وزارت خزانه‌داری ایالات متحده روز جمعه ۶ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۵ آبان ۱۴۰۵) دو اقدام جدید در حوزه مبادلات مالی و رمزارزی مرتبط با ایران اعلام کرد. در اقدام نخست، شبکه مقابله با جرایم مالی آمریکا (FinCEN) دستوری برای جلوگیری از پردازش انتقال وجوه مرتبط با صرافی رمزارزی MEXC Global از سوی مؤسسات مالی آمریکایی صادر کرد. هم‌زمان، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی این وزارتخانه (OFAC) هشت شرکت خدمات مالی مستقر در کانادا را به فهرست تحریم‌های خود افزود. هر دو تصمیم در چارچوب برنامه‌ای با عنوان «طرد اقتصادی» (Operation Economic Outcast) اعلام شده‌اند.
محدودیت دسترسی MEXC به نظام مالی آمریکا
بر اساس اطلاعیه رسمی وزارت خزانه‌داری آمریکا، شبکه مقابله با جرایم مالی این کشور مدعی است صرافی MEXC Global در فاصله مه ۲۰۲۱ تا مه ۲۰۲۶، دست‌کم ۱۶ میلیارد دلار تراکنش مرتبط با دور زدن تحریم‌های ایران، روسیه و کره شمالی و همچنین فعالیت‌های مجرمانه سایبری را تسهیل کرده است.
این رقم مجموعه‌ای از تراکنش‌های منتسب به فعالیت‌های مختلف را در بر می‌گیرد و نمی‌توان تمام آن را به ایران نسبت داد.
وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرده که در همین دوره، MEXC حدود یک میلیارد دلار تراکنش مستقیم با بیش از ۴۰ صرافی رمزارزی شناسایی‌شده مرتبط با ایران داشته است. به گفته این وزارتخانه، بعضی از این صرافی‌ها پیش‌تر در فهرست تحریم‌های ایالات متحده یا دیگر کشورها قرار گرفته‌اند.
در اطلاعیه همچنین ادعا شده که حدود ۲۲ میلیون دلار تراکنش مرتبط با بانک مرکزی ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیروی قدس از طریق این پلتفرم تسهیل شده است.
بخوانید: آمریکا فین‌تک روسی A7 را به اتهام کمک به ایران تحریم کرد
به گفته وزارت خزانه‌داری، این صرافی با وجود اعلام سیاست‌های احراز هویت مشتریان و مبارزه با پول‌شویی و محدودیت دسترسی کاربران مستقر در بعضی کشورها، از جمله ایران و کره شمالی، ضعف‌هایی در کنترل تراکنش‌های خود داشته است.
MEXC Global در سال ۲۰۱۸ تأسیس شده است. طبق اطلاعات اعلام‌شده از سوی وزارت خزانه‌داری، این پلتفرم در سپتامبر ۲۰۲۶ بیش از یک میلیارد دلار تراکنش روزانه پردازش می‌کرده و حدود پنج میلیارد دلار ذخایر داشته است.
ماهیت حقوقی محدودیت اعمال‌شده بر MEXC
دستور FinCEN بر اساس بخش ۹۷۱۴(a) قانون مقابله با پول‌شویی روسیه صادر شده و مؤسسات مالی آمریکایی را از انتقال وجوه به MEXC Global یا دریافت وجوه از این صرافی منع می‌کند.
مطابق توضیح رسمی FinCEN و وزارت خزانه‌داری، این دستور ۳۰ روز پس از انتشار در فدرال رجیستر آمریکا لازم‌الاجرا خواهد شد.
این اقدام از نظر حقوقی با قرارگرفتن یک شرکت در فهرست تحریم‌های OFAC متفاوت است. دستور FinCEN بر محدودیت انتقال وجوه از طریق مؤسسات مالی آمریکایی تمرکز دارد و به‌خودی‌خود به معنای مسدودشدن تمام دارایی‌های MEXC در سراسر جهان یا ممنوعیت فعالیت آن در همه کشورها نیست.
وزارت خزانه‌داری آمریکا همچنین اعلام کرده که MEXC در دوره بررسی‌شده حدود ۱.۵ میلیارد دلار تراکنش مرتبط با دور زدن تحریم‌های روسیه را تسهیل کرده که حدود ۲۳۲ میلیون دلار آن مستقیماً با اشخاص یا نهادهای تحریم‌شده ارتباط داشته است.
تحریم هشت شرکت خدمات مالی در کانادا
در اقدام جداگانه‌ای در همان روز، OFAC اعلام کرد هشت شخصیت حقوقی فعال در حوزه خدمات مالی و مبادلات ارزی در کانادا را بر اساس فرمان اجرایی ۱۳۹۰۲ آمریکا تحریم کرده است.
