نیک استورونسکی اکتبر سال گذشته، در روزی بارانی، با حالوهوایی سرخوش به دیدن بزرگترین سازنده قایقهای تفریحی لوکس جهان رفته بود.
بنیانگذار رولوت پس از فروش بخشی از سهام شرکت با ارزشی معادل ۷۵ میلیارد دلار، بهیکباره در جمع ثروتمندترین افراد بریتانیا قرار گرفته بود. قدم زدن او در مجموعه عظیم کشتیسازی لورسن کروگر در شمال آلمان چیزی شبیه دور افتخار بود.
استورونسکی ۴۲ساله یک قایق عظیم ۱۰۲متری را بررسی کرد؛ قایقی که پس از تکمیل قرار بود استخری بینهایت با کف شیشهای به طول ۲۵ فوت، یک باشگاه ساحلی و سالن ورزشی مجهز به اتاق کرایوتراپی داشته باشد. استورونسکی شیفته آن شد و در نهایت پذیرفت ۳۵۰ میلیون یورو برای خریدش بپردازد.
اما کریس سسیل رایت، کارگزار قایق تفریحی که در این سفر همراه او بود، چندان خوشحال نیست. براساس اسناد حقوقی که فایننشال تایمز دیده، او مدعی است معاملهگر سابق کردیت سوئیس در نهایت او را از معامله کنار گذاشته و با وجود اینکه سسیل رایت واسطه معامله بوده، قایق را مستقیماً از مالک خریداری کرده است.
شرکت او اکنون بابت ۱۷٬۵ میلیون یورو کمیسیون پرداختنشده از استورونسکی شکایت کرده است؛ ادعایی که دفتر مدیریت ثروت خانوادگی استورونسکی آن را بیاساس میداند.
استورونسکی غول فینتک مستقر در بریتانیا را تا حد زیادی شبیه خودش ساخته است: سریع حرکت میکند، فرصتها را میقاپد و در این مسیر گاه دیگران را هم دلخور میکند.
این شرکت پرداخت از یک استارتاپ کوچک و سرسخت به مؤسسهای تبدیل شده که حتی والاستریت نیز به آن غبطه میخورد. تازهترین فروش سهام رولوت، ارزش آن را به ۱۱۵ میلیارد دلار رساند؛ ارزشی بیشتر از تمام بانکهای بریتانیا بهجز HSBC.
حالا رولوت میخواهد کسبوکار اعتباری تازهپای خود را به یک بانک تمامعیار تبدیل کند و همانطور که رایانایر صنعت هوانوردی را متحول کرد، نظم موجود در صنعت بانکداری را برهم بزند.
اگر موفق شود، تقریباً تمام شرکتهای خدمات مالی اروپا مجبور خواهند شد به آن توجه کنند. مجموعهای شامل بانکداری خصوصی برای رقابت با شرکتهای مدیریت ثروت، مزایای سبک زندگی برای گرفتن مشتریان امریکن اکسپرس و خدمات پرداخت با هزینهای کمتر از بانکهای سنتی میتواند تأثیری عمیق بر بانکداری اروپا بگذارد.
اما رولوت ابتدا باید از چند مانع بزرگ عبور کند. با وجود آنکه مجوزهای بانکی متعددی گرفته است، از جمله مجوز بانک انگلستان پس از فرایندی طولانی، برخی مشتریان هنوز آنقدر به رولوت اعتماد ندارند که مبالغ بزرگی را نزد آن سپردهگذاری کنند؛ مسئلهای که شاید به سابقه این شرکت در ضعف کنترلهای داخلی و مدیریت ریسک مرتبط باشد.
سید جاجودیا، مدیر ارشد بانکداری رولوت، میگوید این گروه برای جلب اعتماد رگولاتورها سازوکارهای کنترلی خود را تقویت کرده است:
«این کار هیچوقت تمام نمیشود. شما دائماً در حال تقویت و بهبود توانمندیهایتان هستید. مسئله، بهبود مستمر است… اعتماد در طول زمان به دست میآید.»
در عین حال، رولوت با ورود به بازارهای اعتباری تحت نظارت بیشتر و گسترش جغرافیایی، باید همان سرعت و روحیه نوآورانهای را حفظ کند که تاکنون امکان رشد سریعش را فراهم کرده است.
