بانک مرکزی شیوه‌نامه اجرایی «کارت تأمین‌یار تولید» را به شبکه بانکی ابلاغ کرد؛ ابزاری اعتباری مبتنی بر اوراق گواهی اعتبار مولد (گام) که قرار است برای خرید کالا و خدمات مورد نیاز کسبوکارها و تأمین سرمایه در گردش آنها مورد استفاده قرار گیرد. این شیوه‌نامه در هشتمین جلسه کمیسیون عملیات پولی و اعتباری بانک مرکزی در ۸ مهر ۱۴۰۵ تصویب و طی نامه شماره ۱۹۲۴۰۶ مورخ ۲۸ مهر ۱۴۰۵ به شبکه بانکی ابلاغ شده است. متن شیوه‌نامه شامل ۱۷ ماده و ۲۷ تبصره است.
سقف کارت تأمین‌یار تولید چقدر است؟
براساس اعلام بانک مرکزی، سقف اعتبار قابل تخصیص به هر متقاضی حداکثر ۵۰ میلیارد ریال، معادل ۵ میلیارد تومان، خواهد بود. میزان اعتبار نهایی هر متقاضی با توجه به ارزیابی توان مالی، اعتبارسنجی و ظرفیت اعتباری او از سوی بانک یا مؤسسه اعتباری تعیین می‌شود. در متن شیوه‌نامه، سقف اعتبار کارت حداکثر معادل پنج برابر سقف تسهیلات قرض‌الحسنه به اصناف تعریف شده است.
کارت تأمین‌یار تولید مبتنی بر اوراق گام است و مؤسسه اعتباری می‌تواند در چارچوب ضوابط بانک مرکزی از طریق آن تا سقف مشخصی به مشتری اعتبار اختصاص دهد. این اعتبار برای خرید کالا و خدمات قابل استفاده است.
چه کسانی می‌توانند کارت تأمین‌یار تولید دریافت کنند؟
جامعه هدف این ابزار، اشخاص حقیقی دارای مجوز فعالیت از مراجع قانونی هستند که در حوزه تولید کالا یا خدمات فعالیت می‌کنند. در شیوه‌نامه، دریافت‌کننده کارت به‌عنوان واحد کسب‌وکاری تعریف شده که پس از دریافت اعتبار، مسئول بازپرداخت اعتبار مصرف‌شده به مؤسسه اعتباری است.
صدور کارت منوط به اعتبارسنجی و بررسی وضعیت مالی متقاضی است. مؤسسات اعتباری پیش از صدور کارت باید وضعیت بدهی غیرجاری، تعهدات ارزی ایفا‌نشده و چک برگشتی متقاضی را از سامانه‌های بانک مرکزی استعلام کنند.
در صورت وجود هر یک از این موارد، صدور کارت مجاز نیست. ارائه اظهارنامه مالیاتی یا صورت‌های مالی حسابرسی‌شده نیز از شروط صدور کارت تعیین شده است.
اعتبار کارت حداکثر شش ماه است
بانک یا مؤسسه اعتباری پس از احراز شرایط متقاضی، کارت تأمین‌یار تولید را با اعتبار حداکثر شش‌ماهه صادر می‌کند. در این سازوکار، مشتری کالا یا خدمات مورد نیاز خود را از پذیرندگان طرف قرارداد خریداری می‌کند و مؤسسه اعتباری به وکالت از مشتری، بهای خرید را از طریق صدور اوراق گام به نفع پذیرنده تأمین می‌کند.
پذیرندگان نیز باید دارای مجوز فعالیت باشند و بانک مسئول بررسی مجوز کسب‌وکار، توان تأمین کالا و خدمات و صلاحیت آنهاست. همچنین مؤسسه اعتباری باید در حد عرف بانکداری از صوری‌نبودن معاملات اطمینان حاصل کند.
