راه پرداخت؛ رسانه فناوری‌های مالی ایران

چشم‌انداز روشن ترکیه در تجارت الکترونیکی

مردم ترکیه اگرچه در بحث خرید اینترنتی نسبت به سایر کشورها عقب هستند، اما سرمایه‌گذاری در این بخش روزبه‌روز بیشتر می‌شود

0

ماهنامه عصر تراکنش شماره ۳۵ / طی سال‌های اخیر هرگاه در ایران قصد داشتیم مثالی در خصوص یک اقتصاد خوب روبه‌رشد را مطرح کنیم، شاید اولین کشوری که به ذهن‌مان می‌رسید، ترکیه بود. ترکیه همسایه غربی کشور ایران طی دو دهه گذشته توانست خود را از یک کشور با اقتصاد بیمار به سمت یک اقتصاد در حال پیشرفت سوق دهد و اکنون این کشور جزء ۲۰ اقتصاد برتر جهان محسوب می‌شود. واقعیت آن است که معمار اصلی اقتصاد نوین ترکیه را باید رجب طیب اردوغان و حزب عدالت و توسعه دانست.

با قدرت‌گرفتن این حزب در سال ۲۰۰۲ به رهبری اردوغان در ترکیه، مسیر رشد و توسعه اقتصادی این کشور نیز هموار شد. کشوری که هر لحظه احتمال کودتا در آن وجود داشت و با تورم‌های سرسام‌آور دست‌وپنجه نرم می‌کرد، رفته‌رفته خود را نزدیک به کشوری توسعه‌‌یافته با استانداردهای بین‌المللی می‌دید.

با این حال تمام این شرایط با حضور شخص رجب طیب اردوغان که پیش‌تر نخست‌وزیر و اکنون رئیس‌جمهور ترکیه محسوب می‌شود، گره خورده است. محبوبیت اردوغان دو دلیل عمده دارد؛ رجب طیب اردوغان و حزب عدالت و توسعه گرایش اخوانی به سیاست داشته و قصد داشتند به نحوی این کشور را از قیدوبندهای ضدمذهبی و لائیک‌بودن رها کنند.

هرچند این حزب رویکرد سکولاریسم خود و جدایی دین از سیاست را دنبال می‌کرد، اما برای کشوری با اکثریت مسلمان بسیار حائز اهمیت بود که بتوانند آزادی مذهبی داشته باشند؛ چراکه ترکیه تنها ازمیر یا استانبول نیست؛ بلکه در بسیاری از مناطق آن مسلمانان بسیار مقیدی حضور دارند و بخش عمده‌ای از هواداران اردوغان را نیز این قشر تشکیل می‌دهند و شاید این بخش از جامعه ترکیه را بتوان عامل موفقیت اردوغان در انتخابات‌های متعدد دانست.

اما این تنها دلیل محبوبیت اردوغان نیست. او پیش‌تر ثابت کرد که می‌تواند نجات‌دهنده اقتصاد ترکیه باشد و همین موضوع باعث شده تا از حمایت قابل توجه تجار کوچک و متوسط ترکیه برخوردار باشد؛ زیرا هنگامی که آنها هرج‌ومرج اواخر دهه ۹۰ ترکیه را به یاد می‌آورند، می‌بینند که چقدر شرایط تغییر کرده است. ترکیه در آن دوران با تورم سالانه حدود ۸۰ درصد دست‌وپنجه نرم می‌کرد. سال ۲۰۰۱ ترکیه یکی از بحرانی‌ترین سال‌های اقتصادی خود را در زمینه بانکداری و خدمات مالی تجربه می‌کرد و سرمایه‌های زیادی در آن دوران از ترکیه خارج شد. دوره‌ای که تولید ناخالص داخلی منفی ۷.۴ درصد بود و تورم به ۶۱.۶ درصد می‌رسید و لیر ترکیه ۵۱ درصد از ارزش خود را در برابر پول‌های خارجی از دست داده بود.