بخش عمده درآمد رولوت از کارمزد خطوط اصلی کسبوکار آن میآید
سهم از کل درآمد رولوت، درصد
* شامل کارمزد معاملات رمزارز. طول میلهها از نمودار اصلی فایننشال تایمز بازسازی شده و اعداد نمایشی تقریبیاند. منبع: Financial Times
افراد داخل شرکت معتقدند رولوت میتواند این تعادل را برقرار کند. یکی از مدیران ارشد شرکت با بازتعریف تشبیهی از استیو جابز، بنیانگذار اپل، میگوید:
«میتوانید مثل نیروی دریایی عمل کنید یا مثل دزدان دریایی؛ ما احتمالاً بیشتر شبیه دزدان دریایی هستیم. اما فکر میکنم میشود هر دو را با هم داشت؛ کنترلها و موازنههایی که در عین حال اجازه میدهند سریع حرکت کنید.»
برای طیف متنوع سرمایهگذاران رولوت نیز این تازه آغاز کار است.
الکس ایمرمن، شریک شرکت سرمایهگذاری خطرپذیر اندریسن هوروویتز که در تازهترین فروش سهام رولوت سرمایهگذاری کرده، رولوت را «یکی از جالبترین شرکتهای جهان» میداند.
او میگوید: «وقتی فرصتی واقعاً ماهیتی جهانی داشته باشد، توجه ما را جلب میکند.»
و اضافه میکند: «فکر میکنم این شرکت میتواند روزی یک شرکت تریلیوندلاری باشد.»
تحسین در بالاترین سطوح
زمانی که جیمی دایمن، مدیرعامل جیپیمورگان، نخستین بار در سال ۲۰۱۹ و در جریان یک تور معرفی در آمریکا با استورونسکی ملاقات کرد، قدرتمندترین بانکدار آمریکا به او گفت که از پیشرفت رولوت تحت تأثیر قرار گرفته است؛ هرچند درباره توانایی این شرکت برای توسعه بینالمللی در خارج از اروپا تردید داشت.
امروز رولوت بیش از ۸۰ میلیون مشتری در ۴۰ کشور از جمله آمریکا دارد و دایمن امسال اعتراف کرد که به این تازهوارد جسور «حسادت» میکند.
او در یک کنفرانس سرمایهگذاری گفت: «با تماشای بعضی از این شرکتها چیزهای زیادی یاد گرفتهایم. گاهی ما هم باید سریعتر و بهتر شویم.»
سرعت از همان ابتدا در DNA رولوت قرار داشت. استورونسکی، متولد روسیه و قهرمان سابق شنا، این شرکت را در سال ۲۰۱۵ پس از آن تأسیس کرد که از کارمزدهای سنگین تبدیل ارز بانکهای سنتی برای مسافران خارجی به خشم آمده بود.
رولوت خیلی زود با اپلیکیشن موبایلی خوشساخت و کارمزدهای پایین تبدیل ارز توانست مشتریان جوانتر را جذب کند.
ایمرمن میگوید: «چیزی که واقعاً آنها را متمایز میکرد، محصولی بود که مشتریان واقعاً دوستش داشتند و دهانبهدهان پخش میشد.»
او این وضعیت را با نئوبانکهای آمریکایی مقایسه میکند که بخش بزرگی از مشتریانشان همچنان از طریق تبلیغات جذب میشوند.
آلون کوپرمن، شریک بولهاند کپیتال و یکی از سرمایهگذاران کوچک اولیه رولوت، میگوید همین «رشد ویروسی» میان مصرفکنندگان همان لحظهای بود که شرکت او را متقاعد کرد روی رولوت سرمایهگذاری کند.
استورونسکی همچنین فرهنگی را در شرکت تقویت کرد که از آن با عنوان «موشکهای خودهدایتشونده» یاد میشود؛ فرهنگی که به کارکنان اجازه میداد با نظارت محدود دست به نوآوری بزنند و محصولات تازهای از eSIM گرفته تا معاملات رمزارز خلق کنند.
دو نفر از کارکنان فعلی رولوت میگویند استورونسکی شخصاً در حالی که کنار توسعهدهنده مینشیند، محصولات جدید را روی تلفن همراه آزمایش میکند.
تنوع این محصولات باعث شده رولوت کمتر شبیه بانکهایی باشد که قصد کنارزدنشان را دارد و بیشتر به «اپلیکیشنهای همهکاره» چینی مانند علیپی و ویچت شباهت پیدا کند؛ پلتفرمهایی که پرداخت را بهعنوان هسته اصلی دارند اما مجموعهای گسترده از خدمات دیگر را نیز به کاربران ارائه میکنند.
