همزمان با رشد یک‌درصدی ارزش ریالی تراکنش‌های شاپرک در مهر، تعداد آنها ۳.۱ درصد کاهش یافت

صدوسی‌وششمین گزارش اقتصادی شاپرک منتشر شد. طبق این گزارش، در مهرماه ۱۴۰۵ بیش از ۴٬۷۲۱ میلیون تراکنش به ارزش ۴۴٬۵۴۱ هزار میلیارد ریال در شبکه پرداخت الکترونیکی کارت پردازش شده است. تعداد تراکنش‌ها نسبت به شهریور ۳.۱۰ درصد کاهش یافته، درحالی‌که ارزش ریالی آنها یک درصد افزایش داشته است. بااین‌حال، ارزش حقیقی تراکنش‌ها پس از تعدیل اثر تورم ۳.۲۵ درصد کاهش یافته که نشان می‌دهد رشد اسمی گردش مالی شبکه با افزایش واقعی ارزش مبادلات همراه نبوده است.

بر اساس این گزارش، تعداد تراکنش‌های شاپرک در مقایسه با مهرماه ۱۴۰۴ معادل ۲.۶۹ درصد و ارزش اسمی آنها ۹۸.۱۶ درصد افزایش یافته است؛ بااین‌حال، رشد حقیقی نقطه‌به‌نقطه ارزش تراکنش‌ها تنها ۵.۰۳ درصد بوده است. در بازار شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت، «به‌پرداخت ملت» همچنان بیشترین سهم تعدادی و مبلغی را در اختیار دارد و بانک ملت نیز در هر دو شاخص، صدرنشین بانک‌های پذیرنده باقی مانده است.

تعداد تراکنش‌ها کاهش یافت؛ ارزش اسمی افزایش پیدا کرد

بر اساس گزارش اقتصادی شاپرک، در مهرماه ۱۴۰۵ تعداد ۴٬۷۲۱٬۰۷۷٬۳۴۷ تراکنش در شبکه پرداخت ثبت شده که در مقایسه با ۴٬۸۷۱٬۹۳۰٬۴۵۳ تراکنش شهریورماه، حدود ۱۵۱ میلیون تراکنش کمتر است.

ارزش ریالی تراکنش‌ها در همین دوره از ۴۴٬۱۰۲ هزار میلیارد ریال به ۴۴٬۵۴۱ هزار میلیارد ریال رسیده است. به این ترتیب، با وجود کاهش تعداد تراکنش‌ها، مبلغ کل تراکنش‌های پردازش‌شده افزایش یافته است.

در شهریورماه، تعداد و ارزش تراکنش‌های شاپرک هر دو رشد کرده بودند، اما آمار مهر از تغییر این روند حکایت دارد. کاهش تعداد تراکنش‌ها هم‌زمان با افزایش ارزش اسمی نشان می‌دهد که تعداد پرداخت‌ها کمتر شده، ولی میانگین مبلغ تراکنش‌ها افزایش یافته است.

رشد اسمی ۹۸ درصدی در برابر رشد حقیقی پنج درصدی

ارزش اسمی تراکنش‌های شاپرک در مهرماه ۱۴۰۵ نسبت به ماه مشابه سال گذشته ۹۸.۱۶ درصد افزایش یافته است. بااین‌حال، پس از حذف اثر تورم، رشد حقیقی ارزش تراکنش‌ها به ۵.۰۳ درصد می‌رسد.

طبق محاسبات گزارش شاپرک که بر اساس شاخص قیمت مصرف‌کننده مرکز آمار ایران انجام شده، شاخص کل بهای کالاها و خدمات مصرفی از ۴۰۳.۸ در مهر ۱۴۰۴ به ۷۶۱.۸ در مهر ۱۴۰۵ رسیده است؛ افزایشی معادل ۸۸.۶۶ درصد.

این فاصله نشان می‌دهد بخش عمده رشد اسمی ارزش تراکنش‌ها به افزایش سطح عمومی قیمت‌ها مربوط بوده است. در مقیاس ماهانه نیز ارزش اسمی تراکنش‌ها یک درصد رشد کرده، اما با در نظر گرفتن تورم ماهانه ۴.۳۸ درصدی، ارزش حقیقی تراکنش‌ها ۳.۲۵ درصد کاهش یافته است.

به این ترتیب، هرچند گردش ریالی شبکه پرداخت در مهر اندکی بیشتر شده، ارزش واقعی مبادلات ثبت‌شده در شاپرک نسبت به شهریور کاهش یافته است.

