«پایداری شبکه» اولویت شماره یک شاپرک است. محمدصادق محبوبی که پس از حدود دو سال به شاپرک بازگشته و این بار مسئولیت مدیرعاملی این شرکت را بر عهده گرفته، میگوید شرایط جدید کشور باعث شده برخی اولویتهای صنعت پرداخت نسبت به گذشته تغییر کنند و مسئله تابآوری و پایداری شبکه در صدر برنامهها قرار گیرد.
محبوبی در گفتوگو با رضا قربانی، بنیانگذار راه پرداخت، توضیح میدهد موضوعاتی مانند اصلاح نظام کارمزد و توسعه ابزارهای پرداخت همچنان اهمیت خود را حفظ کردهاند، اما شرایط جدید، ضرورتهای تازهای را نیز پیش روی شاپرک قرار داده است.
یکی از این مسائل، حجم بالای تراکنشهای خرد در شبکه کارت است. به گفته محبوبی، حدود ۸۰ درصد تراکنشهای شبکه پرداخت مصداق تراکنشهای ریزمقدار و خرد هستند. شاپرک و بانک مرکزی در پی آن هستند که بخشی از این تراکنشها به ابزارهایی مانند کیف پول منتقل شوند تا فشار بر شبکه کارت کاهش پیدا کند.
با این حال، مدیرعامل شاپرک درباره سرعت این مهاجرت خوشبینانه اغراقآمیز صحبت نمیکند. در پاسخ به پرسش قربانی درباره چشمانداز پایان سال ۱۴۰۵، محبوبی میگوید فکر نمیکند بیش از ۵ تا ۱۰ درصد این انتقال تا پایان ۱۴۰۵ محقق شود.
او همچنین تأکید میکند سیاست بانک مرکزی محدود به انتقال تراکنشها به یک ابزار مشخص با عنوان «کیف پول ایران» نیست. راهبرد اصلی، توسعه و تقویت مجموعه ابزارهای کیف پول و متنوعسازی ابزارهای پرداخت است.
در حال حاضر بخشی از شبکههای فینتکی امکان دریافت وجه از طریق این زیرساختها را دارند. گام بعدی، اتصال شبکه پذیرندگی PSPهاست. محبوبی میگوید این قابلیت اکنون با یک یا دو PSP در حال آزمایش است و پیشبینی میکند حدود سه تا چهار ماه دیگر نخستین PSPها بتوانند امکان پذیرش را در شبکه خود فراهم کنند.
البته توسعه این قابلیت روی کارتخوانها به اندازه ابزارهای کاملاً نرمافزاری سریع نیست. دستگاههای POS نیازمند بهروزرسانی زیرساخت و نرمافزار هستند و همین مسئله توسعه قابلیت پذیرش کیف پول در شبکه فیزیکی را زمانبرتر میکند.
موضوع مهم دیگر، نظام کارمزد کیف پول است. محبوبی میگوید مدل اولیه کارمزدی تهیه شده و در اتاقهای فکر بانک مرکزی در حال بررسی کارشناسی است. بنابراین از نگاه او، نظام کارمزد این ابزار مغفول نمانده، هرچند هنوز مدل نهایی آن اعلام نشده است.
در بخش دیگری از گفتوگو، قربانی به این تصور اشاره میکند که معرفی کیف پول ایران با شرایط بحران مرتبط بوده است. محبوبی این نگاه را تعدیل میکند و میگوید راهبرد بانک مرکزی متنوعسازی ابزارهای پرداخت است و کیف پول صرفاً ابزاری برای شرایط بحران نیست.
به گفته او، وابستگی کیف پول ایران به شبکه پرداخت و شبکه بانکی تا حد ممکن کاهش یافته است؛ هرچند این ابزار همچنان مانند هر سرویس دیجیتال دیگری به برخی زیرساختها، از جمله ارتباطات، وابستگی دارد.
گفتوگو همچنین به رگتک و سوپتک میرسد. شاپرک پیش از این پروژهای برای ترسیم نقشه رگتک ایران انجام داده بود و محبوبی میگوید با توجه به سیاست بانک مرکزی برای توسعه تعداد اشخاص و مجموعههای تحت نظارت، استفاده از ابزارهای فناورانه نظارتی اجتنابناپذیر است.
او صریحاً میگوید بدنه نظارتی بدون استفاده از ابزارهای رگتک و سوپتک قادر به انجام مؤثر وظایف خود نخواهد بود. شاپرک در حال حاضر نیز با برخی شرکتهای این حوزه همکاری میکند و برنامه دارد دامنه این همکاریها را توسعه دهد.
اما روشنترین جمعبندی گفتوگو در پاسخ به آخرین سؤال شکل میگیرد. وقتی رضا قربانی از محبوبی میپرسد مهمترین دغدغه او بهعنوان مدیرعامل شرکتی که شبکه آن باید شبانهروزی در دسترس مردم باشد چیست، پاسخ کوتاه است: «پایداری شبکه.»
محبوبی میگوید تقریباً هر کاری که اکنون در شاپرک انجام میشود باید در راستای همین هدف باشد و حتی ممکن است اولویت پروژههایی که ارتباط مستقیمی با پایداری ندارند کاهش یابد. بنابراین در دوره جدید مدیریت شاپرک، تابآوری دیگر یکی از چند پروژه فناوری نیست؛ معیاری برای تعیین اولویت پروژههای شرکت است.