براساس گفته فردی آشنا با راهبرد شرکت، رولوت امیدوار است از سال آینده امکان سرمایهگذاری در بازارهای خصوصی را نیز برای کاربران فراهم کند و قصد دارد در بریتانیا یک بانک خصوصی راهاندازی کند.
ایگال ال هرار، یکی از مدیران فناوری گروه بانکی فرانسوی بیانپی پاریبا، میگوید:
«اگر کار را درست انجام دهند، ظرفیت روشنی برای تبدیلشدن به سوپراپ مالی وجود دارد. این همان داستانی است که سرمایهگذاران روی آن حساب کردهاند.»
این وضعیت مدل کسبوکار نسبتاً متفاوتی هم برای رولوت ساخته است. چهار بانک بزرگ بریتانیا عمده درآمد خود را از «حاشیه خالص بهره» به دست میآورند؛ یعنی تفاوت میان نرخ سودی که به سپردهگذاران میپردازند و نرخی که از وامگیرندگان دریافت میکنند.
در مقابل، رولوت سهچهارم درآمد ۴.۵ میلیارد پوندی خود در سال گذشته را از کارمزد خدماتی مانند معاملات رمزارز، معاملات ارز، پرداختهای کارتی و اشتراکهای ماهانه خدمات پریمیوم به دست آورد.
اشتراکهای پریمیوم مزایایی مانند دسترسی به دفاتر WeWork یا سالنهای فرودگاهی را در اختیار مشتریان قرار میدهند.
کمتر از یک میلیارد پوند از درآمد شرکت از محل درآمد خالص بهره حاصل شده است.
هیچیک از خطوط اصلی کسبوکار رولوت بهتنهایی سهمی بسیار بیشتر از یکپنجم کل درآمد ندارند. چهار سرمایهگذار جداگانه به فایننشال تایمز گفتهاند که این تنوع یکی از نقاط قوت اساسی رولوت است، زیرا وابستگی شرکت به تغییرات نرخ بهره را کاهش میدهد.
دوران بلوغ
سپتامبر سال گذشته، استورونسکی هنگام استقبال از مهمانان افتتاح دفتر مرکزی جدید رولوت در کنری وارف که ریچل ریوز، وزیر دارایی وقت بریتانیا نیز در میان آنها بود پذیرفت که در گذشته مرتکب یک اشتباه بنیادی شده است.
او گفت:
«سالها پیش، وقتی توسعه بینالمللی را آغاز کردیم، سعی کردیم برای مجوزهای بانکی میانبر بزنیم و سراغ مجوزهای سبکتر، مجوز پول الکترونیکی، مجوز ارز و مجوز پرداخت برویم… و نتیجه، محصول ضعیفتری بود.»
این مشکل در هیچجا بهاندازه بازار داخلی رولوت آشکار نبود.
رولوت در سال ۲۰۲۱ برای دریافت مجوز بانکی بریتانیا از «نهاد مقررات احتیاطی» بانک انگلستان درخواست داده بود، اما فرایند دریافت مجوز با مشکلات متعدد روبهرو شد.
حسابرس گروه، BDO، تأیید صورتهای مالی رولوت را به تأخیر انداخت، زیرا قادر به راستیآزمایی درآمدهای شرکت نبود. رگولاتور بانکی نیز نگران بود که کنترلهای ریسک رولوت نتوانند با سرعت توسعه بینالمللی آن هماهنگ شوند.
از سوی دیگر، تا آن زمان هیچ شرکتی به بزرگی رولوت موفق نشده بود از این مسیر مجوز بانکی دریافت کند.
رابطه دو طرف در مقطعی خصمانه شد و استورونسکی مقامهای ناظر را به کندی بیش از حد و «اصولمحور» بودن متهم کرد.
یکی از مدیران ارشد شرکت میپذیرد: «گاهی احتمالاً خودمان هم کمکی به حل مسئله نکردیم. قطعاً یکی از سختترین مقاطع مسیر شرکت بود.»
اما همین تجربه باعث یک خانهتکانی جدی در رولوت شد.
شرکت اعضای هیئتمدیره را افزایش داد، مدیرعامل مستقلی برای بریتانیا استخدام کرد، تیم مدیریتی جداگانهای برای بانک ایجاد کرد و برای جلب رضایت بانک انگلستان نیروهای بیشتری را در حوزههای تطبیق، ریسک و کنترل استخدام کرد.
