«رمزدارایی‌ها در محکمه» منتشر شد؛ روایت دو برداشت حقوقی از رمزارزها و اختلاف تنظیم‌گری با بانک مرکزی

کتاب «رمزدارایی‌ها در محکمه» با محوریت بررسی پرونده‌های قضایی مرتبط با رمزارزها و اختلافات حقوقی در تنظیم‌گری این حوزه منتشر شد. این کتاب که حاصل فعالیت پژوهشی اعضای گروه حقوقی فناوری لگاتک است، در دو بخش به لوایح نخستین موت‌کورت ملی رمزارزها و لایحه دفاعیه انجمن فین‌تک در برابر اقدامات بانک مرکزی می‌پردازد. سیدمهدی نبوی، یکی از نویسندگان کتاب، در گفت‌وگو با راه پرداخت گفت تدوین این مجموعه بیش از یک سال زمان برده و هدف آن، ارائه تصویری مستند از تعارض‌ها و ابهام‌های حقوقی رمزدارایی‌ها در ایران بوده است.

به گزارش راه پرداخت، ایده شکل‌گیری کتاب «رمزدارایی‌ها در محکمه» به حضور اعضای گروه حقوقی لگاتک در نخستین موت‌کورت ملی رمزارزها بازمی‌گردد؛ رقابتی علمی و حقوقی که با محوریت رسیدگی شبیه‌سازی‌شده به پرونده‌های رمزارزی و به همت پژوهشگاه قوه قضاییه برگزار شد.

نبوی درباره شکل‌گیری این اثر توضیح می‌دهد که اعضای تیم در جریان شرکت در این رقابت و تدوین لوایح حقوقی، با مجموعه‌ای از تعارض‌ها و ابهام‌های موجود در قوانین، مقررات و آرای قضایی مواجه شدند. به گفته او، همین تجربه و کسب رتبه برتر در رقابت، زمینه‌ای برای گردآوری و انتشار پژوهش‌های انجام‌شده در قالب کتاب فراهم کرد.

دو دیدگاه متفاوت؛ رمزارز ارز است یا دارایی؟

بخش نخست کتاب به لوایح حقوقی تنظیم‌شده برای نخستین موت‌کورت ملی رمزارزها اختصاص دارد. به گفته نبوی، سناریوهای این رقابت بر مبنای پرونده‌هایی طراحی شده بودند که پیش‌تر در نظام قضایی مورد رسیدگی قرار گرفته بودند و شرکت‌کنندگان باید با استناد به قوانین، مقررات، مصوبات و آرای قضایی، استدلال‌های حقوقی خود را ارائه می‌کردند.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این بخش، بررسی پرونده‌ها از دو منظر متفاوت است؛ رویکردی که در آن، ماهیت حقوقی رمزارز مبنای استدلال قرار می‌گیرد.

در دیدگاه نخست، «رمزارز نوعی ارز» تلقی شده و در نتیجه، مقررات ارزی می‌توانند بر آن حاکم باشند. در دیدگاه دوم، «رمزارز به‌عنوان دارایی» در نظر گرفته شده و از شمول مقررات اختصاصی ارز خارج است.

قرارگرفتن این دو دیدگاه در برابر یکدیگر، بخشی از پراکندگی و تعارض‌های موجود در چارچوب حقوقی رمزارزها را آشکار می‌کند. نویسندگان تلاش کرده‌اند نشان دهند چگونه می‌توان با استناد به مقررات و رویه‌های موجود، از مواضع حقوقی متفاوت دفاع کرد.

انتشار این لوایح می‌تواند برای قضات، وکلا، پژوهشگران حقوقی و فعالان کسب‌وکارهای رمزدارایی کاربرد داشته باشد؛ زیرا خوانندگان با شیوه استدلال حقوقی در موضوعاتی مواجه می‌شوند که هنوز درباره برخی ابعاد آنها اختلاف‌نظر وجود دارد.

از موت‌کورت رمزارزها تا لایحه انجمن فین‌تک علیه اقدامات بانک مرکزی

بخش دوم کتاب به یکی از مناقشات مهم تنظیم‌گری صنعت رمزدارایی ایران اختصاص یافته است: اختلاف بر سر حدود اختیارات بانک مرکزی و نحوه تفکیک رمزپول از رمزدارایی.

نبوی توضیح داد که با مطرح‌شدن موضوع تنظیم‌گری فعالیت سکوهای تبادل رمزدارایی، پرسش‌هایی درباره دامنه صلاحیت بانک مرکزی شکل گرفت؛ از جمله این که چه تفاوتی میان مفاهیم «رمزپول»، «رمزارز» و «رمزدارایی» وجود دارد و کدام‌یک در محدوده اختیارات قانونی بانک مرکزی قرار می‌گیرند.

در همین زمینه انجمن فین‌تک از ظرفیت کمیته تسهیل فعالیت کسب‌وکارهای اقتصاد رقومی در شورای عالی فضای مجازی استفاده و موضوع بررسی اقدامات بانک مرکزی را مطرح کرد.

نبوی توضیح داد که تهیه لایحه حقوقی مربوط به این موضوع بر عهده تیم آنها بوده است. در این لایحه تلاش شده با اتکا به قوانین و اسناد بالادستی، حدود صلاحیت بانک مرکزی و نسبت تصمیمات این نهاد با مقررات موجود بررسی شود.

او همچنین به تشکیل کارگروهی موقت برای تنظیم‌گری سکوهای تبادل رمزدارایی در ادامه این فرایند اشاره کرد. انتشار متن این لایحه در کنار لوایح موت‌کورت، دو سطح متفاوت از مسائل حقوقی حوزه رمزدارایی را در یک مجموعه گرد آورده است: اختلافات مرتبط با پرونده‌های قضایی و اختلافات مربوط به حدود اختیارات نهادهای تنظیم‌گر.

تدوین کتاب بیش از یک سال زمان برد

به گفته نبوی، فرایند تدوین و آماده‌سازی کتاب «رمزدارایی‌ها در محکمه» بیش از یک سال طول کشیده است.

هدف از انتشار این مجموعه، ارائه مستندات و استدلال‌هایی است که بتوانند فراتر از مباحث عمومی درباره رمزارزها، برای بررسی مسائل واقعی حقوقی و قضایی این حوزه مورد استفاده قرار گیرند.

این اثر به‌ویژه بر موضوعاتی تمرکز دارد که در فعالیت کسب‌وکارهای رمزدارایی و رسیدگی به اختلافات حقوقی آنها اهمیت پیدا می‌کنند؛ از تعیین ماهیت حقوقی دارایی‌های دیجیتال گرفته تا تفسیر قوانین موجود و شناسایی مرز اختیارات نهادهای تنظیم‌گر.

نسخه فیزیکی کتاب از فروشگاه‌های حقوقی قابل تهیه است

کتاب «رمزدارایی‌ها در محکمه» در حال حاضر به‌صورت فیزیکی عرضه شده و از طریق فروشگاه‌های تخصصی کتاب‌های حقوقی در دسترس است.

انتشار این کتاب در شرایطی انجام شده که موضوع ماهیت حقوقی رمزدارایی‌ها و حدود اختیارات نهادهای مسئول تنظیم‌گری همچنان از مسائل مورد بحث فعالان صنعت است. «رمزدارایی‌ها در محکمه» تلاش می‌کند بخشی از این اختلافات را از دریچه لوایح حقوقی و استدلال‌های مطرح‌شده در پرونده‌ها و فرایندهای تنظیم‌گری مستند کند.