بانک ملی اوکراین روز ۱۰ ژوئیه اعلام کرد که تصویر واسیل استوس، نویسنده و دگراندیش سیاسی اوکراینی، روی اسکناس جدید ۲ هزار هریونا نقش خواهد بست؛ اسکناسی که قرار است در ماه سپتامبر وارد چرخه پولی شود. استوس به یکی از چهرههای برجسته جنبش «دههشصتیها» تبدیل شد؛ گروهی متشکل از روشنفکران، نویسندگان و هنرمندان اوکراینی در دهه ۱۹۶۰ که با دفاع از ارزشهای لیبرال و احیای ملی اوکراین، آموزههای رسمی اتحاد جماهیر شوروی را به چالش میکشیدند.
آندری پیشنی، رئیس بانک ملی اوکراین، در یک نشست خبری گفت: «او به نماد روحیه شکستناپذیر اوکراینی و تجسم مسئولیت فردی در برابر ملت، کشور و نسلهای آینده تبدیل شد.»
در پشت این اسکناس، تصویر ساختمان دانشکده زبان و ادبیات دانشگاه ملی دونتسک دیده میشود؛ دانشگاهی که استوس در آن تحصیل کرده بود.
استوس در طول زندگی خود چندین بار بهدلیل مواضع طرفدارانهاش نسبت به حکومت اوکراین از سوی مقامهای شوروی بازداشت شد و سرانجام در سال ۱۹۸۵ در یکی از مستعمرههای کیفری روسیه جان باخت. دیگر اعضای جنبش دههشصتیها، از جمله آلا هورسکا، هنرمند اوکراینی، نیز بهدلیل باورهای خود سرنوشتهای تلخی پیدا کردند و جان باختند.
استوس تنها چهره ادبی حاضر روی پول ملی اوکراین نیست. تصویر هریهوری اسکوورودا، فیلسوف قرن هجدهم و یکی از چهرههای برجسته عصر روشنگری اوکراین، روی اسکناس ۵۰۰ هریونا نقش بسته است.
تصاویر ایوان فرانکو، تاراس شوچنکو و لسیا اوکراینکا، نویسندگان قرن نوزدهم که در دورهای که بخش بزرگی از اوکراین تحت کنترل امپراتوریهای اتریشـمجارستان و روسیه قرار داشت، از احیای ملی اوکراین دفاع میکردند، بهترتیب روی اسکناسهای ۲۰، ۱۰۰ و ۲۰۰ هریونا نقش بستهاند.
پانوشت: واسیل استوس در دورانی زندگی میکرد که اوکراین هنوز کشوری مستقل نبود و با عنوان «جمهوری سوسیالیستی شوروی اوکراین» بخشی از اتحاد جماهیر شوروی محسوب میشد. او که از مدافعان حقوق بشر، زبان و فرهنگ اوکراینی بود، به سیاستهای سرکوبگرانه حکومت شوروی اعتراض داشت و به همین دلیل، براساس ماده ۶۲ قانون کیفری جمهوری شوروی اوکراین و با اتهام «تبلیغات و تحریکات ضدشوروی» بازداشت و محاکمه شد. نخستینبار در سال ۱۹۷۲ به پنج سال اردوگاه کار اجباری و سه سال تبعید محکوم شد و پس از پایان این دوره، در سال ۱۹۷۹ به کییف بازگشت.
آزادی استوس چندان دوام نیاورد. او در سال ۱۹۸۰ بار دیگر بازداشت شد و اینبار حکم سنگینتری گرفت: ۱۰ سال اردوگاه کار اجباری و پنج سال تبعید. استوس هرگز فرصت نیافت این حکم را به پایان برساند و در سپتامبر ۱۹۸۵، پس از حدود پنج سال حبس، در اردوگاه «پرم-۳۶» درگذشت. در مجموع، حدود ۱۳ سال از زندگی او در زندان، اردوگاه کار اجباری و تبعید گذشت؛ درحالیکه مجموع احکام صادرشده برای او به ۲۳ سال میرسید.