این خانهتکانی حتی نشانههای فرهنگی ملموسی هم داشت.
زمانی که رولوت نخستین دفتر خود را در کنری وارف افتتاح کرد، شعار تند «Get shit done» چیزی در مایههای «کار را هر طور شده به سرانجام برسان» با نور نئون روی دیوارهای شرکت نقش بسته بود.
امروز آن تابلو حذف شده و حتی رمز وایفای دفتر نیز نسخه خانوادگیتر آن، یعنی «Get it done» یا «انجامش بده» است.
این تغییرات نتیجه داد.
در ماه مارس، رولوت سرانجام مجوز کامل بانکی بریتانیا را دریافت کرد. رگولاتورهای کشورهای دیگر نیز مسیر مشابهی را طی کردهاند؛ به این معنا که رولوت در این بازارها میتواند سپرده مشتریان را جذب کند و از آن برای تأمین مالی تسهیلات استفاده کند.
بااینحال، برخی همچنان تردید دارند که رولوت واقعاً بتواند یا حتی بخواهد به یک وامدهنده بزرگ تبدیل شود.
تحلیلگران جیپیمورگان در گزارشی نوشتهاند:
«ایجاد تخصص لازم در اعتبارسنجی و پذیرهنویسی، زیرساخت اعتباری و سرمایه نظارتی موردنیاز برای توسعه وامدهی، در صورت نبود یک خرید راهبردی، احتمالاً پروژهای چندساله خواهد بود.»
پرتفوی اعتباری رولوت در سال گذشته ۲.۲ میلیارد پوند بود؛ رقمی بیش از دو برابر سال قبل، اما همچنان در مقایسه حتی با وامدهندگان تخصصی کوچک ناچیز محسوب میشود.
ال هرار از بیانپی میگوید بزرگکردن دفتر تسهیلات به معنای اضافهشدن ریسک اعتباری به مدل کسبوکار رولوت است.
او توضیح میدهد: «آنها توانستهاند از موقعیتی استفاده کنند که در نقطهای طلایی قرارشان داده است؛ جایی که بدون تحمل ریسک اعتباری قابلتوجه، با سرعت زیادی رشد کردهاند. وقتی وارد حوزه اعتبار شوند، بازدهی میتواند به موضوعی قابلتوجه تبدیل شود.»
جاجودیا، مدیر ارشد بانکداری رولوت، میپذیرد که وامدهی ریسک اعتباری ایجاد میکند و میگوید: «در نحوه توسعه این بخش بسیار محتاط و صبور بودهایم.»
به گفته او، رولوت همزمان با توسعه محصولات اعتباری، متخصصان پذیرهنویسی و مدلسازی ریسک اعتباری را استخدام خواهد کرد.
او اضافه میکند: «محصول را آزمایش میکنیم، مدلهایمان را آزمایش میکنیم و قدمبهقدم و با اطمینان جلو میرویم.»
اما شرکت با مشکل دیگری هم روبهروست: ادراک عمومی و اعتماد.
جان کرونین، تحلیلگر مستقل بانکی، میگوید:
«مسئله اعتماد است. مردم هنوز آنقدر به آنها اعتماد ندارند که مبالغ بزرگی را نزدشان سپردهگذاری کنند و این یک مشکل است… اگر واقعاً مصمم هستند سپرده بیشتری جذب کنند، باید این مسئله را حل کنند.»
ارزش رولوت از بیشتر بانکهای بزرگ سنتی بریتانیا بالاتر رفته است
آخرین ارزشگذاری، میلیارد پوند
برای رولوت و مونزو از ارزشگذاری آخرین فروش خصوصی سهام و برای سایر شرکتها از ارزش بازار استفاده شده است. اعداد نمایشی از طول میلههای نمودار اصلی بازسازی شده و تقریبیاند. منبع: LSEG، تحقیقات FT
تحلیل سیتیبانک در آوریل نشان داد میانگین سپرده هر مشتری رولوت تنها کسری از میانگین سپرده مشتریان چهار بانک بزرگ بریتانیاست.
اگرچه رولوت میلیونها مشتری جذب کرده، تعداد نسبتاً کمی از آنها رولوت را بهعنوان «حساب اصلی» خود انتخاب کردهاند؛ یعنی حسابی که حقوق ماهانهشان به آن واریز میشود.
