اتاق بازرگانی تهران در نامهای به معاون اول رئیسجمهور خواستار توقف اجرای مصوبه «اصول حاکم بر صدور پروانه ارائهدهنده خدمات هوش مصنوعی (AISP)» تا زمان بررسی دوباره آن شد. این اتاق اعلام کرده است الزامات تعیینشده در این مصوبه، از جمله شرایط مالی و فنی دریافت پروانه، میتواند ورود شرکتهای کوچک و متوسط، دانشبنیانها و استارتاپها به بازار هوش مصنوعی را دشوار کند. این درخواست در ادامه بحثهای چندماهه درباره مدل تنظیمگری خدمات هوش مصنوعی و نحوه تعامل سیاستگذار با فعالان این حوزه مطرح شده است.
نامه اتاق تهران درباره مصوبه AISP
اتاق بازرگانی تهران در نامهای به محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، خواستار توقف اجرای مصوبه «اصول حاکم بر صدور پروانه ارائهدهنده خدمات هوش مصنوعی (AISP)» و بررسی دوباره آن با مشارکت بخش خصوصی و فعالان تخصصی این حوزه شده است. این نامه پس از بررسی مصوبه جلسه ۳۶۴ کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات با عنوان «اصول حاکم بر صدور پروانه ارائهدهنده خدمات هوش مصنوعی (AISP)» و دریافت بازخورد از فعالان بخش خصوصی و کسبوکارهای حوزه فناوری و هوش مصنوعی تهیه شده است.
اتاق تهران در این نامه هفت نگرانی اصلی درباره این مصوبه مطرح کرده و پیشنهاد داده است اجرای آن تا انجام بررسیهای تکمیلی و تعیین تکلیف نهایی متوقف شود.
اعتراض به شرایط ورود به بازار خدمات هوش مصنوعی
یکی از محورهای اصلی اعتراض اتاق تهران، شرایط دریافت پروانه AISP است. بر اساس این نامه، تعیین حداقل توان پردازشی ۲۰۰ پتافلاپس با دقت FP16، ۵۰۰ میلیارد ریال حق امتیاز اولیه و ۱۰۰۰ میلیارد ریال ضمانتنامه حسن انجام تعهدات میتواند دریافت مستقیم پروانه را برای بسیاری از شرکتهای کوچک و متوسط، دانشبنیانها و استارتاپهای حوزه هوش مصنوعی دشوار کند.
اتاق تهران معتقد است این الزامات بیشتر با فعالیت اپراتورهای بزرگ و سرمایهبر تناسب دارد و با شرایط شرکتهایی که مزیت آنها توسعه نرمافزار، الگوریتم، مدلهای هوش مصنوعی و کاربردهای مبتنی بر داده است، همخوانی ندارد. از نگاه این اتاق، بخش مهمی از نوآوری در حوزه هوش مصنوعی توسط شرکتهایی شکل میگیرد که مالک زیرساختهای پردازشی بزرگ نیستند و تمرکز آنها بر توسعه محصول و راهکارهای نرمافزاری است.
اختلاف بر سر دامنه خدمات مشمول پروانه
یکی دیگر از محورهای مطرحشده در نامه اتاق تهران، گستردگی دامنه خدماتی است که تحت پوشش پروانه AISP قرار گرفتهاند. بر اساس این نامه، مصوبه فعالیتهایی از زیرساختهای پردازشی و خدمات IaaS و PaaS تا SaaS، مدلهای هوش مصنوعی، پردازش زبان، تحلیل تصویر، سامانههای توصیهگر و تولید محتوا را شامل میشود. اتاق تهران معتقد است این فعالیتها از نظر ماهیت، میزان سرمایهگذاری و سطح ریسک یکسان نیستند و اعمال یک چارچوب مجوزی مشابه برای همه آنها نیازمند تفکیک دقیقتر است.
