعتراض به دامنه نرخی مصوب قیمت بلیت پروازهای داخلی، به دیوان عدالت اداری شکایت کرد و دیوان رأی داد که «نرخگذاری در حوزه حملونقل هوایی در موضوع نرخگذاری تکلیفی دولت قرار نمیگیرد و عرضه و تقاضا نرخ خدمات را تعیین میکند.» این رأی باعث شد که ستاد تنظیم بازار و شورای عالی هواپیمایی نتوانند بهصورت دستوری قیمت بلیت را تعیین کنند و نرخ بلیتها براساس مکانیسم بازار یعنی عرضه و تقاضا مشخص شود.
افزایش قیمت بلیت هواپیما، ناشی از یک عامل واحد نیست و مجموعهای از متغیرهای اقتصادی و عملیاتی در شکلگیری آن نقش دارند. یکی از مهمترین عوامل، افزایش نرخ ارز است. قیمت بلیت هواپیما بر اساس نرخ پایه ۴۸ دلار برای هر ساعت صندلی تعیین میشود که پس از تبدیل به ریال، قیمت نهایی بلیت را مشخص میکند. با توجه به رشد حدود ۹۰ درصدی نرخ دلار از محدوده ۶۸ هزار و ۸۰۰ تومان به بیش از ۱۳۴ هزار و ۵۰۰ تومان، معادل ریالی این نرخ پایه بهطور طبیعی افزایش یافته و همین موضوع به رشد قیمت بلیتها منجر شده است.
در کنار نرخ ارز، ساختار هزینهای ایرلاینها نیز در افزایش قیمتها تأثیرگذار بوده است. برآوردها نشان میدهد حدود ۷۰ درصد هزینه بلیت هواپیما ارزی است؛ از تأمین قطعات و تجهیزات گرفته تا تعمیر و نگهداری ناوگان. به همین دلیل، هر نوسان ارزی بهصورت مستقیم در قیمت نهایی بلیت منعکس میشود و حتی در مسیرهای مشابه نیز میتواند به تفاوت قیمتها منجر شود.
عامل مهم دیگر، افزایش قیمت سوخت هواپیما است. از ابتدای بهمنماه، نرخ سوخت با رشد حدود ۴۰ درصدی از ۱۴ هزار و ۳۰۰ تومان به بیش از ۲۰ هزار تومان افزایش یافته است. این افزایش هزینه، مستقیماً هزینه عملیاتی پروازها را بالا برده و در کنار رشد هزینههای ارزی، فشار مضاعفی بر قیمت تمامشده هر صندلی وارد کرده است؛ فشاری که در نهایت به مسافران منتقل شده است.
ساعت انجام پرواز نیز در تفاوت قیمتها مؤثر است. پروازهای اول صبح معمولاً به دلیل تقاضای بیشتر، گرانتر عرضه میشوند، در حالی که پروازهای میانه روز یا بلیتهای لحظه آخری، برای جلوگیری از خالی ماندن صندلیها، با قیمت پایینتری فروخته میشوند.
علاوه بر این عوامل، عرضه و تقاضا نیز در نوسانات اخیر نقش پررنگی داشته است. در دورههای پرتردد و مناسبتهای مذهبی یا تعطیلات پیشرو، با افزایش تقاضا و محدود بودن ظرفیت پروازها، قیمت بلیتها با سرعت بیشتری بالا میرود. در همین راستا، گزارشها نشان میدهد قیمت بلیت تهران–مشهد در برخی روزها و شرکتها به حدود ۹ میلیون تومان نیز رسیده است.
در مجموع، هرچند نرخ پایه دلاری بلیت هواپیما تغییری نکرده، اما افزایش نرخ ارز، رشد هزینه سوخت، سهم بالای هزینههای ارزی و نوسان عرضه و تقاضا باعث شده قیمت بلیت هواپیما در هفتههای اخیر با موجی از افزایشهای پیاپی مواجه شود؛ روندی که در کوتاهمدت نشانه روشنی از کاهش آن دیده نمیشود و سفر هوایی را بیش از گذشته به یک هزینه سنگین برای مسافران تبدیل کرده است.