بر اساس بیانیه رسمی وزارت خزانه‌داری درباره شرکت‌های کانادایی، این نهاد مدعی است شرکت‌های یادشده با تبدیل ریال و دیگر ارزها به دارایی‌های دیجیتال، امکان انجام تراکنش‌های بین‌المللی مرتبط با ایران را فراهم کرده‌اند. برخی از آن‌ها نیز به گفته OFAC با صرافی‌های رمزارزی تحریم‌شده ایرانی یا نشانی‌های رمزارزی منتسب به سپاه پاسداران تراکنش داشته‌اند.
این اقدام با هماهنگی FinCEN و مرکز تحلیل گزارش‌ها و تراکنش‌های مالی کانادا (FINTRAC) انجام شده است. با این حال، بیانیه منتشرشده از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا به‌تنهایی به معنای صدور حکم قضایی در کانادا علیه تمامی این شرکت‌ها نیست.
نام هشت شرکت تحریم‌شده کانادایی و ارتباط اعلام‌شده آن‌ها با ایران
در فهرست رسمی OFAC، هشت شرکت با نام حقوقی یا تجاری زیر مشخص شده‌اند. برخی نام‌های تجاری متعلق به شرکت‌های ثبت‌شده با نام متفاوت‌اند؛ بنابراین شمار شرکت‌های تحریم‌شده لزوماً با شمار برندهای صرافی یکسان نیست.
هشت شرکت کانادایی در فهرست تحریم‌ها
| شرکت یا نام تجاری | توضیح منتسب به وزارت خزانه‌داری آمریکا |
|---|---|
| Million Exchange Diverse Trade Inc | ارائه خدمات تبدیل ارز و دارایی دیجیتال؛ ادعای ارتباط برخی تراکنش‌ها با نشانی‌های منتسب به سپاه و عواید قاچاق مواد مخدر |
| Amin Exchange 1380079 BC Limited | ارائه خدمات انتقال پول میان ایران و کانادا و مبادله دارایی دیجیتال؛ ادعای دریافت وجوه از صرافی شلبیت |
| Amin Exchange Top PC Technician Inc | شرکت وابسته در انتاریو که با نام تجاری امین فعالیت می‌کند |
| NIA Nations Currency Ltd | ارائه خدمات انتقال پول از ایران به کانادا؛ ادعای تراکنش با نوبیتکس، والکس، رمزینکس، بیت‌پین و نشانی‌های منتسب به سپاه |
| Farah Exchange 2397639 Ontario Ltd | ارائه خدمات ارزی و رمزارزی؛ ادعای تراکنش با والکس و شلبیت |
| CCC Inc | ارائه خدمات مبادله ارز و دارایی دیجیتال؛ ادعای دریافت دارایی دیجیتال از نشانی‌های مرتبط با فعالیت‌های تروریستی |
| Cryptoyal B Galaxy Inc | ارائه خدمات تبدیل ارزهای ایرانی به دارایی دیجیتال |
| Darvish Exchange | ارائه خدمات تبدیل بیت‌کوین به ریال؛ ادعای تراکنش با نوبیتکس، والکس، آبان‌تتر و شلبیت |
نام‌ها و ارتباط‌های اعلام‌شده در این جدول بر اساس متن بیانیه وزارت خزانه‌داری آمریکا است.
وزارت خزانه‌داری آمریکا در بخشی از این بیانیه همچنین مدعی شده که بعضی از شرکت‌های تحریم‌شده کانادایی در انتقال و تبدیل عواید قاچاق مواد مخدر مرتبط با رایان ودینگ (Ryan Wedding) نقش داشته‌اند. در این اطلاعیه، به‌طور مشخص نام صرافی‌های امین، میلیون و فرح در ارتباط با تراکنش‌های منتسب به این شبکه مطرح شده است.
تحریم‌های جدید از سوی OFAC به این معناست که دارایی‌ها و منافع مالی مشمول تحریم این شرکت‌ها در حوزه صلاحیت آمریکا مسدود می‌شود. همچنین اشخاص آمریکایی، جز در موارد دارای مجوز یا معافیت قانونی، نمی‌توانند با آن‌ها تراکنش‌های ممنوع‌شده انجام دهند.
