بزرگ‌ترین عرضه‌های اولیه سهام تاریخ؛ اسپیس‌ایکس چگونه رکورد IPO جهان را شکست؟

عرضه اولیه سهام (IPO) یکی از مهم‌ترین لحظات در مسیر رشد شرکت‌هاست؛ زمانی که یک کسب‌وکار خصوصی برای نخستین‌بار سهام خود را در اختیار سرمایه‌گذاران عمومی قرار می‌دهد. در تاریخ بازارهای مالی، تنها تعداد محدودی از شرکت‌ها توانسته‌اند در این مرحله ده‌ها میلیارد دلار سرمایه جذب کنند؛ اما ورود اسپیس‌ایکس (SpaceX) به بورس، تمام رکوردهای پیشین عرضه اولیه سهام را جابه‌جا کرد.

شرکت فضایی تأسیس‌شده به دست ایلان ماسک، پیش از عرضه عمومی سهام خود در ژوئن ۲۰۲۶، قصد داشت ۷۵ میلیارد دلار سرمایه جذب کند. اسپیس‌ایکس در ۱۱ ژوئن، ۵۵۵.۵۶ میلیون سهم را با قیمت هر سهم ۱۳۵ دلار قیمت‌گذاری کرد و معاملات سهام آن از ۱۲ ژوئن در نزدک آغاز شد. چند روز بعد، با اعمال کامل اختیار خرید مازاد سهام از سوی پذیره‌نویسان، تعداد سهام عرضه‌شده به حدود ۶۳۸.۹ میلیون سهم رسید و مجموع ناخالص سرمایه جذب‌شده در عرضه اولیه اسپیس‌ایکس به ۸۵.۷ میلیارد دلار افزایش یافت.

این عرضه رکوردی را شکست که تا پیش از آن در اختیار آرامکو عربستان سعودی (Saudi Aramco) بود. آرامکو در سال ۲۰۱۹ با عرضه سهام خود ۲۵.۶ میلیارد دلار سرمایه جذب کرده بود. به‌این‌ترتیب، عرضه اولیه اسپیس‌ایکس بیش از سه برابر بزرگ‌تر از رکورد پایه آرامکو بود. پس از آرامکو نیز شرکت‌هایی مانند علی‌بابا با عرضه اولیه ۲۱.۸ میلیارد دلاری و سافت‌بانک ژاپن با عرضه ۲۱.۳ میلیارد دلاری در میان بزرگ‌ترین IPOهای تاریخ قرار داشتند.

فهرست بزرگ‌ترین عرضه‌های اولیه سهام نشان می‌دهد که این رویدادها به صنعت یا منطقه خاصی محدود نبوده‌اند. شرکت‌های فعال در حوزه‌های انرژی، فناوری، خدمات مالی و ارتباطات در آمریکا، چین، ژاپن، عربستان سعودی و دیگر کشورها توانسته‌اند هنگام ورود به بازار سرمایه، میلیاردها دلار جذب کنند. بااین‌حال، مقیاس عرضه اسپیس‌ایکس فاصله‌ای کم‌سابقه میان این شرکت و تمام عرضه‌های اولیه پیشین ایجاد کرد.

اسپیس‌ایکس از چند جهت با رکوردداران قبلی متفاوت است. این شرکت که در سال ۲۰۰۲ تأسیس شد، در حوزه فناوری فضایی، پرتاب ماهواره و ارتباطات ماهواره‌ای فعالیت می‌کند؛ صنعتی که پیش از این شاهد عرضه اولیه‌ای در چنین مقیاسی نبود. اسپیس‌ایکس سهام خود را با ارزش‌گذاری حدود ۱.۷۷ تریلیون دلار وارد بازار کرد و از همان ابتدای عرضه در جمع ارزشمندترین شرکت‌های سهامی عام جهان قرار گرفت.

سهام اسپیس‌ایکس در نخستین روز معاملات خود حدود ۱۹ درصد افزایش یافت و ارزش بازار شرکت از مرز دو تریلیون دلار عبور کرد. به‌این‌ترتیب، اسپیس‌ایکس نه‌تنها رکورد جذب سرمایه در عرضه اولیه را شکست، بلکه در همان روز نخست حضور در بورس، در جمع بزرگ‌ترین شرکت‌های آمریکا از نظر ارزش بازار قرار گرفت.

عرضه اسپیس‌ایکس، سال ۲۰۲۶ را به یکی از مهم‌ترین سال‌های تاریخ بازارهای سرمایه تبدیل کرد. هم‌زمان، دو شرکت بزرگ فعال در حوزه هوش مصنوعی نیز حرکت به‌سوی بازار عمومی را آغاز کردند؛ آنتروپیک در ابتدای ژوئن درخواست محرمانه عرضه اولیه خود را ثبت کرد و OpenAI نیز چند روز بعد از ثبت محرمانه درخواست IPO خبر داد، هرچند زمان دقیق ورود این شرکت‌ها به بورس همچنان قطعی نیست.

رکوردشکنی اسپیس‌ایکس نشان می‌دهد که موج تازه عرضه‌های اولیه سهام دیگر فقط از صنایع سنتی مانند انرژی، بانکداری و ارتباطات نمی‌آید. فناوری فضایی و هوش مصنوعی اکنون به حوزه‌هایی تبدیل شده‌اند که می‌توانند نسل بعدی شرکت‌های تریلیون‌دلاری و بزرگ‌ترین عرضه‌های عمومی بازار سرمایه جهان را شکل دهند.