بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

cbiبا تصویب قانون پولی و بانکی کشور در تاریخ هفتم خردادماه ۱۳۳۹، بانک مرکزی ایران تشکیل شد. طبق فصل دوم قانون مذکور کلیه امور مربوط به چاپ اسکناس و ضرب سکه و پشتوانه آن به بانک مرکزی محول و همچنین طبق مواد ۱۴ و ۱۸ فصل مزبور انتشار اسکناس که قبلاً به موجب قانون مصوب ۳۰ تیرماه ۱۳۳۳ با هیأت مشترکی بود، منحصراً به بانک مرکزی ایران واگذار گردید. اصولاً به دنبال تفکیک عملیات تجاری از چاپ اسکناس و سیاست‌های پولی و اعتباری، لزوم ایجاد بانک مرکزی ایران با هدف نظارت و هدایت فعالیت‌های بانک‌های کشور، تنظیم اعتبارات حفظ ثبات قیمت‌ها، حفظ ارزش پول، کنترل دقیق امور ارزی و هدایت پس‌اندازهای کشور به سوی سرمایه‌گذاری‌های مولد مطرح شد. بدین ترتیب بانک مرکزی ایران در تاریخ ۱۸ مرداد ماه ۱۳۳۹ با سرمایه ۳/۶ میلیارد ریال و ۳۸۸ نفر پرسنل تأسیس گردید.

براساس قانون پولی و بانکی کشور مصوب تیر ماه ۱۳۵۱ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، بـه عنـوان تنظیم کننده نظام پولی و اعتباری کشور، موظف به انجام وظایف زیر می‌باشد:

  • حفظ ارزش داخلی و خارجی پول ملی کشور
  • انتشار اسکناس و ضرب سکه‌های فلزی رایج کشور
  • تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی و ریالی
  • نظارت بر معاملات طلا و وضع مقررات مربوط به آن
  • نظارت بر صدور و ورود ارز و پول رایج کشور
  • تنظیم کننده نظام پولی و اعتباری کشور
  • نظارت بر بانک‌ها و مؤسسات اعتباری
  • تنظیم حجم اعتبارات بانکی و ایجاد هماهنگی، متناسب با نیازهای پولی کشور
  • نگهداری از حساب‌های کلیه وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت
  • نگهداری کلیه ذخایر ارزی و طلای کشور
  • نمایندگی دولت در سازمان‌های مالی و بین‌المللی
  • در اختیار داشتن تصدی تمام عملیات انتشار اوراق بهادار دولتی
  • انعقاد موافقت نامه پرداخت و اجرای قراردادهای پولی، مالی، بازرگانی و ترانزیتی دولت و سایر کشورها

 

ارکان بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به شرح زیر می‌باشد:

  1. مجمع عمومی
  2. شورای پول و اعتبار
  3. هیات عامل
  4. هیات نظارت اندوخته اسکناس
  5. هیات نظار

 

حال ذیلاً به تشکیلات ساختاری و وظایف هر یک از ارکان فوق الذکر می پردازیم.

 

مجمع عمومی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران

اعضای این مجمع متشکل است از:

  •  رئیس جمهور (ریاست مجمع)
  • وزیر امور اقتصادی و دارایی
  • رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور
  • وزیر بازرگانی
  • و یک نفر از وزرا به انتخاب هیأت وزیران

تبصره ۱: رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به پیشنهاد رئیس جمهور و بعد از تائید مجمع عمومی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با حکم رئیس جمهور منصوب می‌گردد.

تبصره ۲: قائم مقام بانک مرکزی به پیشنهاد رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و پس از تائید مجمع عمومی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با حکم رئیس جمهور منصوب می‌شود.

وظایف مجمع عمومی:

  • رسیدگی و تصویب ترازنامه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
  • رسیدگی و اتخاد تصمیم نهایی نسبت به گزارشهای هیات نظار
  • رسیدگی و اتخاذ تصمیم درباره پیشنهاد تقسیم سود ویژه بانک
  • انتخاب اعضای هیات نظار به پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارایی
  • سایر وظایفی که طبق مقررات این قانون به عهده مجمع عمومی گذارده شده است.

 

شورای پول و اعتبار

اعضای این شورا عبارتند از:

  •  وزیر امور اقتصادی و دارائی یا معاون وی
  • رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
  • رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور یا معاون وی
  • دو تن از وزرا به انتخاب هیات وزیران
  • وزیر بازرگانی
  • دو نفر کارشناس و متخصص پولی و بانکی به پیشنهاد رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و تائید ریاست جمهوری
  • دادستان کل کشور یا معاون وی
  • رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن
  • رئیس اتاق تعاون
  • نمایندگان کمیسیونهای “امور اقتصادی” و ” برنامه و بودجه و محاسبات” مجلس شورای اسلامی (هر کدام یک نفر) به عنوان ناظر با انتخاب مجلس

ریاست شورا بر عهده رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.

وظایف و اختیارات شورای پول واعتبار:

شورای پول و اعتبار به منظور مطالعه و اتخاذ تصمیم درباره سیاست کلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و نظارت بر امور پولی و بانکی کشور عهده دار وظایف زیر است:

  • رسیدگی و تصویب سازمان و بودجه و مقررات استخدامی و آیین نامه های داخلی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران
  • رسیدگی و اظهار نظر نسبت به ترازنامه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران جهت طرح در مجمع عمومی
  • رسیدگی و تصویب آیین نامه های مذکور در قانون پولی و بانکی
  • اظهارنظر در مسایل بانکی، پولی و اعتباری کشور و همچنین اظهار نظر نسبت به لوایح مربـوط به وام یا تضمین اعتبار و هر موضوع دیگری که از طرف دولت به شورا ارجاع می شود.
  • ارائه نظر مشورتی و توصیه به دولت در مسائل بانکی، پولی و اعتباری کشور که به نظر شورا در وضعیت اقتصادی وبویژه در سیاست اعتباری کشور موثر خواهد بود.
  • اظهار نظر درباره هر موضوعی که از طرف رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در حدود قانون به شورای مذکور عرضه می گردد.

