از برآورد ۵۰۰ همتی درآمد ازدست‌رفته دولت به دلیل واردات غیررسمی کالا تا پیش‌بینی سهم حداکثر ۷ درصدی تجارت الکترونیک از بازار ایران، اعدادی بودند که در رویداد «تنظیم‌گری در عصر پلتفرم‌ها» مطرح شد. این نشست با سخنان رضا الفت‌نسب، رئیس اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی، درباره ضرورت گفت‌وگوی بخش خصوصی و نهادهای حاکمیتی آغاز شد. در ادامه، مدیران دیجی‌کالا، خانومی، تکنولایف و دیگر کسب‌وکارهای اینترنتی در کنار نمایندگان دستگاه‌های دولتی، تجربه‌ها و دیدگاه‌های خود را درباره محدودیت‌های واردات، شیوه دریافت مالیات، ضوابط عرضه دارو و مسئولیت حقوقی پلتفرم‌ها مطرح کردند.
رضا الفت‌نسب، رئیس اتحادیه کشوری کسب‌وکارهای مجازی، از ضرورت گفت‌وگوی مستقیم میان کسب‌وکارهای اینترنتی و نهادهای حاکمیتی گفت. او با اشاره به اینکه این اتحادیه از سال ۱۳۹۶ فعالیت خود را آغاز کرده و اکنون بیش از ۱۵ هزار و ۲۵۰ کسب‌وکار عضو آن هستند، تأکید کرد که هدف نشست تنها طرح مشکلات بخش خصوصی نیست و دیدگاه‌های نهادهای دولتی نیز باید شنیده شود.
الفت‌نسب یکی از پرسش‌های اصلی فعالان این حوزه را تفاوت برخورد با فروش کالای قاچاق در بازار فیزیکی و فضای آنلاین دانست. به گفته او، از نگاه کسب‌وکارهای اینترنتی، فشار نظارتی بر فضای مجازی بیشتر است. او همچنین مشکلات دارورسانی آنلاین، مالیات بازارگاه‌های اینترنتی و تعدد مراجع تصمیم‌گیری را از مسائل مهمی دانست که نیازمند گفت‌وگوی بخش خصوصی و حاکمیت هستند.
مدیرعامل دیجی‌کالا: برآورد ما از درآمد ازدست‌رفته دولت ۵۰۰ همت است
مسعود طباطبایی، مدیرعامل دیجی‌کالا، در سخنان خود به پیامدهای ممنوعیت واردات برخی کالاهای مصرفی از سال ۱۳۹۷ پرداخت. او توضیح داد که محدودیت واردات با هدف حفظ منابع ارزی و حمایت از تولید داخلی اعمال شد، اما به باور او، تقاضای مصرف‌کنندگان از بین نرفت و بخشی از تأمین کالا به مسیرهای غیررسمی منتقل شد.
طباطبایی برآورد کرد که دولت از محل ورود غیررسمی کالا حدود ۵۰۰ همت درآمد بالقوه گمرکی و مالیاتی را از دست داده است. او همچنین گفت که واردات غیررسمی امکان نظارت بر منشأ و کیفیت کالا را کاهش می‌دهد. مدیرعامل دیجی‌کالا پیشنهاد کرد به‌جای ممنوعیت کامل، مسیرهای قانونی و قابل نظارتی برای واردات کالا ایجاد شود تا امکان رقابت، کنترل اصالت کالا و حق انتخاب مصرف‌کننده حفظ شود.
مدیرعامل خانومی: سهم تجارت الکترونیک امسال حداکثر به ۷ درصد می‌رسد
مسعود شاهمرادی، مدیرعامل خانومی، با اشاره به فاصله فروش آنلاین ایران و کشورهای دیگر گفت که براساس داده‌های گردآوری‌شده از پلتفرم‌ها، سهم تجارت الکترونیک از بازار ایران در سال گذشته حدود ۶ درصد بوده و پیش‌بینی می‌شود امسال حداکثر به ۷ درصد برسد. به گفته او، این سهم در برخی کشورهای منطقه از ۲۰ درصد عبور کرده است.
شاهمرادی یکی از مشکلات بازار ایران را دشواری فعالیت کسب‌وکارهای شفاف دانست. او توضیح داد که وقتی عرضه یک کالا در پلتفرم رسمی با محدودیت روبه‌رو می‌شود، ممکن است مصرف‌کننده همان کالا را از فروشگاه‌های غیررسمی یا شبکه‌های اجتماعی تهیه کند. به اعتقاد او، نتیجه این وضعیت می‌تواند کاهش امکان پیگیری خرید، نظارت بر اصالت کالا و توسعه فروش آنلاین باشد.
او همچنین پیشنهاد کرد برای تدوین مقررات جدید، مهلت مشخص و دوره گذار در نظر گرفته شود تا کسبوکارها در فاصله تصمیم‌گیری تا ابلاغ ضوابط اجرایی بلاتکلیف نمانند.
