محمد متشرعی، مدیرعامل شرکت ترنا سیستم، معتقد است آینده تجهیزات خردهفروشی الزاماً به معنای ادغام تمام سختافزارها در یک دستگاه چندمنظوره نیست. هر کسبوکار متناسب با نیازهای خود به تجهیزات تخصصی احتیاج دارد؛ بااینحال، ممکن است نسل آینده محصولات، شکل فعلی صندوقهای فروشگاهی، کارتخوانها و کیوسکها را تغییر دهد.
از نگاه او، مهمترین ظرفیت توسعه در این بازار متعلق به فرایندهای تکرارپذیر است. هر کاری که با قواعد مشخص و بهصورت مداوم توسط نیروی انسانی انجام میشود، قابلیت واگذاری به کیوسک یا ماشین را دارد. به همین دلیل، کیوسکها از سفارشگیری در رستورانها فراتر رفتهاند و اکنون در پرداخت، پذیرش، تحویل خدمت و تسویه نیز به کار گرفته میشوند.
متشرعی داروخانهها و مراکز درمانی را از مهمترین بازارهای پرداخت سلفسرویس در ایران میداند. در این مدل، یک کیوسک میتواند بخشی از وظایف صندوقدار را بهصورت شبانهروزی انجام دهد، فضای کمتری اشغال کند و خطای عملیات را کاهش دهد. فروشگاههای زنجیرهای نیز با توسعه صندوقهای خودپرداخت، مسیر مشابهی را دنبال میکنند.
بااینحال، عرضه فناوری بهتنهایی برای فراگیر شدن آن کافی نیست. تجربه کیوسکهای اولیه در اروپا نشان داد که نبود آمادگی فرهنگی میتواند یک محصول را با شکست روبهرو کند و حتی حضور یک دستیار انسانی برای آموزش کاربران ضروری باشد. همین مسئله درباره پرداخت QR نیز صادق است. فناوری ممکن است آماده باشد، اما تا زمانی که مقررات، زیرساخت و عادت کاربران همراه نشوند، بازار شکل نمیگیرد.
مدیرعامل ترنا سیستم همین شکاف را در سطح کلان اقتصاد دیجیتال نیز مشاهده میکند. به گفته او، در بسیاری از موارد فرایندهای قدیمی بازطراحی نشدهاند و فقط نسخه کاغذی آنها به نرمافزار منتقل شده است. نتیجه، بوروکراسی دیجیتال است؛ نه تحول دیجیتال.
او مقاومت در برابر تغییر و پیشبینیناپذیری محیط کسبوکار را دو مانع جدی توسعه میداند. در چنین فضایی، مسئله شرکتهای فناوری فقط ادامه دادن نیست؛ آنها باید بدون اطلاع از شرایط چند ماه آینده تصمیم بگیرند چگونه ادامه دهند.