اردوغان هنگامی که در سال ۲۰۰۲ سکان قدرت را در دست گرفت، با اصلاحاتی که برنامه‌ریزی شده بود و پیشنهادهای صندوق بین‌المللی پول، توانست بار دیگر ترکیه را به مقصدی جذاب برای سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی تبدیل کند. تورم ترکیه در سال ۲۰۰۴ به ۸.۵ درصد کاهش یافت و از آن زمان تورم این کشور تحت کنترل قرار گرفت. ترکیه بین سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۷ توانست به‌طور متوسط رشد سالانه ۶.۹ درصدی را تجربه کند.

رشدی با کیفیت پایدار که باعث شد سرمایه‌های بیشتری روانه این کشور شود. حتی شرایط به نحوی پیش رفت که شرکت‌های صنعتی ترکیه به حدی توانستند گسترش و توسعه یابند که به رقبایی در عرصه جهانی تبدیل شوند. به گونه‌ای که میزان صادرات ترکیه از ۲۲.۴۷ میلیارد دلار به‌صورت سالانه در سال ۲۰۰۰ به حدود ۱۰۶.۹۳ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۴ افزایش یافت. میزان صادرات ترکیه به اتحادیه اروپا بین سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۸ بیش از ۳۰۰ درصد رشد را نشان داد.

اما نکته اینجاست که با قدرت‌گرفتن هرچه بیشتر اردوغان در ترکیه رویکرد آزاد به اقتصاد نیز کمتر و کمتر می‌شد. امروز حزب عدالت و توسعه و در عمل شخص اردوغان سیاست و اقتصاد این کشور را در دست گرفته است. او با تغییر ساختار سیاسی ترکیه سعی دارد به شکل مادام‌العمر در قدرت باقی بماند. روندهای اقتصادی با چالش مواجه شده است.

بسیاری از پروژه‌های دولتی با روابط و ضوابط به افراد و شرکت‌های خاص داده می‌شود. طی سه سال گذشته ارزش لیر ترکیه به نسبت دلار با کاهش جدی مواجه شده و شیوع کرونا نیز باعث شده تا عملا چشم‌انداز اقتصادی کشور را با چالش مواجه کند. طی سال‌های اخیر برخی شوک‌های اقتصادی نشان داد که اقتصاد این کشور تا چه حد می‌تواند شکننده باشد و سیگنال‌های منفی اقتصادی ترکیه روزبه‌روز قوی‌تر از گذشته عمل می‌کند.


تهدید گردشگری


یکی از اصلی‌ترین منابع درآمدی ترکیه صنعت گردشگری است. طبق آمار در سال ۲۰۱۹ نزدیک به ۵۲ میلیون گردشگر به ترکیه سفر کردند و یکی از اصلی‌ترین مقاصد گردشگری دنیا محسوب می‌شود که این رقم به نسبت یک سال گذشته رشد ۱۳درصدی را نشان می‌دهد. درآمد ترکیه از این مسیر گردشگری طی سال ۲۰۱۹ حدود ۳۴.۵ میلیارد دلار بوده است. البته یک واقعیت را باید در نظر گرفت که کاهش ارزش لیر ترکیه نیز یکی از جاذبه‌های گردشگری این کشور بوده است؛ چراکه ترکیه در سال ۲۰۱۵ و پیش از نوسانات ارزی با حدود ۴۰ میلیون گردشگر درآمدی تقریبا ۳۰ میلیارد دلاری را برای خود رقم زده است، اما اکنون با شیوع کرونا در جهان عملا ترکیه یکی از منابع درآمدی اصلی اقتصادی خود را از دست داده است.

اگر به نمودارهای سال ۲۰۲۰ نگاه کنیم، سیر نزولی گردشگری در ترکیه آغاز شده و بخش زیادی از زیرساخت‌های گردشگری این کشور و منابع درآمدی مردم از بین رفته و ادامه این روند صنعت گردشگری ترکیه را نابود خواهد کرد. از طرفی دیگر، ضعیف‌شدن اقتصاد و اختلافات داخلی و چالش‌های خارجی ترکیه، می‌تواند در آینده با برداشته‌شدن محدودیت‌های کرونایی، این کشور را با چالش مواجه کند و اجازه ندهد شرایط به‌آسانی به حالت قبل بازگردد. در حال حاضر واقعیت موجود، کاهش بیش از ۳۰ میلیارد دلاری صنعت گردشگری است و ادامه این روند اقتصاد ترکیه را با یک چالش جدی مواجه خواهد کرد.


