زیرساخت بانکی ایران در سالهای اخیر بیش از گذشته در معرض آزمون قرار گرفته است؛ از افزایش حجم تراکنشها و نیازهای جدید کسبوکارها گرفته تا اختلالات سایبری و محدودیتهای ناشی از تحریم. محمد صادقی، مدیرعامل بهسازان ملت، در گفتوگو با رضا قربانی، بنیانگذار راه پرداخت، معتقد است بخش مهمی از آسیبپذیری امروز را نمیتوان فقط به تحریم نسبت داد و باید سهم معماریهای قدیمی، تصمیمهای مدیریتی و تأخیر در نوسازی فناوری را هم دید.
صادقی با اشاره به سابقه چنددهساله خود در حوزه فناوری بانکی میگوید بسیاری از اجزای زیرساختی بانکها، از میانافزار و پایگاه داده گرفته تا مدل استفاده از داده و معماری سامانهها، در طول سالها تغییر بنیادینی نکردهاند. از نگاه او، فناوری در سه دهه گذشته با سرعت زیادی پیش رفته، اما بخشهایی از زیرساخت بانکی همچنان بر همان منطق و معماریهای قدیمی استوار ماندهاند. او معتقد است اتفاقات اخیر نیز نشان دادهاند سیستمهای بانکی تا چه اندازه میتوانند در برابر اختلال آسیبپذیر باشند.
او در پاسخ به پرسش رضا قربانی درباره نقش تحریم، موضع روشنی دارد. صادقی میگوید تحریم یک واقعیت مستمر است، اما نمیتوان همه ناکارآمدیها را پشت آن پنهان کرد. به گفته او، «بیشتر گردن خودمونه.» صادقی با اشاره به ۲۹ سال فعالیت خود در این حوزه میگوید یکی از مشکلات اصلی، «شنیدهنشدن» است؛ بسیاری از مسائل و ضرورتهای فنی بارها از سوی کارشناسان مطرح شدهاند، اما به آنها توجه نشده است. از نگاه او، کوتاهشدن دورههای مدیریتی و تغییر برنامهها با آمدن مدیران جدید نیز باعث شده پروژهها بارها به مراحل قبلی برگردند.
در بانک ملت، یکی از مهمترین تغییرات استراتژیک به پروژه «دیما» مربوط میشود. برنامه اولیه، بازطراحی اینترنتبانک و موبایلبانک بود، اما بانک ملت مسیر خود را تغییر داده و به سمت ساخت اکوسیستمی جدید حول دیما رفته است. صادقی تأکید میکند دیما قرار نیست صرفاً یک محصول باشد، بلکه محصولی استراتژیک است که منظومهای از سرویسها و محصولات بانک ملت در اطراف آن شکل میگیرد و بخشی از آینده این بانک در این اکوسیستم ساخته خواهد شد.
در سطح زیرساخت نیز بهسازان ملت دو مسیر همزمان را دنبال میکند. از یک طرف، کربنکینگ فعلی باید برای سه تا چهار سال آینده بهینه شود؛ چراکه بانک ملت همچنان بر همین سامانه فعالیت میکند. از طرف دیگر، به گفته صادقی، بانک ملت پس از حدود ۱۸ ماه تلاش و بررسی، مصوبه حرکت به سمت یک پلتفرم بانکداری نوین را داده است. او تأکید میکند که این پروژه قرار نیست صرفاً به ساخت یک کربنکینگ جدید محدود شود و نگاه بانک به سمت تغییر مدل و توسعه یک پلتفرم بانکداری حرکت کرده است.
اختلالات سایبری اخیر نیز بر سرعت این تغییرات تأثیر گذاشتهاند. صادقی توضیح میدهد که بهسازان ملت از سالهای قبل توسعه زیرساختهای پشتیبان را آغاز کرده بود؛ از تجهیز سختافزاری و نرمافزاری گرفته تا میانافزارها، سایتهای پشتیبان و نگهداری داده در نقاط مختلف. به گفته او، این اقدامات باعث شده بود شرکت به سطحی از آمادگی نسبی برسد، هرچند تا زمانی که تغییرات اساسی معماری انجام نشود نمیتوان از آمادگی کامل سخن گفت. رخدادهای اخیر نیز باعث شده سرمایهگذاری و سرعت توسعه این زیرساختها افزایش پیدا کند.
بخش دیگری از این گفتوگو به «بانکیما» اختصاص دارد؛ بستری که برای ارائه سرویسهای بانک ملت به کسبوکارها و فینتکها توسعه یافته است. صادقی میگوید بانکیما اکنون حدود ۴۳۰ مشتری دارد که از کسبوکارهای بزرگ تا مجموعههای کوچکتر را شامل میشوند. به گفته او، روزانه نزدیک به ۱۰ میلیون فراخوان سرویس روی این پلتفرم انجام میشود.
اهمیت بانکیما برای بهسازان ملت فقط به ارائه سرویس به کسبوکارها و فینتکها محدود نیست. صادقی توضیح میدهد که زیرساختهای جدید بانک ملت، از جمله دیما، نیز قرار است روی همین پلتفرم توسعه پیدا کنند. به این ترتیب، بهسازان ملت همزمان با حفظ و بهینهسازی زیرساخت فعلی، در حال ساخت معماری و پلتفرمی است که قرار است بخش مهمی از نسل بعدی خدمات بانک ملت بر آن شکل بگیرد.