سابقه تحریم صرافی‌های رمزارزی ایرانی در سال ۱۴۰۵
اقدامات ۱۵ آبان، در ادامه مجموعه‌ای از تحریم‌های اعلام‌شده علیه صرافی‌ها و زیرساخت‌های مبادله دارایی دیجیتال مرتبط با ایران قرار دارد. بررسی اطلاعیه‌های رسمی وزارت خزانه‌داری آمریکا نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۶ چند مرحله تحریم در این حوزه اعلام شده است.
۱۰ بهمن ۱۴۰۴ — تحریم زدسکس و زدکسیون (Zedcex و Zedxion): OFAC در ۳۰ ژانویه ۲۰۲۶، این دو صرافی ثبت‌شده در بریتانیا را در ارتباط با شبکه مالی منتسب به بابک زنجانی تحریم کرد. وزارت خزانه‌داری مدعی شد این صرافی‌ها در انتقال منابع مالی مرتبط با سپاه پاسداران نقش داشته‌اند.
۱۲ خرداد ۱۴۰۵ — تحریم نوبیتکس، والکس، بیت‌پین و رمزینکس: وزارت خزانه‌داری آمریکا در ۲ ژوئن ۲۰۲۶ چهار صرافی ایرانی را تحریم کرد. این وزارتخانه ادعا کرد پلتفرم‌های یادشده در مبادلات مرتبط با نهادهای تحریم‌شده ایرانی مشارکت داشته‌اند. شماری از مدیران و افراد مرتبط با نوبیتکس نیز در این مرحله در فهرست تحریم‌ها قرار گرفتند.
بخوانید: آمریکا نوبیتکس، والکس، بیت‌پین و رمزینکس را تحریم کرد
۱۶ مرداد ۱۴۰۵ — تحریم آبان‌تتر و شلبیت: در ۷ اوت ۲۰۲۶، OFAC صرافی آبان‌تتر و شرکت SHPS Shelbit، گرداننده صرافی شلبیت، را تحریم کرد. وزارت خزانه‌داری مدعی شد این مجموعه‌ها در تراکنش‌های مرتبط با صرافی‌های تحریم‌شده و نشانی‌های رمزارزی منتسب به سپاه نقش داشته‌اند.
۲۶ شهریور ۱۴۰۵ — تحریم بیت‌بانک و شرکت توسعه‌دهنده آن: وزارت خزانه‌داری در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶، بیت‌بانک (BitBank) و شرکت تجارت الکترونیک پیشتاز سیمرغ را با استناد به ارتباط ادعایی این مجموعه با شبکه اقتصادی بابک زنجانی تحریم کرد.
بخوانید: وزارت خزانه‌داری آمریکا بیت‌بانک و شرکت توسعه‌دهنده آن را تحریم کرد
۱۵ آبان ۱۴۰۵ — محدودیت MEXC و تحریم هشت شرکت کانادایی: در ۶ نوامبر ۲۰۲۶، وزارت خزانه‌داری آمریکا با دو ابزار حقوقی متفاوت، محدودیت انتقال وجوه مرتبط با MEXC را اعلام کرد و هشت شرکت خدمات مالی در کانادا را به فهرست تحریم‌های OFAC افزود.
این سابقه نشان می‌دهد که اقدامات آمریکا صرفاً به صرافی‌های مستقر در ایران محدود نبوده و شرکت‌های ثبت‌شده در کشورهای دیگر و بسترهای مبادله بین‌المللی دارایی دیجیتال را نیز در بر گرفته است.
در عین حال، نام‌بردن از یک صرافی در بیانیه تحریمی آمریکا، به‌تنهایی برای اثبات مستقل تمامی اتهام‌های مطرح‌شده علیه آن کافی نیست. ارقام و ارتباط‌های مالی اعلام‌شده در این اطلاعیه‌ها، یافته‌ها و ادعاهای نهاد تحریم‌کننده‌اند و باید با همین انتساب گزارش شوند.
پیامدهای تصمیم‌های جدید برای مبادلات رمزارزی
دو اقدام اعلام‌شده در ۱۵ آبان، از نظر دامنه و سازوکار حقوقی یکسان نیستند. تحریم شرکت‌های کانادایی به مسدودسازی دارایی‌های مشمول و ممنوعیت برخی تعاملات تحت صلاحیت آمریکا منجر می‌شود؛ در مقابل، دستور مربوط به MEXC بر جلوگیری از انتقال وجوه از طریق مؤسسات مالی آمریکایی متمرکز است.
این تفاوت برای فعالان صنعت رمزارز اهمیت دارد، زیرا تحریم یک شخصیت حقوقی، محدودسازی دسترسی به نظام مالی آمریکا و ممنوعیت استفاده از یک پلتفرم در سایر کشورها، آثار حقوقی متفاوتی دارند.