 

هیات عامل

هیات عامل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مرکب است از:

  •  رئیس کل
  • قائم مقام
  • دبیرکل بانک
  • سه نفر معاون

 

وظایف و اختیارات هیات عامل

الف- رئیس کل بانک مرکزی جمهوری ایران بعنوان بالاترین مقام اجرایی و اداری عهده دار کلیه امور بانک به استثناء وظایفی است که به موجب قانون پولی و بانکی و اصلاحیه های بعدی به عهده ارکان بانک گذارده شده است. همچنین وی مسؤول حسن اداره امور بانک و موظف به اجرای قوانین و آیین نامه های مربوط به آن می باشد. رئیس کل بانک نماینده بانک در کلیه مراجع رسمی داخلی و خارجی با حق توکیل می باشد.رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به پیشنهاد رئیس جمهور و بعد از تائید مجمع عمومی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران با حکم رئیس جمهور منصوب می‌گردد

ب‌- قائم مقام رئیس کل بانک به پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارایی، تائید مجمع عمومی بانکها و تصویب هیات دولت تعیین می شود. اختیارات قائم مقام از طرف رئیس کل بانک تعیین می شود و در صورت غیبت یا استعفا یا معذوریت یا فوت وی، قائم مقام دارای کلیه اختیارات رئیس کل می باشد.

ج- دبیرکل بانک به پیشنهاد رئیس کل بانک مرکزی و تصـویب مجـمع عمومی منصوب می گردد و سرپرستی دبیرخانه شورای پول و اعتبار را نیز به عهده دارد و همچنین دادستان هیأت انتظامی بانک‌ها می‌باشد.

د- معاونان بانک از طرف رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران منصوب و وظایف آنان بوسیله نامبرده تعیین می‌شود.

 

هیات نظارت اندوخته اسکناس

هیات نظارت اندوخته اسکناس از افراد زیر تشکیل می شود:

  • رئیس کل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران یا معاون او
  • دو نماینده مجلس شورای اسلامی به انتخاب مجلس
  • دادستان کل کشور یا معاون او
  • خزانه دار کل کشور
  • رئیس کل دیوان محاسبات
  • رئیس هیات نظار

 

وظایف هیات نظارت اندوخته اسکناس

هیات نظارت اندوخته اسکناس عهده دار نظارت بر حسن اجرای مفاد ماده پنج قانون پولی و بانکی کشور از طریق تحویل و نگهداری اسکناسهای چاپ شده و همچنین نگاهداری حساب دارایی های موضوع ماده ۵ قانون فوق الذکر و صورت جواهرات ملی و تنظیم مقررات مربوط به نمایش و نظارت بر ورود و خروج آنها از خزانه بانک و به علاوه نظارت بر معدوم کردن اسکناس هایی که باید از جریان خارج شود، می باشد.

 

هیات نظارت

هیات نظار مرکب از یک نفر رئیس و چهار نفر عضو از میان حسابرسان خبره یا افراد مطلع در امور حسابداری و یا بانکی با داشتن حداقل ده سال سابقه کار است که به پیشنهاد وزیر امور اقتصادی و دارایی و تصویب مجمع عمومی برای مدت ۲ سال انتخاب می شوند و انتخاب مجدد آنان بلامانع است.

 

وظایف هیات نظارت

  • هیات نظار مسئول رسیدگی به حسابها و تعهدات بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران است که نسبت به صحـت این حسابها و تعهدات اظهار نظر می کند.
  • رسیدگی به ترازنامه پایان سال بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و تهیه گزارش برای مجمع عمومی سالانه
  • رسیدگی به صورت ریز دارایی ها و بدهی ها و خلاصه حسابهای بانک و گواهی آنها برای انتشار
  • رسیدگی به عملیات بانک از لحاظ انطباق آنها با موازین قانونی

 

رئیس کل: محمود بهمنی

سال تاسیس: ۱۳۳۹

نرم‌افزارهای مورداستفاده: ؟

شرکت‌های طرف قرارداد: ؟

چارت سازمانی:

چارت سازمانی بانک را در این صفحه ببینید.

مدیرعامل، اعضای هیات مدیره، مدیران اجرایی:

محمود بهمنی، رئیس کل

سید حمید پور محمدی، قائم مقام

سید محمود احمدی، دبیر کل

مینو کیانی راد ، معاون ارزی

بهمن مسگرها، معاون اداری و مالی

صورت‌های مالی و گزارش هیات مدیره:

آمار و داده‌ها

آمارهای اقتصادی

حساب‌های ملی ایران

نرخ ارز مرجع

دارای ارتباطات قوی با: ؟

موسسات وابسته:

رسانه‌های مرتبط: ؟

شبکه‌های اجتماعی:

 

 

اطلاعات تماس:

نشانی: تهران، بلوار میرداماد، پلاک ۱۹۸

تلفن: ۲۹۹۵۱

دور نگار: ۲۱۶۲۱۹ الی ۲۲

پست الکترونیک: G.SecDept@cbi.ir

سایت اینترنتی: www.cbi.ir

مطالب مرتبط با بانک در راه پرداخت را هم از اینجا ببینید.