بخوانید: شهریور با ۴.۸ میلیارد تراکنش؛ گردش پول در شبکه پرداخت ۲۰ درصد بیشتر شد

تعداد ابزارهای پذیرش شاپرک به ۱۱.۸ میلیون رسید

بر اساس گزارش مهرماه، تعداد ابزارهای پذیرش فعال سیستمی شاپرک با رشد ۰.۴۸ درصدی نسبت به شهریور به ۱۱٬۸۷۴٬۷۶۴ ابزار رسیده است.

بیشترین سهم همچنان متعلق به کارتخوان‌های فروشگاهی است. تعداد این ابزارها در مهر با افزایش ۰.۴۳ درصدی به ۱۱٬۱۱۶٬۸۲۷ دستگاه رسیده و بیش از ۹۳ درصد مجموع ابزارهای پذیرش فعال سیستمی را تشکیل داده است.

تعداد ابزارهای پذیرش اینترنتی نیز از ۷۴۸٬۳۹۱ مورد در شهریور به ۷۵۶٬۷۶۵ مورد در مهر افزایش یافته است.

کارتخوان‌های فروشگاهی با سهم ۹۱.۰۱ درصدی از تعداد تراکنش‌ها همچنان ابزار اصلی پرداخت الکترونیکی در کشور هستند. ابزارهای اینترنتی با سهم ۵.۸۹ درصدی در جایگاه بعدی قرار دارند و ابزارهای موبایلی و کدهای دستوری نیز به‌ترتیب ۱.۵۹ و ۱.۵۱ درصد از تراکنش‌ها را به خود اختصاص داده‌اند.

از نظر ارزش تراکنش‌ها نیز کارتخوان فروشگاهی با سهم ۷۴.۸۵ درصدی در جایگاه نخست قرار دارد. سهم ابزارهای اینترنتی از ارزش تراکنش‌ها ۲۳.۹۶ درصد گزارش شده است.

بررسی متوسط مبلغ هر تراکنش نشان می‌دهد که تراکنش‌های اینترنتی با میانگین ۳۸.۸۷ میلیون ریال، بیشترین متوسط مبلغ را در میان ابزارهای پذیرش داشته‌اند. متوسط مبلغ هر تراکنش کارتخوان فروشگاهی ۸.۱۳ میلیون ریال، موبایلی ۷.۷۳ میلیون ریال و کدهای دستوری ۰.۴۹ میلیون ریال بوده است.

تهران همچنان با اختلاف در جایگاه نخست تعداد کارتخوان‌های فروشگاهی فعال سیستمی قرار دارد. بااین‌حال، از نظر سرانه کارتخوان به جمعیت بالای ۱۸ سال، مازندران، یزد و گیلان در رتبه‌های نخست قرار گرفته‌اند.

در مهرماه، ضریب نفوذ مجموع ابزارهای پذیرش فعال سیستمی به ۱٬۹۲۰.۸۰ ابزار به ازای هر ۱۰ هزار فرد بالای ۱۸ سال رسیده است. این شاخص برای کارتخوان‌های فروشگاهی ۱٬۷۹۸.۲۰ و برای ابزارهای اینترنتی ۱۲۲.۴۱ بوده است.

سهم تراکنش‌های موفق به ۹۲.۴۹ درصد رسید

بررسی کیفیت تراکنش‌های شبکه شاپرک نشان می‌دهد در مهرماه ۱۴۰۵، ۹۲.۴۹ درصد از کل تلاش‌های تراکنشی موفق و ۷.۵۱ درصد ناموفق یا خطادار بوده‌اند. سهم تراکنش‌های موفق در شهریورماه ۹۲.۳۶ درصد بود؛ بنابراین نرخ موفقیت تراکنش‌ها در مهر ۰.۱۳ واحد درصد افزایش یافته است.

تعداد تراکنش‌های ناموفق در مهر نسبت به شهریور ۴.۸۶ درصد کاهش یافته است. بررسی ترکیب این تراکنش‌ها نیز نشان می‌دهد خطای کاربری همچنان بیشترین سهم را در میان خطاهای شبکه دارد. خطای کاربری مواردی مانند کمبود موجودی یا اشتباه در واردکردن رمز را شامل می‌شود و مستقیماً به عملکرد فنی شبکه پرداخت مربوط نیست.

در مهرماه تعداد خطاهای صادرکنندگی ۲۴.۰۶ درصد و خطاهای شاپرکی ۵۵.۳۷ درصد نسبت به شهریور کاهش یافته است. در مقابل، تعداد خطاهای پذیرندگی با رشد ۳۵.۱۴ درصدی همراه بوده است.

