بانک مرکزی با ابلاغ «الزامات و ضوابط ارائه خدمت پرداخت حسابی (پل‌پی) توسط شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت و پرداختیار»، چارچوب فعالیت این شرکت‌ها در حوزه پرداخت مبتنی بر حساب بانکی را مشخص کرد. در این ضوابط، شرایط درخواست ارائه خدمت، محدودیت‌های فعالیت و مسئولیت شرکت‌ها در شناسایی و نظارت بر پذیرندگان تعیین شده است.
به گزارش راه پرداخت، بر اساس اطلاعیه بانک مرکزی، این ضوابط پس از تصویب در چهاردهمین جلسه کمیسیون ابزارهای پرداخت و تسویه بانک مرکزی، طی بخشنامه شماره ۲۱۴۲۲۸/۰۵ در ۱۸ آبان‌ماه ۱۴۰۵ به شبکه بانکی ابلاغ شده است.
پل‌پی چیست و چه تفاوتی با پرداخت کارتی دارد؟
پل‌پی یا پرداخت حسابی، خدمتی برای انجام پرداخت بر پایه حساب بانکی است. تفاوت اصلی آن با پرداخت‌های متداول کارتی این است که به‌جای اتکا به اطلاعات کارت بانکی، از زیرساخت پرداخت مبتنی بر حساب استفاده می‌کند.
این خدمت بر بستر سامانه «پل» یا پرداخت لحظه‌ای توسعه یافته است؛ با این تفاوت که پل برای انتقال وجه میان حساب‌های بانکی به کار می‌رود، اما پل‌پی برای ارائه خدمات پرداخت مبتنی بر حساب، از جمله پرداخت خرید، طراحی شده است.
به این ترتیب، پل‌پی می‌تواند مسیر دیگری برای انجام پرداخت در اختیار کسبوکارها و مشتریان قرار دهد. بااین‌حال، استفاده شرکت‌های پرداخت و پرداختیار از این خدمت باید در چارچوب ضوابط بانک مرکزی انجام شود.
چه شرکت‌هایی می‌توانند درخواست ارائه خدمت پل‌پی بدهند؟
یکی از بخش‌های مهم ضوابط جدید، تعیین شرایط ورود شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت (PSP) و پرداخت‌یارها به حوزه پل‌پی است.
بر اساس ماده ۲، شرکت متقاضی باید حداقل شش ماه از آغاز فعالیت رسمی خود تحت مجوز صادرشده از بانک مرکزی را پشت سر گذاشته باشد. بنابراین، صرف دریافت مجوز فعالیت برای درخواست ارائه خدمت پل‌پی کافی نیست و شرکت باید سابقه فعالیت مشخصی داشته باشد.
علاوه بر این، وضعیت تخلفات و سوابق انضباطی شرکت نیز بررسی می‌شود. مطابق ضوابط، متقاضی نباید در شش ماه منتهی به درخواست، مشمول تنبیهات موضوع ماده ۲۳ یا جرایم موضوع ماده ۲۵ قانون بانک مرکزی شده باشد.
شرط دیگر به تخلفات مرتبط با فعالیت شرکت بازمی‌گردد. متقاضی نباید در همین بازه شش‌ماهه، سابقه تکرار بیش از دو بار تخلف بر اساس ضوابط مربوط به شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات پرداخت یا پرداخت‌یارها، متناسب با نوع فعالیت خود، داشته باشد.
در نتیجه، داشتن سابقه فعالیت و وضعیت انضباطی قابل قبول، دو شرط اصلی برای ثبت درخواست ارائه خدمت پل‌پی محسوب می‌شوند. البته احراز این شرایط به‌معنای دریافت خودکار مجوز ارائه خدمت نیست و شرکت متقاضی باید درخواست خود را به بانک مرکزی ارائه کند.
بخوانید: نخستین تراکنش آنی در شبکه بانکی کشور انجام شد
محدودیت فعالیت شرکت‌های ارائه‌دهنده پل‌پی
بخش دیگری از ضوابط به تعیین محدوده فعالیت ارائه‌دهندگان این خدمت اختصاص دارد.
مطابق ماده ۷، ارائه‌دهندگان خدمات پرداخت حسابی اجازه ندارند عملیات مالی موضوع بند ۵ ماده یک آیین‌نامه اجرایی مقابله و پیشگیری از جرایم پولشویی و تأمین مالی تروریسم را خارج از چارچوب خدمات پرداخت حسابی انجام دهند.
این محدودیت به آن معناست که فعالیت شرکت‌ها در حوزه پل‌پی باید به دامنه مجاز این خدمت محدود بماند و ارائه آن، به‌خودی‌خود مجوزی برای انجام سایر عملیات مالی خارج از این چارچوب نیست.
در ماده ۸ نیز بر رعایت تمامی الزامات و ضوابط ابلاغی بانک مرکزی، از جمله مقررات مبارزه با پولشویی و تأمین مالی تروریسم، تأکید شده است.
مسئولیت شناسایی و نظارت بر پذیرندگان
ضوابط جدید فقط به شرایط ورود شرکت‌ها به پل‌پی محدود نمی‌شود و برای نحوه فعالیت آنها نیز مسئولیت‌هایی تعیین می‌کند.
بر اساس ماده ۹، شرکت ارائه‌دهنده خدمات پرداخت حسابی موظف است اطلاعات هویتی و سوابق فعالیت پذیرندگان خود را در سامانه‌های اطلاعاتی ثبت و نگهداری کند.
پذیرنده در اینجا کسب‌وکار یا شخصی است که از خدمت پرداخت حسابی برای دریافت وجه استفاده می‌کند. بنابراین، شرکت ارائه‌دهنده باید اطلاعات مربوط به هویت و فعالیت پذیرندگان تحت پوشش خود را نگهداری کند.
همچنین طبق ماده ۱۰، ارائه‌دهندگان پل‌پی باید تدابیر و امکانات فنی لازم را برای نظارت بر عملکرد پذیرندگان فراهم کنند. به بیان دیگر، مسئولیت شرکت‌ها صرفاً به فراهم‌کردن ابزار پرداخت محدود نمی‌شود و نظارت بر پذیرندگانی که از این خدمت استفاده می‌کنند نیز بخشی از تعهدات آنهاست.
بخوانید: راه‌اندازی شبکه پرداخت مستقل از زیرساخت شبکه بانکی در دستور کار بانک مرکزی
این الزامات نشان می‌دهد بانک مرکزی در کنار تعیین شرایط ارائه خدمت پل‌پی، بر شناسایی پذیرندگان، نگهداری سوابق و نظارت بر فعالیت آنها نیز تأکید دارد. ابلاغ این ضوابط، چارچوب مقرراتی مشخصی برای درخواست و ارائه خدمت پل‌پی از سوی شرکت‌های پرداخت و پرداختیار فراهم می‌کند.