چشم‌انداز بانک جهانی برای ترکیه


بانک جهانی در خلاصه یک گزارش در خصوص ترکیه که آخرین به‌روزرسانی آن مربوط به ۱۶ آوریل ۲۰۲۰ است، عنوان می‌کند عملکرد توسعه اقتصادی و اجتماعی ترکیه از سال ۲۰۰۰ چشم‌گیر بوده است. افزایش اشتغال و درآمد و تبدیل‌شدن ترکیه به یک کشور با درآمد متوسط بسیار جالب توجه بوده است، اما این گزارش اضافه می‌کند طی چند سال گذشته آسیب‌پذیری‌های اقتصادی ترکیه که بخشی از آن به‌دلیل شرایط پیرامونی این کشور بوده، افزایش یافته که این موضوع تمامی دستاوردهای گذشته را در معرض تهدید قرار می‌دهد.

از سال ۲۰۰۰ اصلاحات در ترکیه و برنامه‌های دولت بیشتر گروه‌های آسیب‌پذیر در مناطق محروم را هدف قرار داده است. میزان فقر بین سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۵ کاهش یافته و عملا فقر شدید در ترکیه تا حد زیادی از بین رفته است. در این مدت ترکیه به طرز چشم‌گیری استانداردهای شهرنشینی را افزایش داد و با حفظ چارچوب در سیاست‌گذاری‌های کلان اقتصادی و مالی خود هماهنگی بسیار زیادی با قوانین و استانداردهای اتحادیه اروپا برقرار کرد و دسترسی به خدمات عمومی را افزایش داد و از جمله معدود کشورهایی بود که بحران مالی  2009-2008 نه‌تنها آسیبی به آن وارد نکرد؛ بلکه توانست به رشد خود ادامه دهد.

این گزارش می‌افزاید پاسخ ترکیه به هجوم تقریبا ۳.۶ میلیون پناهنده سوری قابل توجه بوده است. با این وجود در سال‌های اخیر کندی در روند اصلاحات آسیب‌پذیری‌های اقتصادی جدی را برای ترکیه به همراه داشته و می‌تواند برخی پیشرفت‌ها را به شرایط گذشته بازگرداند؛ چراکه آمارها نشان می‌دهد ترکیه با رشد تورم و بیکاری روبه‌رو است. سرمایه‌گذاری‌های خارجی کاهش یافته و آسیب‌پذیری شرکت‌ها و بخش‌های اقتصادی ترکیه بیشتر شده و عدم اجرای اقدامات اصلاحی، تصور کلان اقتصادی ترکیه را به‌شدت آسیب‌پذیر و نامشخص کرده است.

همچنین تنش‌های مداوم ژئوپولتیکی ترکیه در منطقه و جهان، به چالش‌های جدی برای این کشور تبدیل شده است. پیش‌بینی می‌شود تاثیر کرونا در ترکیه به‌شدت منفی باشد و سرمایه‌های اقتصادی و اجتماعی این کشور را تضعیف کند. این گزارش همچنین می‌افزاید: چشم‌انداز اقتصادی ترکیه غیرقابل اطمینان‌تر از حد معمول است و به این بستگی دارد که چقدر سریع می‌تواند بحران بی‌سابقه‌ای که اکنون با آن دست‌و‌پنجه نرم می‌کند را کنترل کند.


مهم‌ترین بانک‌های ترکیه


زراعت بانک

بانک زراعت یکی از قدیمی‌ترین بانک‌های ترکیه محسوب می‌شود که در سال ۱۸۶۳ تاسیس شد و یک بانک دولتی است. این بانک خدمات متعددی را به شرکت‌ها و مشتریان کوچک و متوسط در ترکیه ارائه می‌دهد. این بانک بیش از ۲۴هزار کارمند دارد و مرکز اصلی آن در آنکاراست. طبق آمار تا سال ۲۰۱۶ این بانک در سراسر ترکیه ۱۸۱۴ شعبه داشته و در ۱۹ کشور جهان نیز حضور فیزیکی دارد. آخرین دارایی ثبت‌شده این بانک تا انتهای سال ۲۰۱۸ بالغ بر ۸۸.۹ میلیارد یورو بوده است.