در نتیجه، درآمد رولوت به ازای هر مشتری بهمراتب کمتر از رقبای سنتیتر است.
بخشی از این وضعیت میراث دوران اولیه و بیمحابای رولوت است.
دادههایی که گروه حمایت از مصرفکننده ?Which از «سرویس آمبودزمان مالی» بریتانیا استخراج کرده نشان میدهد رولوت، با وجود اندازه نسبتاً کوچکترش، بیشترین تعداد شکایت مربوط به تقلب را در میان بانکها و فینتکها داشته است.
از ژانویه تا اوت ۲۰۲۵، مشتریان رولوت ۱۸۷۵ پرونده را به این نهاد ارجاع دادند. رولوت سال قبل از آن نیز در صدر این جدول قرار داشت.
رولوت میگوید مجموعهای از اقدامات را برای مقابله با تقلب آغاز کرده است.
جاجودیا معتقد است دریافت مجوز کامل بانکی میتواند این وضعیت را تغییر دهد. این مجوز باعث میشود تا سقف ۱۲۰ هزار پوند از سپرده هر مشتری تحت پوشش «طرح جبران خدمات مالی بریتانیا» قرار گیرد.
او میگوید:
«در بازارهایی که فعالیت کامل بانکی را آغاز کردهایم، به این فکر میکنیم که چگونه میتوانیم به بانک اصلی مشتری تبدیل شویم و چگونه اعتماد او را به دست بیاوریم.»
رقیق شدن فرمول موفقیت
همزمان با ورود رولوت به حوزههای کسبوکاری که نظارت بیشتری بر آنها اعمال میشود، برخی نگراناند این شرکت مجبور شود بخشی از همان «فرمول مخفی» را قربانی کند که تاکنون امکان نوآوری و رشد سریع را برایش فراهم کرده است.
تحلیلگران جیپیمورگان میگویند برنامه توسعه بینالمللی رولوت که شامل هزینهکرد ۱۰ میلیارد پوند برای ورود به ۳۰ بازار جدید تا سال ۲۰۳۰ است «پیچیدگی، هزینه، عدمقطعیت و ریسک عملیاتی و نظارتی را بهطور محسوسی افزایش خواهد داد».
هزینهها نیز همزمان افزایش خواهند یافت؛ بهویژه به این دلیل که فعالیت شرکت زیر نظر تعداد بیشتری از رگولاتورها قرار میگیرد.
کرونین میگوید:
«هر مؤسسه وامدهی سنتی در این ابعاد، لشکری از نیروهای مدیریت ریسک، کنترل داخلی و تیمهای اعتباری دارد. رولوت بخشی از این نیروها را خواهد داشت، اما چون تاکنون این کار را در مقیاس بزرگ انجام نداده، به سرمایهگذاری قابلتوجهی روی نیروی انسانی نیاز خواهد داشت.»
این تنش سال گذشته آشکارتر شد؛ زمانی که بانک مرکزی اروپا پس از شناسایی «کاستیهایی» در واحدهای کنترل و ریسک رولوت، محدودیتهایی را برای رشد عملیات اروپایی شرکت اعمال کرد.
این واحدها مسئول نظارت بر عرضه بسیار سریع محصولات جدید رولوت هستند.
بااینحال، کوپرمن از بولهاند کپیتال معتقد است منافع این تغییرات از ریسکهای آن بیشتر خواهد بود.
او میگوید:
«مقررات ممکن است حرکت با همان سرعت قبلی را کمی دشوارتر کند، اما در مقابل، داشتن یک چارچوب نظارتی بسیار قدرتمند این محدودیت را جبران خواهد کرد.»
او معتقد است تأیید رولوت در بازار داخلی، توسعه بینالمللی شرکت را نیز سرعت خواهد بخشید، زیرا رگولاتورهای سایر کشورها اطمینان بیشتری به عملیات گروه پیدا خواهند کرد.
جاجودیا میگوید رولوت همچنان سریعتر از بانکهای دیگر حرکت خواهد کرد، زیرا زیرساخت فناوری آن متعلق به خود شرکت است و کنترل آن را در اختیار دارد.
بانکهای سنتی در مقابل باید با مجموعهای ناهمگون از سامانههای قدیمی و تأمینکنندگان شخص ثالث کار کنند که بسیاری از آنها هیچگاه بهدرستی با یکدیگر یکپارچه نشدهاند.