بازپرداخت اعتبار تا ۲۴ ماه
مشتری باید تعهدات ناشی از استفاده از کارت را براساس اقساط توافق‌شده با بانک بازپرداخت کند و حداکثر دوره بازپرداخت ۲۴ ماه تعیین شده است. بازپرداخت اقساط از تاریخ نخستین خرید یا تراکنش آغاز می‌شود. اگر مشتری در دوره اعتبار کارت چند خرید انجام دهد، بانک جدول اقساط را تعدیل می‌کند و آخرین خرید یا تراکنش مبنای محاسبه مدت بازپرداخت خواهد بود.
اوراق گام صادرشده در این سازوکار نیز می‌توانند براساس توافق بانک و پذیرنده سررسیدی از حداقل یک ماه تا حداکثر ۱۲ ماه داشته باشند.
خرید ارز و طلا با کارت تأمین‌یار تولید ممنوع است
یکی از محدودیت‌های صریح شیوه‌نامه به نوع استفاده از اعتبار مربوط می‌شود. استفاده از ظرفیت بازارگاه‌ها برای تأمین اعتبار یا انجام تراکنش به‌منظور خرید ارز، طلا و سایر دارایی‌های مالی در قالب کارت تأمین‌یار تولید ممنوع شده است.
بانک‌ها همچنین موظف‌اند سازوکارهای لازم برای جلوگیری از تراکنش‌های مرتبط با خریدوفروش ارز و طلا را ایجاد کنند و با استفاده از اطلاعات تراکنش، نوع کالا یا خدمت و مشخصات پذیرنده بر این موضوع نظارت داشته باشند.
تأمین مالی خرید به‌جای پرداخت مستقیم منابع نقدی
ساختار کارت تأمین‌یار تولید به‌گونه‌ای طراحی شده که منابع اعتباری به خرید کالا و خدمات مورد نیاز واحد کسب‌وکار متصل باشد. فروش‌های انجام‌شده از طریق کارت در دوره‌های مورد توافق تجمیع می‌شود و بانک متناسب با مبلغ صورتحساب‌ها، اوراق گام را به نفع پذیرنده صادر می‌کند. بانک همچنین باید صورتحساب پذیرنده را با اطلاعات تراکنش دریافتی از شاپرک تطبیق دهد تا میزان اوراق گام قابل صدور مشخص شود. این ساختار با هدف هدایت اعتبار به زنجیره واقعی خرید کالا و خدمات و کاهش پرداخت مستقیم منابع نقدی طراحی شده است.
در صورت عدم پرداخت اقساط چه اتفاقی می‌افتد؟
براساس شیوه‌نامه، اگر مطالبات بانک تا دو ماه پس از سررسید اقساط وصول نشود، مؤسسه اعتباری موظف است مانده کارت تأمین‌یار تولید را تا زمان تسویه بدهی مسدود کند.
اگر مشتری ظرف دو ماه از سررسید نخستین قسط معوق تعهد خود را ایفا نکند، بانک باید برای وصول مطالبات از جمله از طریق وثایق یا تضامین اقدام کند. برای تأخیر در پرداخت نیز وجه التزامی براساس نرخ سود تسهیلات عقود غیرمشارکتی به‌علاوه ۸ درصد در نظر گرفته شده است.
اجرای کارت به سامانه مکنا و اوراق گام متصل می‌شود
صدور کارت با کد محصول تعیین‌شده از سوی بانک مرکزی و دریافت شناسه یکتا از مرکز کنترل و نظارت اعتباری یا سامانه مکنا انجام می‌شود. مؤسسات اعتباری همچنین موظف‌اند تعهدات مشتری را در سامانه مکنا ثبت و حداقل به‌صورت هفتگی به‌روزرسانی کنند.
«کارت تأمین‌یار تولید» را می‌توان بخشی از مسیر توسعه تأمین مالی زنجیره‌ای در شبکه بانکی دانست؛ ابزاری که به‌جای پرداخت مستقیم تسهیلات نقدی، اعتبار خرید کسب‌وکار را به معامله واقعی و صدور اوراق گام متصل می‌کند.