زیارت بانک

ایش‌بانک

ایش‌بانک در سال ۱۹۲۴ تاسیس شد و اولین بانک ترکیه بوده که پس از فروپاشی عثمانی و توسط دولت جمهوری ترکیه ایجاد شده است. این بانک خدمات مالی گسترده به‌خصوص به شرکت‌های بزرگ بازرگانی ارائه می‌دهد. این بانک همچنین خدمات مختلف مربوط به مدیریت مالی و نقدی و خدمات بانکی اینترنتی و تلفن همراه ارائه می‌دهد. این بانک حدود ۵۵هزار کارمند دارد و دفتر مرکزی آن در استانبول واقع شده است. ایس‌بانک بیش از ۱۳۰۰ شعبه در داخل ترکیه و همچنین بیش از ۲۰ شعبه در کشورهای دیگر دارد و دارای بیش از ۶۵۰۰ دستگاه خودپرداز در سراسر ترکیه است. دارایی این بانک نزدیک به ۶۹ میلیارد یورو برآورد می‌شود.

ایس‌بانک

هالک‌بانک

هالک که مرکزیت آن در شهر استانبول است، محصولات و خدمات مالی متنوعی را ارائه می‌دهد. این بانک تا سال ۲۰۱۶ تزدیک به ۱۰۰۰ شعبه در داخل ترکیه و همچنین پنج شعبه خارجی در قبرس، بحرین و نیز سه دفتر نمایندگی در انگلیس، ایران و سنگاپور دارد. آخرین دارایی این بانک در ترکیه در حدود ۶۳ میلیارد یورو بوده است.

هالک‌بانک

گارانتی‌بانک

گارانتی‌بانک در استانبول مستقر است و در سال ۱۹۴۶ تاسیس شده است. این بانک خدمات مالی مختلفی از قبیل بانکداری شخصی، بانکداری SME و محصولات و خدمات تجاری برای شرکت‌ها ارائه می‌دهد. گارانتی ۹۳۷ شعبه دارد و همچنین هشت شعبه و سه دفتر نمایندگی آن در خارج از کشور فعالیت می‌کند و در حدود ۲۲ هزار کارمند استخدام کرده و به حدود ۱۴ میلیون مشتری خدمات ارائه می‌دهد. دارایی این بانک در حدود ۶۰ میلیارد یورو برآورد شده است.

گارانتی‌بانک

برترین ابزارهای مالی ترکیه


فین‌تک در ترکیه طی سال‌های اخیر به‌سرعت در حال رشد است. طبق برخی گزارش‌ها، سرمایه‌گذاری‌ در حوزه فین‌تک حدود ۱۷۵ درصد رشد داشته است؛ به نحوی که از ۴.۶ میلیون سرمایه‌گذاری در سال ۲۰۱۲ به ۲۹ میلیون دلار در سال ۲۰۱۶ رسیده و تخمین زده می‌شود که ارزش شرکت‌های فین‌تکی ترکیه در حدود ۱۵ میلیارد دلار ارزش داشته باشند. طبق آخرین آمار ۲۲۳ استارت‌آپ فین‌تکی در ترکیه فعال هستند که به تعدادی از برترین آنها اشاره خواهد شد.

ایزیکو

ایزیکو یک بستر مدیریت پرداخت آنلاین را برای فروشگاه‌ها و شرکت‌ها ایجاد می‌کند. در حال حاضر این استارت‌آپ پرداختی، دستگاه‌های پوز مجازی را در راستای پیشگیری از کلاهبرداری ارائه می‌دهد و همچنین از ضریب امنیت بسیار بالایی برخوردار است. این شرکت راه‌حل‌هایی را برای حمایت از خریداران طراحی کرده و یکی از ابزارهای محبوب پرداخت در ترکیه محسوب می‌شود. گفتنی است ایزیکو در سال ۲۰۱۲ تاسیس شده است.

