دهمین نشست از سری جدید برنامههای تخصصی «کافه تیف» با موضوع «آینده پرداخت اعتباری در اکوسیستم مالی ایران» با حضور داوود محمدبیگی، معاون فناوری اطلاعات بانک خاورمیانه؛ محمدمهدی اسمعیلی، مدیرعامل سیموتک؛ امید ترابی، مدیرعامل دیجیپی؛ و محمدمهدی مومنی، مدیرعامل ازکیوام با حمایت هلدینگ فناوری اطلاعات بانک شهر برگزار شد. راهبری این نشست نیز بر عهده پویا صمدی، معاون توسعه کسبوکار شرکت فاش بود.
محمدمهدی اسماعیلی در نشست دهم کافه تیف گفت: «اعتبار یک امکان فوقالعاده برای مردم است، اما به شرطی که به عادتهای خرید غیرضروری یا چرخه بدهیهای خطرناک منجر نشود.»
او بر این باور است که اگر مصرف اعتبار از قدرت مالی فراتر رود، اثرات تورمی آن در بلندمدت ظاهر خواهد شد، اما راهکار، متوقف کردن این جریان نیست؛ بلکه مدیریت هوشمندانه آن است.
اسمعیلی اعتبار را ابزاری برای متعادلکردن جریان درآمد و هزینه خانوار دانست. به گفته او، همانطور که در برخی کسبوکارها و فعالیتهای اقتصادی دورههای درآمد بالا و پایین وجود دارد، خانوارها نیز در فاصله میان دریافت حقوق و پرداخت هزینههای روزانه با نوسان نقدینگی روبهرو میشوند.
️مرز میان رفاه و بدهکاری؛ استفاده آسیبزا از اعتبار
به گفته مدیرعامل سیموتک، اعتبار نباید باعث تحریک کاذب تقاضا برای کالاهایی شود که در روتین زندگی فرد جایگاهی ندارند.
اسمعیلی همچنین دو نوع استفاده آسیبزا از اعتبار را از یکدیگر تفکیک کرد. نخست، زمانی که فرد فقط بهدلیل در دسترسبودن اعتبار خریدی انجام میدهد که در حالت عادی انجام نمیداد و دوم، زمانی که بدون داشتن چشمانداز مشخصی برای بازپرداخت، اعتبار را راهی برای حل مشکلات جاری خود میبیند.
او گفت: «خطر از جایی شروع میشود که فرد برای پرداخت بدهی قبلی، بدهی جدید ایجاد کند. در این وضعیت، مشتری وارد چرخه بدهی روی بدهی میشود و هر بار برای تسویه تعهد قبلی، تعهد بزرگتری ایجاد میکند.»
دام اعتبار و فاصله میان رشد درآمد خانوار و نرخ تورم
اسمعیلی با اشاره به فاصله میان رشد درآمد خانوار و نرخ تورم توضیح داد که کاهش قدرت خرید، مردم را به جستوجوی ابزارهای جایگزین سوق میدهد، اما اعتبار نباید به ابزاری برای پنهانکردن ناتوانی مالی تبدیل شود.
او همچنین به نمونههایی اشاره کرد که در آنها فرد اعتبار خرید کالا را با مبلغی کمتر به پول نقد تبدیل میکند. برای مثال، ممکن است اعتبار ۱۰۰ میلیون تومانی به مبلغ ۶۰ میلیون تومان از مشتری خریداری شود، در حالی که تمام اصل اعتبار و هزینههای آن باید از سوی همان مشتری بازپرداخت شود. از نگاه اسمعیلی، در چنین شرایطی اعتبار از ابزار رفاه به منشأ آسیب مالی تبدیل میشود.
اسمعیلی همچنین هشدار داد که امتیاز اعتباری نباید به یک «جعبه سیاه» تبدیل شود. مدلهای مختلف ممکن است به بدهی بانکی، تأخیر در پرداخت، بدهی مالیاتی یا سایر رفتارهای مالی وزنهای متفاوتی بدهند و یک امتیاز ثابت نمیتواند برای همه محصولات و مشتریان کارکرد یکسانی داشته باشد.
اسمعیلی نیز در پایان BNPL را امکانی مالی دانست که باید در اختیار مردم قرار گیرد و توسعه پیدا کند، اما تأکید کرد این توسعه به تصمیمگیری شفاف و بهموقع رگولاتور وابسته است.