شاخص کیفیت خدمات شاپرک نیز در این ماه ۹۹.۹۸ درصد و شاخص کیفیت خدمات کل شبکه پرداخت ۹۹.۱۳ درصد گزارش شده است. این دو شاخص با سهم تراکنش‌های موفق از کل تلاش‌های تراکنشی تفاوت دارند و عملکرد سیستمی شبکه را با روش محاسباتی جداگانه اندازه‌گیری می‌کنند.

عملکرد شرکت‌های PSP در مهرماه ۱۴۰۵

بخش بررسی عملکرد شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت (PSP) در صدوسی‌وششمین گزارش اقتصادی شاپرک، سهم شرکت‌ها از تعداد و مبلغ تراکنش‌ها و همچنین وضعیت آنها در ابزارهای مختلف پذیرش را بررسی می‌کند.

بر اساس گزارش مهرماه، به‌پرداخت ملت با سهم ۲۲.۲۹ درصدی از تعداد تراکنش‌ها و ۲۵.۹۸ درصدی از مبلغ آنها همچنان صدرنشین بازار پرداخت الکترونیکی کشور است.

پرداخت الکترونیک سامان نیز با حفظ جایگاه دوم، در هر دو شاخص تعدادی و مبلغی پس از به‌پرداخت ملت قرار گرفته است. طبق گزارش شاپرک، در مهرماه نسبت به شهریور هیچ جابه‌جایی در رتبه شرکت‌های PSP از نظر سهم کل تعداد یا مبلغ تراکنش‌ها رخ نداده است.

در مهرماه، به‌پرداخت ملت با پوشش ۲۰.۷۰ درصد از تعداد تراکنش‌های کارتخوان فروشگاهی بیشترین سهم را در اختیار داشته است. این شرکت در ابزارهای اینترنتی و کدهای دستوری نیز به‌ترتیب با سهم ۴۵.۷۱ و ۴۹.۰۵ درصدی صدرنشین بوده است.

در بازار موبایلی، آسان پرداخت پرشین با سهم ۷۴.۶۷ درصدی از تعداد تراکنش‌ها همچنان در رتبه نخست قرار دارد، هرچند سهم این شرکت نسبت به شهریور ۲.۹۵ واحد درصد کاهش یافته است.

در بخش تغییرات سهم تعدادی، فراپردازان آروند امید با افزایش ۰.۳۳ واحد درصدی بیشترین رشد سهم را در بازار کارتخوان فروشگاهی ثبت کرده است. در ابزار اینترنتی نیز پرداخت الکترونیک سامان با افزایش ۱.۱۴ واحد درصدی سهم خود، یکی از مهم‌ترین تغییرات مثبت ماه را به ثبت رسانده است.

در سهم مبلغی تراکنش‌ها، به‌پرداخت ملت همچنان در سه ابزار کارتخوان فروشگاهی، اینترنتی و کدهای دستوری پیشتاز است. سهم این شرکت از مبلغ تراکنش‌های هر سه ابزار به‌ترتیب ۲۳.۱۰، ۳۶.۰۶ و ۴۶.۸۳ درصد بوده است.

سداد صدرنشین مبلغ تراکنش‌های موبایلی شد

یکی از مهم‌ترین تغییرات مهرماه در بازار مبلغی تراکنش‌های موبایلی رخ داده است. شرکت پرداخت الکترونیک سداد سهم خود از مبلغ تراکنش‌های این ابزار را از ۲۸.۳۰ درصد در شهریور به ۷۳.۷۴ درصد در مهر رسانده است؛ افزایشی معادل ۴۵.۴۳ واحد درصد.

در مقابل، سهم آسان پرداخت پرشین از مبلغ تراکنش‌های موبایلی از ۴۷.۱۵ درصد در شهریور به ۱۵.۳۵ درصد در مهر کاهش یافته است. بنابراین، با وجود آنکه آسان پرداخت همچنان بیشترین سهم از تعداد تراکنش‌های موبایلی را در اختیار دارد، صدرنشینی بازار از نظر مبلغ تراکنش‌ها به پرداخت الکترونیک سداد رسیده است.

در بازار اینترنتی نیز پرداخت الکترونیک سامان با افزایش ۱.۰۹ واحد درصدی، سهم مبلغی خود را به ۲۵.۱۵ درصد رسانده است. به‌پرداخت ملت با سهم ۳۶.۰۶ درصدی همچنان در جایگاه نخست این ابزار قرار دارد.

