طرح اختصاص ۵۰ لیتر بنزین با نرخ سوم به کارت‌های سوخت شخصی و محدودکردن استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها از ابتدای آبان ۱۴۰۵ در چند منطقه کشور گسترش یافته است. هدف اعلام‌شده از اجرای این برنامه، افزایش استفاده از کارت سوخت شخصی و کاهش وابستگی رانندگان به کارت‌های اضطراری جایگاه‌هاست؛ کارت‌هایی که محدودیت دسترسی به آنها در برخی جایگاه‌ها در هفته‌های اخیر به تشکیل صف و نارضایتی رانندگان منجر شده بود.
گزارش‌های اولیه از اجرای این برنامه در پنج استان خراسان رضوی، کردستان، اردبیل، آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی حکایت داشت. با این حال، رضا حاجی‌حسینی، سخنگو و رئیس روابط عمومی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران، بعدتر اعلام کرد اختصاص ۵۰ لیتر بنزین نرخ سوم به کارت‌های شخصی و محدودیت کارت‌های جایگاه در مجموع ۱۲ منطقه عملیاتی شرکت ملی پخش اجرا شده است.
دامنه اجرای این برنامه، علاوه بر مناطق یادشده، به بخش‌هایی از کرمان، یزد، خراسان شمالی، خراسان جنوبی، سیستان‌وبلوچستان، هرمزگان و بوشهر نیز رسیده است. از آنجا که ساختار شرکت ملی پخش براساس «مناطق عملیاتی» تعریف می‌شود، محدوده اجرا الزاماً با مرز استان‌ها یکسان نیست و به همین دلیل استفاده از عبارت «۱۲ منطقه عملیاتی» دقیق‌تر از «۱۲ استان» است.
بخوانید: تراکنش‌های کارت آزاد جایگاه‌ها شناسه‌دار می‌شوند
۵۰ لیتر جدید، بنزین یارانه‌ای نیست
اضافه‌شدن ۵۰ لیتر به کارت سوخت به معنای افزایش سهمیه بنزین ۱۵۰۰ یا ۳۰۰۰ تومانی نیست. سهمیه‌های قبلی خودروهای شخصی همچنان شامل ۶۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۵۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان است و ۵۰ لیتر جدید با نرخ سوم، یعنی هر لیتر ۱۰ هزار تومان، در اختیار خودروهای مشمول قرار می‌گیرد.
در نتیجه، در مناطقی که این طرح اجرا شده است، یک خودروی شخصی مشمول می‌تواند در ماه تا ۱۶۰ لیتر بنزین را از کارت شخصی خود دریافت کند: ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان، ۵۰ لیتر با نرخ ۳۰۰۰ تومان و ۵۰ لیتر با نرخ ۱۰ هزار تومان.
نرخ سوم بنزین پیش‌تر از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش یافته بود. در آن مقطع، این نرخ عمدتاً برای سوخت‌گیری با کارت اضطراری جایگاه‌ها اعمال می‌شد و سهمیه‌های اول و دوم بدون تغییر باقی ماندند. اکنون در مناطق مشمول، بخشی از همین ظرفیت بنزین نرخ سوم به کارت شخصی خودرو منتقل شده است.
کارت‌های سوخت جایگاه‌ها کاملاً حذف نشده‌اند
در گزارش‌های اولیه از «جمع‌آوری» کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها سخن گفته شده بود، اما توضیح بعدی سخنگوی شرکت ملی پخش نشان می‌دهد این کارت‌ها به‌طور کامل از چرخه خارج نشده‌اند و استفاده از آنها محدود شده است.
به گفته حاجی‌حسینی، کارت جایگاه در مناطق مشمول همچنان برای برخی خودروهای اورژانسی، امدادی و عملیاتی و همچنین برخی خودروهای خاص قابل استفاده خواهد بود. بنابراین تعبیر «محدود شدن کارت جایگاه» از «حذف کامل کارت‌های سوخت جایگاه» دقیق‌تر است.
هدف اعلام‌شده از این تغییر، افزایش استفاده از کارت سوخت شخصی، مدیریت مصرف و کاهش امکان قاچاق سوخت است. مقام‌های استانی همچنین کاهش صف و وابستگی کمتر رانندگان به کارت‌های اضطراری را از پیامدهای مورد انتظار این طرح عنوان کرده‌اند.
بدون کارت سوخت چگونه بنزین بگیریم؟
محدود شدن کارت‌های جایگاه، وضعیت رانندگانی را که کارت شخصی در اختیار ندارند مهم‌تر می‌کند. مالکان خودروهایی که کارت سوخت آنها مفقود شده یا کارت در اختیار ندارند، می‌توانند درخواست صدور کارت را از طریق سامانه شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ثبت کنند.
متقاضیان می‌توانند از طریق سامانه fcs.niopdc.ir درخواست خود را ثبت و گزینه دریافت حضوری را انتخاب کنند. در این منطقه امکان تحویل کارت در مراکز تعیین‌شده به‌صورت یک‌روزه نیز اعلام شده است.
در آذربایجان شرقی نیز مدیر منطقه شرکت ملی پخش گفته افرادی که کارت سوخت ندارند می‌توانند از طریق سامانه «سوخت من» درخواست خود را ثبت کنند تا کارت در بازه ۲۴ ساعته دریافت شود. با این حال، شرایط و نحوه تحویل می‌تواند میان مناطق عملیاتی متفاوت باشد و متقاضیان باید ضوابط منطقه محل سکونت خود را بررسی کنند.
بخوانید: کارت سوخت تا پایان سال به کارت بانکی متصل می‌شود
این طرح از کجا شروع شد؟
براساس توضیحات سخنگوی شرکت ملی پخش، طرح محدود کردن کارت‌های جایگاه ابتدا به‌صورت آزمایشی در کرمان اجرا شد و پس از آن از نیمه مهرماه در کردستان ادامه پیدا کرد. از ابتدای آبان، دامنه اجرای آن به چندین منطقه عملیاتی دیگر گسترش یافته و شرکت ملی پخش گفته در صورت موفقیت، امکان توسعه تدریجی آن به دیگر مناطق کشور وجود دارد.
بنابراین تغییر فعلی را می‌توان بخشی از یک مسیر بزرگ‌تر برای انتقال سوخت‌گیری از کارت‌های عمومی جایگاه به کارت هوشمند شخصی خودرو دانست؛ مسیری که از یک سو می‌تواند وابستگی رانندگان به کارت جایگاه را کمتر کند، اما از سوی دیگر دسترسی به کارت شخصی و سرعت صدور کارت جایگزین را به بخش مهم‌تری از زیرساخت سوخت‌رسانی تبدیل می‌کند.
