در یکی از حساس‌ترین مقاطع اقتصادی کشور و در سایه تحولات و فشارهای بین‌المللی، «خانه اقتصاد»، جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵، میزبان گردهمایی استراتژیک فعالان بخش خصوصی بود. در این رویداد که با محوریت عبور از بحران‌ها و آماده‌سازی برای دوران بازسازی اقتصاد ایران برگزار شد، «کنسرسیوم همکاری‌های مشترک اقتصاد سفید» رسماً معرفی شد. این کنسرسیوم که با هدف شبکه‌سازی هدفمند، هم‌افزایی صنایع مختلف، ایجاد اتاق‌های فکر مشترک و تصاحب سهم از بازار عظیم بازسازی پس از بحران شکل گرفته است، نویدبخش فصل جدیدی از بلوغ شرکت‌های ایرانی برای عبور از اقتصادِ جزیره‌ای به سوی یک اکوسیستمِ یکپارچه است..
به گزارش روابط عمومی خانه اقتصاد، نشست روز جمعه با سخنان نیما الهی، دبیر کانون کارداران خانه اقتصاد و مجری مراسم، آغاز شد و پس از آن امیرحسام ذنوبی، قائم‌مقام خانه اقتصاد و عضو هیئت‌مؤسس کنسرسیوم، به تشریح استراتژی‌های کلان این نهاد پرداخت. ذنوبی با اشاره به تحولات ساختاری این مجموعه، از ورود به فاز جدیدی خبر داد که در آن تمرکز بر ایجاد یک «جامعه اقتصادی» است.
تولد نسل سوم خانه اقتصاد؛ گذر از مجموعه به جامعه
او در تشریح این تغییر رویکرد استراتژیک گفت: «در نسل سوم، ما به دنبال بزرگ کردن خانه اقتصاد نیستیم؛ دنبال کوچک‌تر کردنش هستیم، هر روز. دنبال این هستیم که خانه اقتصاد را از یک مجموعه به یک جامعه تبدیل کنیم.»
قائم‌مقام خانه اقتصاد با اشاره به شرایط پیچیده اقتصادی ناشی از تحریم‌ها و تنش‌ها، تنها راه نجات و توسعه بنگاه‌های ایرانی را هم‌گرایی دانست و افزود: «مطمئناً هر کدام از ما، در هر قسمتی از کار خودمان، در زنجیره تأمین با مشکلات اقتصادی متفاوتی مواجه هستیم. نیازهای بسیاری داریم که در بنگاه‌های اقتصادی خودمان قابل تأمین نیست.»
بر همین اساس، پیش از اعلام رسمی آغاز به کار کنسرسیوم، هفت کارگروه تخصصی از مجموع ده کارگروه مدنظر تکمیل و سازماندهی شده‌اند.
چشم‌انداز بازسازی؛ فرصتی به وسعت یک نسل
یکی از مهم‌ترین محورهای این نشست، تحلیل بازارهای پس از بحران و دوران بازسازی بود. ذنوبی با ارائه آمارهای جهانی از دوران پس از جنگ در کشورهای مختلف نظیر کره جنوبی و ژاپن، نشان داد که چگونه اقتصادها در یک دوره سی‌ساله پس از پایان نزاع‌ها، رشدهای چهار تا هفت برابری را در تولید ناخالص داخلی (GDP) تجربه می‌کنند.
بر اساس برآوردهای ارائه شده در این نشست، خسارت‌های وارد شده به زیرساخت‌ها حدود ۲۷۰ میلیارد دلار تخمین زده می‌شود، اما بازار بازسازی معمولاً ابعادی بسیار بزرگ‌تر دارد. ذنوبی در این باره تأکید کرد: «طبق عددی که وجود دارد، معمولاً اندازه اقتصاد بازسازی کشور پس از جنگ پنج برابر این عدد است.»
این امر به معنای شکل‌گیری بازاری نزدیک به یک تریلیون دلار است که شامل نوسازی صنایع فرسوده، تصاحب دارایی‌های رهاشده (Distressed Assets) و پروژه‌های زیر قیمت در حوزه‌هایی نظیر بنادر، خطوط هوایی و شهرهای جدید می‌شود.
کنسرسیوم اقتصاد سفید با هدف‌گذاری جذب ۱۵۵ عضو توانمند و گلچین‌شده، مدل مالی دقیقی را طراحی کرده است. ذنوبی درباره چشم‌انداز مالی این تشکل گفت: «برآورد ما در مدل پایه، که مدل میانگین ما است و نه خوش‌بینانه است و نه محافظه‌کارانه، این است که قراردادهای کنسرسیوم در این مدت دست‌کم به ۳ میلیارد دلار برسد و قراردادهای سالانه‌مان به‌طور میانگین ۳۰۰ میلیون دلار باشد.»
عبور از شعارِ کارِ تیمی؛ خلق «اتاق فکر مشترک
بخش دیگری از این رویداد به آسیب‌شناسی همکاری‌های اقتصادی در ایران اختصاص داشت. نیما الهی با انتقاد از نگاه‌های فردگرایانه در میان مدیران ایرانی، بر لزوم تغییر این پارادایم تأکید کرد.