این اتاق پیشنهاد کرده است میان اپراتورهای زیرساختی و پردازشی هوش مصنوعی با شرکتهای توسعهدهنده مدل، نرمافزار، خدمات SaaS و کاربردهای هوش مصنوعی تفاوت مشخصی ایجاد شود.
سابقه بحث درباره تنظیمگری هوش مصنوعی
موضوع پروانه AISP پیش از این نیز محل بحث میان بخش خصوصی و سیاستگذار بوده است. راه پرداخت در گزارشی با عنوان «خلق AI-SP بر وزن PSP؛ آیا با تصدیگری معاونت علمی با هوش مصنوعی باید با این صنعت خداحافظی کنیم؟» به بررسی انتقادهای مطرحشده درباره مدل مجوزدهی خدمات هوش مصنوعی پرداخته بود.
در آن گزارش، موضوعاتی مانند تعریف گسترده خدمات مشمول پروانه، الزامات مالی و اثر احتمالی مدل مجوزمحور بر رقابت در بازار هوش مصنوعی بررسی شده بود.
خلق AI-SP بر وزن PSP؛ آیا با تصدیگری معاونت علمی با هوش مصنوعی باید با این صنعت خداحافظی کنیم؟
همچنین مازیار نوربخش، رئیس کمیسیون تحول، نوآوری و بهرهوری اتاق تهران، در گفتوگو با راه پرداخت درباره پروانه AI-SP گفته بود الزامات مالی و زیرساختی این پروانه میتواند ورود شرکتهای کوچک و متوسط به بازار هوش مصنوعی را دشوار کند.
مازیار نوربخش: شرایط پروانه AI-SP فقط از عهده خصولتیها برمیآید
نگرانی از تمرکز بازار در اختیار شرکتهای بزرگ
اتاق تهران در بخش دیگری از نامه خود نسبت به احتمال تمرکز اقتصادی در بازار هوش مصنوعی هشدار داده است. بر اساس این نامه، اگرچه در مصوبه محدودیتی برای تعداد پروانههای قابل صدور تعیین نشده، اما الزامات مالی، فنی و زیرساختی سنگین ممکن است در عمل تعداد دارندگان پروانه را به شمار محدودی از شرکتهای بزرگ محدود کند.
اتاق تهران همچنین درباره وضعیت شرکتهایی که پروانه AISP دریافت نمیکنند، خواستار شفافسازی شده است. این اتاق معتقد است مرز میان اپراتور زیرساخت هوش مصنوعی و توسعهدهندگان محصولات و کاربردهای هوش مصنوعی در مصوبه به اندازه کافی روشن نشده است.
الزام افزایش سالانه توان رایانشی
یکی دیگر از موارد مطرحشده در نامه اتاق تهران، الزام دارندگان پروانه به افزایش سالانه حداقل ۵۰ درصدی توان رایانشی از سال دوم است. اتاق تهران این الزام را متناسب با فعالیت اپراتورهای بزرگ و سرمایهبر دانسته و اعلام کرده است چنین الزامی برای همه بازیگران بازار هوش مصنوعی قابل تعمیم نیست.
این اتاق تأکید کرده است تنظیمگری خدمات هوش مصنوعی باید متناسب با ماهیت فعالیت، اندازه کسبوکار و سطح ریسک انجام شود و الزامات سنگین پروانهای تنها برای فعالیتهایی اعمال شود که چنین مقیاسی دارند.
پیشنهاد بررسی دوباره مصوبه در شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی
اتاق تهران پیشنهاد کرده است اجرای مصوبه تا انجام بررسیهای تکمیلی متوقف شود و موضوع با حضور وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، اتاقهای بازرگانی، تشکلهای تخصصی و فعالان حوزه هوش مصنوعی در شورای گفتوگوی دولت و بخش خصوصی بررسی شود.
این اتاق همچنین خواستار ایجاد تفکیک روشن میان اپراتورهای زیرساختی هوش مصنوعی و توسعهدهندگان خدمات و محصولات این حوزه شده است تا چارچوب تنظیمگری با شرایط متفاوت بازیگران بازار هماهنگ شود.