مدیرعامل تکنولایف: حاشیه سود ۱.۵ درصدی در برابر مطالبه مالیاتی ۱۰ درصدی
در پنل مالیات، سجاد انصاری، مدیرعامل تکنولایف، از مشکلات اجرای قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان برای بازارگاه‌های اینترنتی گفت. او توضیح داد که در مدل بازارگاه، پلتفرم واسطه فروشنده و خریدار است، اما گاهی مسئولیت مالیاتی فروشندگان به پلتفرم منتقل می‌شود.
انصاری برای توضیح این مسئله به نمونه‌ای از خرید از یک تأمین‌کننده اشاره کرد که پس از حدود دو سال، اعتبار صورتحساب آن از سوی سازمان امور مالیاتی پذیرفته نشده بود. به گفته او، در چنین شرایطی ممکن است پلتفرم با مطالبه‌ای معادل ۱۰ درصد مبلغ معامله و جرایم مربوط روبه‌رو شود؛ درحالی‌که حاشیه سود فعالیت در نمونه مورد اشاره او حدود یک تا ۱.۵ درصد است.
در ادامه همین پنل، سید فرید موسوی، نماینده مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون اقتصادی، بر ضرورت بازنگری در تعریف نقش بازیگران اقتصاد دیجیتال تأکید کرد. او گفت که قوانین و شیوه‌نامه‌ها باید با مدل‌های جدید کسب‌وکار هماهنگ شوند و برای حل مشکلات مالیاتی می‌توان از مشارکت فعالان این صنعت در تدوین راهکارها استفاده کرد.
دارورسانی آنلاین؛ اختلاف بر سر نقش داروخانه و پلتفرم
در پنل کالاهای سلامت‌محور، یکی از موضوعات اصلی، حدود مسئولیت پلتفرم‌ها در دارورسانی آنلاین بود. ژوبین علاقبند، عضو هیئت‌مدیره انجمن تجارت الکترونیک، توضیح داد که در مدل موردنظر پلتفرم‌ها، داروخانه همچنان مسئول عرضه دارو است و سکوی اینترنتی ارتباط میان داروخانه و مصرف‌کننده را تسهیل می‌کند.
در مقابل، نمایندگان حوزه سلامت بر ضرورت حفظ نظارت بر اصالت دارو، زنجیره تأمین و جلوگیری از شکل‌گیری انحصار تأکید کردند. در این گفت‌وگو، اختلاف میان الزامات صدور مجوز کسب‌وکار و ضوابط تخصصی وزارت بهداشت از دلایل ادامه بلاتکلیفی دارورسانی آنلاین مطرح شد.
از مسئولیت رفتار کاربران تا تعدد مراجع تصمیم‌گیری
اشکان آرمندهی، مدیرعامل دیوار، نیز با مرور پرونده‌های حقوقی این پلتفرم به موضوع مسئولیت سکوها در قبال رفتار کاربران پرداخت. او توضیح داد که در یکی از پرونده‌ها، حدود سه سال و نیم زمان صرف رسیدگی قضایی شد و سرانجام حکم برائت صادر شد. آرمندهی تأکید کرد که باید میان مسئولیت انتشار آگهی و رفتار احتمالی آگهی‌دهنده تفاوت قائل شد.
در بخش مربوط به نظارت بر قاچاق نیز محمد وحید خدرویسی، مدیرکل پیشگیری از قاچاق ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز، توضیح داد که برخورد با عرضه کالای قاچاق در بازار فیزیکی نیز انجام می‌شود. او با اشاره به رویکرد پیشگیرانه در مواجهه با پلتفرم‌ها، از تذکر و حذف موارد عرضه کالای قاچاق و ضرورت همکاری سکوهای اینترنتی با نهادهای نظارتی سخن گفت.
در پنل پایانی، تعدد نهادهای تصمیم‌گیر و هم‌پوشانی مقررات مطرح شد. گفت‌وگوها بر روشن‌شدن حدود اختیارات دستگاه‌ها، حل اختلاف مقررات و ایجاد سازوکارهای هماهنگی متمرکز بود؛ موضوعاتی که فعالان کسب‌وکار و نمایندگان نهادهای حاکمیتی از زاویه‌های مختلف درباره آنها صحبت کردند.
رویداد «تنظیم‌گری در عصر پلتفرم‌ها» روز شنبه ۹ آبان‌ماه ۱۴۰۵ به میزبانی اقتصادآنلاین در کتابخانه ملی ایران برگزار شد. این رویداد شامل چهار پنل تخصصی درباره قاچاق در بازار آنلاین، کالاهای سلامت‌محور، مالیات در اقتصاد پلتفرمی و تعدد مراجع تنظیم‌گری بود.
