۲۰۲۶؛ نه بحران، نه دوره طلایی

گزارش اخیر روزنامه گاردین با عنوان «پنج نمودار که چشم‌انداز اقتصاد جهانی در سال ۲۰۲۶را توضیح می‌دهند» قابل تأمل است؛ این مطلب می‌گوید پیش‌بینی می‌شود تورم کاهش یابد، اما ابهام درباره رشد مبتنی بر هوش مصنوعی و سیاست‌های تجاری، ریسک‌هایی را برای سال پیشِ‌رو ایجاد می‌کند.

این گزارش گاردین را که می‌خوانی، بیش از هر چیز با یک حس آشنا روبه‌رو می‌شوی؛ حسی بین نفس راحت کشیدن و جمع‌وجور نگه داشتن شانه‌ها. اقتصاد جهانی قرار نیست در ۲۰۲۶ فروبپاشد، اما هیچ‌کس هم حاضر نیست اسمش را «دوره طلایی» بگذارد. تورم فروکش کرده، رشد هنوز نفس می‌کشد و بانک‌های مرکزی آرام‌آرام از ترمز سفت چند سال گذشته دست برمی‌دارند. اما زیر این تصویر نسبتاً مرتب، نااطمینانی مثل صدای پس‌زمینه قطع نمی‌شود؛ از جنگ تعرفه‌ای و ژئوپولیتیک گرفته تا این پرسش قدیمی که آیا هوش مصنوعی واقعاً قرار است معجزه بهره‌وری بسازد یا فقط وعده‌اش را بدهد.

برای فعالان اقتصادی، پیام اصلی ساده است: جهان از فاز شوک خارج شده، اما وارد دوران ارزانی و سهل‌گیری هم نشده است. نرخ بهره پایینِ دهه ۲۰۱۰ تمام شده و بعید است برگردد. پول گران‌تر از گذشته می‌ماند و این یعنی تصمیم‌های سرمایه‌گذاری باید دقیق‌تر، محافظه‌کارانه‌تر و مبتنی بر جریان نقد واقعی باشند، نه امید به پول ارزان. کاهش تدریجی نرخ‌ها شاید کمی فشار را کم کند، اما بدهی‌های انباشته دولت‌ها و بنگاه‌ها همچنان ریسک شکنندگی را زنده نگه می‌دارند.

در سمت رشد، تصویر نابرابر است. اقتصاد جهانی در ۲۰۲۵ مقاوم‌تر از پیش‌بینی‌ها دوام آورد، با وجود جنگ اوکراین، تنش‌های خاورمیانه و بازگشت سیاست‌های حمایتی در آمریکا. اما برای ۲۰۲۶، اجماع بر رشد مثبت اما ضعیف است. آمریکا همچنان جلوتر حرکت می‌کند، اروپا دست‌به‌عصا است و بخشی از بازارهای نوظهور در حاشیه ریسک باقی می‌مانند. این شکاف، برای کشورهایی مثل ایران که بیرون از زنجیره رسمی اقتصاد جهانی ایستاده‌اند، هم هشدار است هم فرصت؛ هشدار از این جهت که فضای خطا کمتر شده و فرصت از آن جهت که هر مزیت کوچک در تجارت، انرژی یا فناوری می‌تواند وزن بیشتری پیدا کند.

جنگ تجاری و وضعیت چین هم در این تصویر نقش پررنگی دارند. چین صادرات قوی دارد اما تقاضای داخلی ضعیف، و این ترکیب فشار را به رقبای صنعتی و بازارهای دیگر منتقل می‌کند. تشدید تعرفه‌ها میان واشنگتن و پکن، زنجیره‌های تأمین را دوباره عصبی می‌کند و هزینه‌ها را بالا می‌برد. برای کسب‌وکارها، این یعنی تاب‌آوری زنجیره تأمین دیگر یک شعار مدیریتی نیست، یک الزام روزمره است.

و البته هوش مصنوعی؛ همان متغیر جذابی که همه به آن نگاه می‌کنند و کسی دقیق نمی‌داند چه زمانی و چقدر اثرش را نشان می‌دهد. سرمایه‌گذاری‌ها بالاست، انتظارات بزرگ است، اما اثر بهره‌وری در کوتاه‌مدت هنوز قطعی نیست. برای اقتصاد جهانی، AI یک امید میان‌مدت است، نه یک ناجی فوری. برای بنگاه‌ها هم بیشتر شبیه یک ابزار است تا یک عصای جادویی.

جمع‌بندی گزارش گاردین، اگر بخواهیم آن را به زبان ساده ترجمه کنیم، این است: ۲۰۲۶ سال تصمیم‌های حساب‌شده است، نه جهش‌های جسورانه بی‌پشتوانه. جهان آرام‌تر از چند سال قبل شده، اما آرامش شکننده است. برای فعالان اقتصادی ایران، که به‌طور مزمن با نااطمینانی زندگی می‌کنند، شاید این پیام چندان غریبه نباشد؛ فقط این بار نااطمینانی جهانی هم به نااطمینانی داخلی اضافه شده است. در چنین فضایی، برنده کسی است که کمتر هیجان‌زده شود، بیشتر عدد ببیند و بداند «احتیاطاً امیدوار بودن» یعنی هم آماده حرکت بودن، هم آماده ترمز.