بررسی تمرکز بازار شرکت‌های PSP نیز نشان می‌دهد در بازار ابزارهای اینترنتی، کدهای دستوری و موبایلی تمرکز بالایی وجود دارد؛ درحالی‌که بازار کارتخوان فروشگاهی از تمرکز ملایم‌تری برخوردار است.

سهم بازار بانک‌های پذیرنده در مهر ۱۴۰۵

در بخش بانک‌های پذیرنده، بانک ملت همچنان بیشترین سهم از تعداد و مبلغ تراکنش‌های شبکه پرداخت را در اختیار دارد. بر اساس گزارش مهرماه شاپرک، بانک ملت با سهم ۱۷.۹۵ درصدی از تعداد تراکنش‌ها و ۱۹.۵۳ درصدی از مبلغ آنها در جایگاه نخست بانک‌های پذیرنده قرار گرفته است.

در سهم تعدادی تراکنش‌های پذیرش‌شده، بانک سپه با ۱۱.۴۹ درصد و بانک قرض‌الحسنه مهر ایران با ۱۰.۰۹ درصد پس از بانک ملت قرار دارند. در سهم مبلغی نیز بانک ملی ایران با ۹.۵۳ درصد و بانک رفاه کارگران با ۷.۰۹ درصد رتبه‌های دوم و سوم را در اختیار دارند.

بررسی عملکرد بانک‌ها در ابزارهای مختلف پذیرش نشان می‌دهد بانک ملت در سه ابزار کارتخوان فروشگاهی، اینترنتی و کدهای دستوری، بیشترین سهم تعدادی و مبلغی را داشته است. در ابزار موبایلی، بیشترین سهم تعدادی متعلق به بانک شهر و بیشترین سهم مبلغی متعلق به بانک ملی ایران بوده است.

تعداد کارت‌های بانکی تراکنش‌دار کاهش یافت

طبق گزارش مهرماه، تعداد کارت‌های بانکی دارای حداقل یک تراکنش در شبکه شاپرک به ۱۷۱٬۰۱۱٬۶۸۷ کارت رسیده که نسبت به شهریورماه ۰.۵۰ درصد کاهش داشته است. از این تعداد، ۱۶۳٬۰۴۰٬۲۷۰ کارت از نوع برداشت، ۱٬۶۷۴٬۴۵۳ کارت اعتباری و ۶٬۲۹۶٬۹۶۴ کارت از نوع هدیه و بن‌کارت بوده‌اند.

کارت‌های برداشت با سهم ۹۵.۳۴ درصدی همچنان بیشترین تعداد کارت‌های تراکنش‌دار را تشکیل داده‌اند. تعداد کارت‌های اعتباری تراکنش‌دار در مهر ۱۴.۳۹ درصد کاهش یافته، درحالی‌که تعداد کارت‌های هدیه و بن‌کارت ۱.۲۵ درصد افزایش داشته است.

در میان بانک‌های صادرکننده، بیشترین تعداد کارت اعتباری تراکنش‌دار به بانک ملت، بیشترین کارت برداشت به بانک ملی ایران و بیشترین کارت هدیه و بن‌کارت به بانک شهر تعلق داشته است.

جمع‌بندی عملکرد شبکه پرداخت در مهرماه

گزارش اقتصادی مهرماه شاپرک نشان می‌دهد که تعداد تراکنش‌های شبکه پرداخت پس از افزایش شهریورماه کاهش یافته است. با وجود رشد یک درصدی ارزش اسمی تراکنش‌ها، ارزش حقیقی آنها ۳.۲۵ درصد افت کرده و فاصله رشد اسمی و حقیقی در مقایسه سالانه نیز همچنان قابل‌توجه است. در بخش ابزارهای پذیرش، کارتخوان‌های فروشگاهی با سهم بیش از ۹۱ درصدی از تعداد تراکنش‌ها موقعیت غالب خود را حفظ کرده‌اند. در کیفیت خدمات نیز سهم تراکنش‌های موفق به ۹۲.۴۹ درصد افزایش یافته است.

در بازار شرکت‌های PSP، به‌پرداخت ملت همچنان در صدر سهم تعدادی و مبلغی کل تراکنش‌ها قرار دارد؛ بااین‌حال، تغییر سهم شرکت‌ها از مبلغ تراکنش‌های موبایلی و پیشتازی سداد در این بخش از تحولات مهم مهرماه است.

در بخش بانک‌های پذیرنده نیز بانک ملت با حفظ رتبه نخست در تعداد و مبلغ تراکنش‌ها، همچنان بیشترین سهم از بازار پذیرندگی شبکه پرداخت را در اختیار دارد.