ایزیکو

کارت‌تک

این شرکت در سال ۲۰۱۱ و در استانبول تاسیس شد. کارت‌تک ساختار END to END را برای مشتریان و موسسات مالی ارائه می‌دهد، به شیوه‌ای که کاملا فرایند پرداخت را به لحاظ سخت‌افزاری و نرم‌افزاری تامین می‌کند. اکنون در ترکیه بسیاری از اپراتورهای مخابراتی، دفاتر شخصی، خرده‌فروشان و ارائه‌دهندگان کارت‌های اعتباری از خدمات این شرکت استفاده می‌کنند. کارت‌تک اکنون بیش از ۱۰۰ میلیون کارت پرداخت را در سطح جهان مدیریت و بیش از یک میلیون دستگاه پوز را نیز پردازش می‌کند.

کارت‌تک

آپسیون

آپسیون در سال ۲۰۱۱ تاسیس شد و دفتر آن در استانبول است. این شرکت یک بسته کامل خدمات و سرویس را در بحث مدیریت املاک، خدمات پرداخت، امور مالی و حسابداری به شرکت‌های حرفه‌ای تجاری و به‌خصوص مدیریت املاک مسکونی ارائه می‌دهد.

آپسیون

موکا

شرکت موکا که مقر آن در استانبول است، پایانه‌های پوز موبایلی را برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط فراهم می‌کند. این شرکت بر مبنای تعداد فروشگاه‌هایی که با آنها تعامل دارد، میزان خرید مشتریان خود را برای کاربران آنالیز می‌کند و این به آن معناست که صاحبان مشاغل می‌توانند به داده‌های فروش خود در هر زمان و هر مکانی دسترسی داشته باشند. موکا اصالتا ابزاری اندونزیایی است که دفاتر متعددی در سراسر دنیا دارد.

موکا

پاپارا 

پاپارا به‌عنوان یک شرکت پرداخت الکترونیکی در سال ۲۰۱۵ در استانبول تاسیس شد. این شرکت بستری را فراهم می‌کند که کاربران می‌توانند از آن برای پرداخت پول ایمن در راستای استفاده از بازی‌های کامپیوتری و خریدهای اینترنتی استفاده کنند. این شرکت در سه‌ماهه اول شروع به کار خود بیش از ۴۰ هزار کاربر را به خود جذب کرد. این شرکت همچنین می‌تواند برای مشتریان خود به شکل قانونی مسترکارت صادر کند.

پاپارا

رشد سریع ترکیه در تجارت الکترونیک


مرکز جی‌پی مورگان در خصوص موقعیت ترکیه در بحث تجارت الکترونیکی می‌نویسد: ترکیه در هر دو بازار تجارت الکترونیکی اروپا و آسیا موقعیت منحصربه‌فردی دارد. با این حال با توجه به اینکه شهروندان این کشور در خصوص خرید آنلاین نسبتا کند عمل کردند، بخش تجارت الکترونیکی ترکیه بیشتر شبیه به یک بازار نوظهور است. بازار تجارت الکترونیکی تنها ۴.۱ درصد از خریدهای مردم این کشور را به خود اختصاص داده است، البته به نظر می‌رسد بازار تجارت الکترونیکی کشور ترکیه تا سال ۲۰۲۱ سالانه ۱۲ درصد رشد داشته باشد. متوسط هزینه سرانه خرید آنلاین هر ترکیه‌ای حدود ۳۳۳ دلار است که به‌طور قابل توجهی پایین‌تر از بسیاری از کشورهایی است که مورد مطالعه قرار گرفته است. متوسط نفوذ اینترنت در ترکیه نزدیک به ۶۵ درصد است و انتظار می‌رود دسترسی به‌شدت افزایش یابد.

این امر می‌تواند به رشد تجارت الکترونیکی کمک بسیار زیادی کند. دولت متعهد شده که دسترسی مردم به فناوری دیجیتال و اینترنت پرسرعت را تقویت کند که این نیازمند رشد زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات با کیفیت خوب در ترکیه است. بیشتر هزینه‌های آنلاین در حوزه‌های خدمات مسافرتی است که ۳۵ درصد از کل تجارت الکترونیکی ترکیه را به خود اختصاص می‌دهد. سپس فروش لباس است که سهم ۲۱درصدی از بازار را به خود اختصاص داده است. از طرفی نکته اصلی اینجاست که بسیاری از سرمایه‌گذاران خارجی مشغول تشویق شهروندان ترکیه‌ای برای استفاده از تجارت الکترونیکی هستند.