او میگوید:
«چیزی که به ما سرعت میدهد همین است. سرعت ما نتیجه نبود کنترل یا نبود نظارت نیست.»
برندن اوبویل، مدیر حوزه مالی شرکت سرمایهگذاری خطرپذیر Coatue که رهبری تازهترین فروش سهام رولوت را بر عهده داشت، معتقد است «اجرای بیوقفه» و مدل دیجیتال شرکت، رولوت را به «نامزدی جدی برای تبدیلشدن به بازیگری مهم در بانکداری پاناروپایی» تبدیل کرده است.
او میگوید:
«راههای زیادی برای موفقشدن دارد. نفوذ رولوت در بیشتر بازارهای اروپایی هنوز کمتر از ۱۰ درصد است.»
به گفته او، رولوت از نظر درآمد به ازای هر کاربر نیز هنوز «تقریباً فقط سطح کار را خراشیده است».
یک بانکدار سرمایهگذاری اروپایی دیگر معتقد است رولوت میتواند تغییرات ساختاری گستردهتری را در صنعت بانکداری رقم بزند.
او میگوید:
«اگر موفق شوند، یکپارچگی بیشتری در صنعت ایجاد خواهد شد.»
بانکهای پاناروپایی که بسیاری از آنها با نرمافزارهای ناهمگون و عملیات جزیرهای دستوپنجه نرم میکنند، به رویکرد جهانی و یکپارچه رولوت غبطه میخورند.
رولوت خودش را بانک معرفی میکند، اما افراد داخل شرکت میگویند هدف نهایی استورونسکی در واقع غولهای فناوری سیلیکونولی هستند.
یکی از مدیران شرکت میگوید:
«این یک شرکت فناوری است. فکر میکنم مقایسه درست، شرکتهایی در مقیاس آمازون باشد.»
به گفته او، یکی از چالشهای آینده رولوت این خواهد بود که پویایی یک کسبوکار مؤسسمحور را، همزمان با بزرگشدن شرکت، با الزامات گستردهتر حاکمیت شرکتی سازگار کند.
اما او اضافه میکند:
«کسی مثل نیک از توان فکری لازم برای انجام این کار برخوردار است.»
خوانندگان فایننشال تایمز درباره رولوت چه میگویند؟
کامنتهای خوانندگان فایننشال تایمز زیر این گزارش، تصویری دوگانه از رولوت میسازند. بسیاری از کاربران تجربه کار با اپلیکیشن، خدمات ارزی و سرعت نوآوری این شرکت را تحسین میکنند؛ اما درست از جایی که صحبت از «بانک اصلی»، سپردههای بزرگ و اعتماد بلندمدت میشود، لحن بخش بزرگی از آنها تغییر میکند.
البته این کامنتها نظرسنجی علمی یا نماینده همه مشتریان رولوت نیستند؛ اما مجموعه آنها نشان میدهد مسئلهای که در خود گزارش نیز بارها مطرح شده، در تجربه کاربران چه شکلی پیدا میکند: آیا رولوت توانسته از یک محصول مالی محبوب به بانکی تبدیل شود که مردم حاضر باشند پول جدی خود را به آن بسپارند؟
محصولی که دوستش دارند؛ بانکی که هنوز کاملاً به آن اعتماد ندارند
شاید پرتکرارترین مضمون کامنتها همین تناقض باشد. تعدادی از کاربران میگویند رولوت برای سفر، تبدیل ارز، انتقال پول و پرداختهای روزمره یکی از بهترین گزینههایی است که استفاده کردهاند؛ اما حاضر نیستند حقوق، پسانداز یا بخش مهمی از داراییشان را در آن نگه دارند.
یکی از مشتریان قدیمی رولوت نوشته است:
«اپلیکیشن عالی است و مرتب از آن استفاده میکنم؛ اما آنقدر به آن اعتماد ندارم که مبالغ جدی پول را با آن جابهجا کنم.»
کاربر دیگری پس از تجربه محدودشدن طولانیمدت حسابش میگوید همین اتفاق باعث شده هیچوقت رولوت را به حساب اصلی خود تبدیل نکند.
این شاید روشنترین شکاف میان موقعیت فعلی رولوت و جاهطلبی آینده آن باشد: برای بسیاری، رولوت هنوز یک ابزار مالی محبوب است، نه بانکی که جای بانک اصلیشان را بگیرد.