او با بیان این که موفقیت واقعی در گرو رشد دسته‌جمعی است، اظهار کرد: «ما تا امروز اسم تیم‌ورک و اسم همکاری مشترک را می‌آوردیم. کنار هم راه می‌رفتیم، با هم حرفی نداشتیم و با هم معاشرت می‌کردیم، ولی در واقع با هم کار نمی‌کردیم.»
راهکار عملیاتی خانه اقتصاد برای حل این معضل، ایجاد بستری برای تقاطع ایده‌هاست. الهی این ابتکار را چنین توصیف کرد: «در خانه اقتصاد مسئلهٔ خیلی جذابی در حال شکل‌گیری است به نام «اتاق فکر مشترک». اتاق فکر مشترک خیلی جذاب است: افرادی از حوزه‌های مختلف کنار هم قرار می‌گیرند، هم‌فکری می‌کنند و تصمیم می‌گیرند پروژه‌ای را جلو ببرند که حتی به خود آن دوستان مربوط نیست.»
بحران انرژی و راهکارهای دانش‌بنیان
حوزه انرژی به عنوان یکی از پیشران‌های اصلی اقتصاد ایران، بخش مهمی از پنل‌های تخصصی نشست را به خود اختصاص داد. خدری، سرپرست کارگروه انرژی و پتروشیمی کنسرسیوم، با اشاره به هدررفت بالای انرژی در کشور، از الگوی نگران‌کننده‌ای پرده برداشت و گفت: «در واقع ما دومین منابع عظیم گازی دنیا را داریم. سومین تولیدکننده گاز دنیا هستیم، که ان‌شاءالله با کمک این جمع به جایگاه دوم خواهیم رسید. و متأسفانه چهارمین مصرف‌کننده گاز دنیا هم هستیم.»
او راهکار عبور از این بحران را استفاده از ظرفیت عظیم ۸۰۰ شرکت دانش‌بنیان شناسایی‌شده و ایجاد یک «هاب انرژی» جامع دانست.
در تکمیل این بحث، ابوالفضل عباسی، مدیرعامل تعاونی کل شرکت‌های دانش‌بنیان کشور، با استفاده از داستان تاریخی شطرنج‌بازی «الخین»، حضار را به شناخت جایگاه واقعی خود و بهره‌گیری از قوانین حمایتی دعوت کرد.
او با اشاره به قانون جهش تولید دانش‌بنیان، یک فرصت طلایی را به صاحبان صنایع یادآور شد: «شرکت‌هایی که قرار است مالیات پرداخت کنند (۵۰ میلیارد، ۱۰۰ میلیارد یا ۱۰ میلیارد) می‌توانند هزینهٔ تحقیق و توسعهٔ کارخانه خودشان را انجام دهند و مالیاتشان به حساب خودشان برگردد.»
مجتمع‌های تجاری؛ شهرهای نوین کسب‌وکار در حلقه جریان‌ساز
ساختار کنسرسیوم اقتصاد سفید از سه حلقه اصلی «زیربنایی»، «جریان‌ساز» و «توانمندساز» تشکیل شده است. داوری، سرپرست کارگروه صنعت غذا و نوشیدنی، به عنوان نماینده حلقه جریان‌ساز به ایراد سخنرانی پرداخت.
او این صنایع را دارای پتانسیل بالایی برای ایجاد شغل و تحرک اقتصادی دانست و گفت: «بخش‌های مختلف صنعت گردشگری، ریتیل (خرده‌فروشی) و غذا و نوشیدنی، همان‌طور که آقای ذنوبی هم اشاره کردند، جریان‌ساز هستند.»
داوری با تأکید بر لزوم نگاه اکوسیستمی و چندرشته‌ای (Multi-discipline)، مجتمع‌های تجاری بزرگ کشور نظیر ایران‌مال و برج میلاد را نه صرفاً یک پاساژ، بلکه بستر توسعه فرانچایزهای بین‌المللی توصیف کرد و افزود: «اگر به چشم یک «شهر کسب‌وکار» به آن‌ها نگاه کنیم، در رسته‌های غذایی، غیرغذایی، خدماتی، تفریحی، گردشگری، بازی و سرگرمی، طلا و جواهر، پوشاک و فشن و خیلی موضوعات دیگر فعالیت دارند.»
او تأکید کرد که شرکت‌های بزرگ خارجی در زمان ورود به ایران، به جای افراد، با اکوسیستم‌های قدرتمند و ساختاریافته کار خواهند کرد.
در جستجوی قهرمانان جدید اقتصاد
نشست ۸ آبان خانه اقتصاد، تنها یک سخنرانی یک‌طرفه نبود؛ بلکه مانیفستی برای گذار از انزوا به اتحاد سازمانی بود. نقشه راه این کنسرسیوم از آبان آغاز شده و تا دی‌ماه با تعریف نخستین بسته‌های بازسازی و مدل‌های تأمین مالی ادامه خواهد یافت.
همان‌گونه که در پایان بخش نخست مراسم به‌درستی اشاره شد، تاریخ اقتصاد نشان داده است شرکت‌هایی که در دوران بازسازی مشارکت می‌کنند، رهبران نیم‌قرن آینده بازار خواهند بود. این باور در رساترین پیام نشست تجلی یافت؛ آنجا که خطاب به مدیران حاضر در سالن اعلام شد: «ما در خانه اقتصاد معتقدیم که قهرمان بعدی ایران دقیقاً در همین سالن نشسته است.»
