فناپ طی دو سال گذشته نزدیک به ۱۵۰ میلیون دلار در حوزه رایانش ابری سرمایهگذاری کرده است. کیوان جامهبزرگ، معاون توسعه راهبردی و امور شرکتهای فناپ، این سرمایهگذاری را بخشی از برنامه گروه برای توسعه زیرساخت اقتصاد دیجیتال میداند؛ زیرساختی که نهفقط کسبوکارهای آنلاین، بلکه توسعه هوش مصنوعی و مراکز داده نیز به آن وابستهاند.
جامهبزرگ در گفتوگو با رضا قربانی، بنیانگذار راه پرداخت، توضیح میدهد که فناپ همزمان با این سرمایهگذاری، پورتفوی کسبوکار خود را نیز متمرکزتر کرده است. شرایط اقتصادی کشور و اقتضائات اقتصاد دیجیتال باعث شدهاند تمرکز به اولویتی جدی برای گروه تبدیل شود. فناپ در یکیدو سال گذشته ادغام کسبوکارها و شرکتهایی با فعالیت موازی یا قابلیت همافزایی را دنبال کرده است.
نتیجه این بازآرایی، تمرکز فعالیتهای فناپ حول سه گروه اصلی است: فناوری مالی، زیرساخت و «ترمینال» یا تولید تجهیزات دیجیتال. منظور فناپ از ترمینال، محصولاتی است که در نقطه نهایی تماس یک صنعت با کاربر قرار میگیرند؛ از دستگاه کارتخوان و مودم تا دوربین و سامانههای چندرسانهای خودرو. این تقسیمبندی نشان میدهد راهبرد گروه دیگر گسترش نامحدود پورتفو نیست و قرار است سرمایه و توان مدیریتی روی حوزههای اصلی متمرکز شود.
جامهبزرگ در بخش دیگری از گفتوگو، سه مسئله را نام میبرد که فناوری میتواند در حل آنها نقشی جدی داشته باشد: ناترازی انرژی، بهرهوری صنایع و اتصال مالی ایران به جهان. او این حوزهها را مصداق نیاز کشور به نوآوریهایی میداند که صرفاً محصولی تازه نمیسازند، بلکه برای یک مسئله ملی راهحل ایجاد میکنند.
در حوزه اتصال مالی، جامهبزرگ به ظرفیت رمزارزها و ارزهای دیجیتال بانک مرکزی برای تسهیل تبادلات اشاره میکند. به گفته او، رمزارز در ایران بیشتر به ابزار سرمایهگذاری و حفظ ارزش تبدیل شده، درحالیکه میتواند در پرداختهای فرامرزی نیز کاربرد داشته باشد. او همچنین میگوید با وجود جایگاه چین بهعنوان بزرگترین شریک تجاری ایران، هنوز پروژه مشترکی مبتنی بر یوان دیجیتال در کشور تعریف نشده است.
از نگاه معاون توسعه راهبردی و امور شرکتهای فناپ، این مسئله هم به نبود سیاست فناورانه روشن از سوی رگولاتور مربوط است و هم به عملکرد اکوسیستم. او معتقد است کسبوکارهای فناوری ایران سالها نگاه خود را به آمریکا و اروپا معطوف کردهاند و ظرفیت چین، روسیه و هند کمتر بررسی شده است؛ درحالیکه چین اکنون در حوزههایی مانند هوش مصنوعی، رباتیک، رایانش ابری و ارتباطات پهنباند به بازیگری پیشرو تبدیل شده است.
سرمایهگذاری در ذخیرهسازهای انرژی و باتریهای لیتیومی نمونه دیگر راهبرد فناپ برای ورود به مسائل ملی است. جامهبزرگ میگوید گروه در سال گذشته سرمایهگذاری جدی روی این حوزه انجام داده است. از نگاه او، مسئله اصلی برق ایران فقط کمبود تولید نیست، بلکه ناترازی در ساعات اوج مصرف است؛ بنابراین ذخیرهسازی انرژی میتواند در کنار توسعه نیروگاهها، بخشی از راهحل باشد.
براساس برنامه مطرحشده در مصاحبه، فناپ امیدوار است نخستین سری محصولات خود در حوزه ذخیرهسازی انرژی را تا پایان سال عرضه کند. این برنامه و سرمایهگذاری ابری، دو نمونهای هستند که جامهبزرگ برای نشاندادن جهتگیری جدید گروه ارائه میکند: تمرکز بر زیرساختهایی که توسعه دیگر کسبوکارها و فناوریها را ممکن میکنند.
موضوع سرمایه انسانی نیز بخش دیگری از راهبرد فناپ است. جامهبزرگ تأکید میکند هدف اعلامشده گروه، آموزش ۱۰۰ هزار توسعهدهنده اقتصاد دیجیتال است و این برنامه فقط به هوش مصنوعی محدود نمیشود. «فناپکمپس» در کنار دورههای تخصصی شرکتهای گروه، دورههای کوتاهمدت و میانمدتی را برای ورود افراد به اقتصاد دیجیتال یا ارتقای مهارت نیروهای فعال برگزار کرده است.
به گفته او، طی دو سال گذشته نزدیک به ۲۲ هزار نفر دستکم یکی از این دورهها را گذراندهاند؛ حدود سه هزار نفر وارد بازار کار شدهاند و نزدیک به ۳۰۰ نفر از آنها در خود فناپ جذب شدهاند. گروه همچنین سالانه به حدود ۲۰۰ نفر بورس تحصیلی ارائه میکند. این اعداد نشان میدهند فناپ نزدیک به یکچهارم مسیر هدفگذاریشده برای آموزش ۱۰۰ هزار نفر را طی کرده است.
در مجموع، راهبرد جدید فناپ بر گستردهترشدن به هر قیمت استوار نیست. گروه میخواهد شرکتهای موازی را ادغام، فعالیتها را حول سه محور متمرکز و سرمایهگذاری را به حوزههایی هدایت کند که نقش زیرساختی دارند. سرمایهگذاری ۱۵۰ میلیون دلاری در رایانش ابری، ورود به ذخیرهسازهای انرژی و آموزش نیروی انسانی، سه ضلع این تغییر مسیرند؛ تغییری که قرار است فناپ را از مجموعهای با پورتفوی پراکندهتر به گروهی متمرکز بر زیرساختهای اصلی اقتصاد دیجیتال تبدیل کند.