وقتی مشکلی پیش میآید، کاربران دنبال یک انسان میگردند
یکی از جدیترین انتقادها به خدمات مشتری رولوت مربوط است. کاربران مختلف از تجربههای دشوار هنگام مسدودشدن حساب، انتقالهای ناموفق یا رسیدگی به مسائل غیرعادی نوشتهاند و نقطه مشترک بسیاری از آنها، دشواری دسترسی به پشتیبانی انسانی است.
یکی از خوانندگان نوشته است:
«هرگز پولم را به سازمانی نمیسپارم که اگر مشکلی پیش آمد نتوانم با یک انسان صحبت کنم.»
کاربر دیگری که از تجربه دشوار یک انتقال پول بزرگ نوشته، در نهایت به نتیجهای ساده رسیده است: اگر رولوت میخواهد به بانک اصلی مشتریان تبدیل شود، باید قبل از هر چیز پشتیبانی خود را تقویت کند.
در واقع مسئله برای این کاربران «دیجیتال بودن» بانک نیست؛ مشکل از جایی شروع میشود که یک وضعیت غیرعادی رخ میدهد و فرایندهای خودکار یا مبتنی بر هوش مصنوعی دیگر پاسخگوی مسئله نیستند.
مسدودشدن حساب و مرز باریک میان امنیت و تجربه کاربری
گروهی دیگر از کاربران تجربه خود از بررسیهای امنیتی، فرایندهای AML و محدودشدن حسابها را مطرح کردهاند. بعضی از آنها از نبود توضیح روشن، زمانبندی مشخص یا امکان ارتباط مؤثر با شرکت گلایه دارند.
در مقابل، برخی خوانندگان یادآوری کردهاند که محدودیت حساب در جریان بررسیهای مبارزه با پولشویی مختص رولوت نیست و بانکها در بسیاری از موارد حتی اجازه ندارند جزئیات بررسی را در اختیار مشتری قرار دهند.
بنابراین اختلاف نظر فقط بر سر اصل کنترلهای بانکی نیست؛ بحث اصلی درباره نحوه اجرای این کنترلها و تجربهای است که مشتری در زمان بحران دریافت میکند.
آیا مزیت ارزی رولوت در حال کمرنگشدن است؟
خدمات تبدیل ارز یکی از پایههای اولیه موفقیت رولوت بود، اما حتی این موضوع نیز در بخش کامنتها محل بحث شده است.
برخی مشتریان قدیمی معتقدند فاصله نرخ تبدیل رولوت با نرخ واقعی بازار در سالهای اخیر بیشتر شده و با اضافهشدن هزینه اشتراک و کارمزدهای خاص، مزیت قیمتی آن نسبت به گذشته کاهش یافته است. بعضی نیز Wise را در برخی تراکنشها ارزانتر میدانند.
در مقابل، طرفداران رولوت میگویند نرخهای آن همچنان در بسیاری از جفتارزهای اصلی رقابتی است و اختلاف بیشتر در شرایط خاص مانند تعطیلات آخر هفته، ارزهای کممعامله یا عبور از سقفهای تعیینشده دیده میشود.
پس حتی میان کاربران حرفهایتر نیز بر سر یک سؤال توافق وجود ندارد: رولوت هنوز ارزانترین راه تبدیل ارز است یا صرفاً تصویری که از روزهای نخستین شرکت باقی مانده؟
«دزدان دریایی» برای استارتاپ جذاباند؛ برای بانک چطور؟
تشبیه یکی از مدیران رولوت در گزارش ــ اینکه شرکت بیشتر شبیه «دزدان دریایی» است تا «نیروی دریایی» ــ واکنش تندی در میان بخشی از خوانندگان ایجاد کرده است.
برای منتقدان، همین جمله عصاره یک نگرانی بزرگتر است: فرهنگی که برای یک شرکت فناوری برهمزننده جذاب به نظر میرسد، الزاماً برای مؤسسهای که قرار است سپرده مردم را نگهداری و وامدهی کند مناسب نیست.
یکی از کاربران مضمون نگرانی را چنین بیان کرده است: این دیگر فقط یک محصول تکنولوژیک نیست؛ یک بانک است و قرار است پول مردم را نگهداری کند.
به همین دلیل، بحثهایی مانند کمیتههای ریسک، تطبیق، کنترل داخلی و حاکمیت شرکتی ــ چیزهایی که شاید در فرهنگ استارتاپی کند و دستوپاگیر به نظر برسند ــ برای بانکداری دقیقاً همان چیزی هستند که اعتماد را میسازند.
