هجوم سرمایهگذاران به بورس در سال ۱۳۹۹ نشان داد توسعه دسترسی مستقیم به بازار، بدون ایجاد زیرساخت کافی برای سرمایهگذاری غیرمستقیم، میتواند پیامدهای پرهزینهای داشته باشد. مبینا بنیاسدی، مدیرعامل و نایبرئیس هیئتمدیره سبدگردان دارایی نیکی، معتقد است در آن دوره تعداد صندوقهای سرمایهگذاری محدود بود و بخش بزرگی از مردم نیز شناختی از خدمات سبدگردانی نداشتند.
در سالهای پسازآن، تعداد صندوقها و هلدینگهای مالی افزایش یافته و آشنایی مردم با سرمایهگذاری غیرمستقیم بیشتر شده است. بااینحال، بنیاسدی میگوید سبدگردانی در ایران همچنان تا حد زیادی سنتی باقی مانده و فاصله محسوسی با مدل جامع مدیریت ثروت فناورانه دارد.
مجموعههای خصوصی، بانکها و حتی برخی پلتفرمهای فاقد مجوز با سرعت بیشتری به سمت دیجیتالیکردن تجربه سرمایهگذاری حرکت کردهاند؛ اما نهادهای رسمی بازار سرمایه عقبترند. از نگاه بنیاسدی، سختگیری در صدور مجوز و محدودیتهای رگولاتوری، سرعت ورود سبدگردانها به فضای ولثتک را کاهش داده است.
ولثتک فقط دیجیتالیکردن خریدوفروش یک دارایی نیست. در مدل کاملتر، پلتفرم باید مجموع داراییهای مشتری، اهداف مالی، قدرت ریسکپذیری و افق سرمایهگذاری او را ببیند و بر همین اساس برنامه مالی طراحی کند. ابزارهایی مانند مشاوران هوشمند یا Robo-advisor نیز میتوانند در این فرایند به تنظیم سبد و مدیریت ریسک کمک کنند.
این فناوریها سرمایهگذاری را سادهتر میکنند؛ اما سادگی همیشه به معنای تصمیم بهتر نیست. بنیاسدی به موج استقبال از پلتفرمهای خرید طلا اشاره میکند؛ جایی که سرمایهگذاران ممکن است در دوره صعود وارد بازار شوند، اما نقطه خروج را نشناسند و بخشی از سود یا حتی دارایی خود را در نوسان نزولی از دست بدهند.
به اعتقاد او، سادهسازی بدون افزایش آگاهی مالی میتواند ریسک را از دید مشتری پنهان کند. پلتفرم نباید فقط ورود به بازار را آسان کند؛ نمایش ریسک، تناسب محصول با وضعیت مشتری و آموزش تصمیمگیری نیز باید بخشی از تجربه سرمایهگذاری باشد.
بنیاسدی فاصله فناوری ایران با نمونههای جهانی را مانع اصلی نمیداند. به گفته او، ظرفیت فنی توسعه ولثتک وجود دارد و گره اصلی در قوانین و ساختارهای سختگیرانه نهفته است. مقررات باید اجازه دهند خدمات مدیریت دارایی متناسب با تحول رفتار و نیاز سرمایهگذاران توسعه پیدا کنند.
تغییری که اخیراً در مقررات سبدگردانی الکترونیکی ایجاد شده، نخستین گام در همین مسیر است. پیشازاین، مشتری برای دریافت خدمات سبدگردانی به امضای فیزیکی نیاز داشت. سبدگردان دارایی نیکی اکنون بستر آنلاین سبدگردانی برای مشتریان بانک تجارت را آماده کرده و بنا دارد آن را بهزودی رونمایی کند. این اتفاق میتواند بخشی از فاصله سبدگردانی سنتی و مدیریت ثروت دیجیتال را کاهش دهد، هرچند رسیدن به ولثتک جامع همچنان به اصلاحات بیشتری نیاز دارد.