ئی‌بی و علی‌بابا هر دو از غول‌های بزرگ حوزه تجارت الکترونیکی هستند که با خرید سهام شرکت‌های ترکیه در تلاش هستند تا ورود قدرتمندی به بازار ترکیه داشته باشند. آمازون ترکیه نیز در سال ۲۰۱۸ شروع به کار کرد. نکته اینجاست که موقعیت ترکیه به‌عنوان دروازه بین اروپا و خاورمیانه می‌تواند به پیشرفت سرمایه‌گذاری‌های بین‌المللی و رشد در صنعت تجارت الکترونیکی کمک کند. در دسامبر ۲۰۱۸، DHL اعلام کرد که قصد دارد قابلیت‌های خود را در ترکیه افزایش دهد و یک مرکز در فرودگاه استانبول تاسیس کند تا بتواند سرعت خدمات را بیشتر کند.


بانک مرکزی


بانک مرکزی ترکیه (CBRT) مسئولیت‌هایی از جمله تنظیم سیاست‌های پولی، نرخ ارز، مدیریت ذخایر بین‌المللی و همچنین چاپ و صدور اسکناس و حفظ و تنظیم سیستم‌های پرداختی کشور را بر عهده دارد. همچنین طبق قانون، بانک مرکزی وظیفه ثبات مالی ترکیه را بر عهده دارد و وظیفه دارد برای دستیابی به این هدف از هر ابزاری استفاده کند. «مردا یوزال» از اواسط سال ۲۰۱۹ ریاست آن را بر عهده دارد. طبق آمار بانک مرکزی ترکیه ذخایر رزرو ارزی ۶۵.۱ میلیارد دلار و ذخایر رزرو طلای آن ۳۴.۷ میلیارد دلار برآورد شده که آخرین به‌روزرسانی آن مربوط به ۲۰ مارس ۲۰۲۰ است.


بازار بزرگ استانبول


پیچ‌وخم‌های زیاد و خیابان‌های طولانی باریک و بیش از سه هزار مغازه می‌تواند کابوسی برای شما در بازار بزرگ ترکیه باشد و قطعا در این شرایط شما گم می‌شوید، اما برنامه Grand Bazaar یک نقشه قابل حمل در اختیار گردشگران قرار می‌دهد تا بتوانند در این هزارتو به‌راحتی گردش کنند و در هر نقطه، از گذشته تاریخی آن آگاه شوند و بهترین فروشگاه‌ها را بر مبنای رتبه‌بندی مشتریان شناسایی کنند.


وودافون در ترکیه


اپلیکیشن وودافون دارای زبان‌های انگلیسی، روسی و عربی است که می‌تواند بهترین راهنمای سفر برای شما در ترکیه باشد. در این برنامه آب‌وهوا تا پنج روز به شما نشان داده می‌شود و می‌توانید نرخ ارز در ترکیه را هر لحظه مشاهده و امور مالی خود در سفر را نیز مدیریت کنید. همچنین این برنامه جاذبه‌های برتر گردشگری ترکیه را به شما نمایش می‌دهد و به شما غذاهای ترکی توصیه می‌کند و از طریق آن می‌توانید هتل نیز رزرو کنید. حتی در این برنامه می‌توانید مناطق دارای تخفیف را هم ببینید.


مترو توریسم


اتوبوس‌ها یک راه مورد علاقه برای گردش و سفر در سراسر ترکیه است که برنامه Metro Turizm آن را جذاب‌تر می‌کند. این اپ یک برنامه مفید به زبان انگلیسی را ارائه می‌دهد که از طریق آن می‌تواند از کلیه مسیر‌ها و برنامه زمانی حرکت اتوبوس‌ها مطلع شوید تا از این طریق برای سفر خود برنامه‌ریزی کنید. همچنین به شما این امکان را می‌دهد که به‌صورت آنلاین بلیت خریداری کنید. Kamil Koc و Pamukkale Turizm دو شرکت مسافری دیگر هستند که برنامه آن را می‌توانید روی تلفن همراه خود نصب کنید.

منبع ماهنامه عصر تراکنش شماره 35
نویسنده / مترجم میثم سلیمانی

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.