ارزشگذاری ۱۱۵ میلیارد دلاری؛ فرصت بزرگ یا انتظارات بیش از حد؟
ارزشگذاری رولوت نیز خوانندگان را دو دسته کرده است.
منتقدان نسبت ارزشگذاری شرکت به درآمد آن را بیش از حد بالا میدانند و هشدار میدهند رشد سریع در بانکداری میتواند مخاطراتی ایجاد کند که در کسبوکارهای معمول فناوری وجود ندارد.
در مقابل، گروهی دیگر معتقدند منتقدان مهمترین مزیت رولوت را دستکم میگیرند: مقیاس. رولوت میتواند یک زیرساخت فناوری واحد را در بازارهای مختلف گسترش دهد، در چندین کشور مشتری جذب کند و درآمد خود را از منابع متنوعی مانند پرداخت، اشتراک، ارز، رمزارز و در آینده اعتبار به دست آورد.
در این نگاه، ارزش رولوت نه فقط در درآمد فعلی آن، بلکه در امکان تبدیلشدن به یک پلتفرم مالی جهانی است.
بدبینها از Wirecard و Enron یاد میکنند
تندترین کامنتها حتی نام Wirecard و Enron را به میان آوردهاند. بعضی خوانندگان نسبت به فرهنگ سازمانی، کنترلهای داخلی و سرعت رشد شرکت بدبیناند و گزارش فایننشال تایمز را نیز بیش از اندازه مثبت ارزیابی کردهاند.
این مقایسهها البته نظر خوانندگاناند و بهخودیخود شاهدی برای مشابهبودن رولوت با این شرکتهای ورشکسته محسوب نمیشوند؛ اما نشان میدهند سطح بدبینی بخشی از مخاطبان مالی حرفهای نسبت به شرکت چقدر بالاست.
و البته طرفداران سرسخت رولوت
در سوی دیگر، کم نیستند کاربرانی که معتقدند بانکهای سنتی از نظر فناوری و تجربه کاربری سالها از رولوت عقب افتادهاند.
یکی از مشتریان قدیمی نوشته که استفاده از رولوت طی سالها هزاران یورو در هزینههای ارزی او صرفهجویی کرده است. کاربران دیگری از داشتن پرداخت، انتقال، سرمایهگذاری و سایر خدمات مالی در یک اپلیکیشن واحد استقبال کردهاند و بعضی حتی معتقدند رولوت در نهایت میتواند به یکی از بزرگترین بانکهای اروپا تبدیل شود.
اما نکته جالب اینجاست که حتی در میان برخی از همین طرفداران نیز یک مرز دیده میشود: آنها محصول را دوست دارند، اما همهشان هنوز حاضر نیستند مبالغ بزرگ را در رولوت نگه دارند.
خود فایننشال تایمز هم از انتقاد بینصیب نماند
بخشی از کامنتها اصلاً درباره رولوت نیست، بلکه متوجه خود فایننشال تایمز است. برخی خوانندگان به این نکته اشاره کردهاند که اشتراک FT در بعضی پلنهای رولوت ارائه میشود و معتقدند این رابطه تجاری باید در گزارش برجستهتر افشا میشد.
برخی حتی لحن گزارش را بیش از حد مثبت یا تبلیغاتی توصیف کردهاند. در مقابل، گروهی دیگر استدلال کردهاند که ارائه اشتراک یک رسانه از طریق یک پلتفرم، بهتنهایی به معنای تعارض منافع تحریری نیست.
یک پارادوکس به نام رولوت
اگر بخواهیم صدها کامنت زیر این گزارش را در یک گزاره خلاصه کنیم، شاید بتوان گفت:
رولوت توانسته بسیاری از کاربران را عاشق تجربه بانکداری دیجیتال خود کند؛ اما هنوز باید همان کاربران را متقاعد کند که پول جدیشان را هم به آن بسپارند.
و شاید دقیقاً همین فاصله، بزرگترین چالش مرحله بعدی زندگی رولوت باشد. ساختن یک اپلیکیشن مالی محبوب با ساختن یک بانک بزرگ یکسان نیست. اولی به محصول، سرعت و نوآوری نیاز دارد؛ دومی علاوه بر همه اینها، به اعتماد، کنترل ریسک و اطمینانی نیاز دارد که معمولاً طی سالها ساخته میشود.
