فریدون صالحیان، مدیر بازاریابی بانک صادرات ایران / هجدهمین دوره نمایشگاه صنعت بانک، بورس و بیمه را میتوان از منظر شکل برگزاری، سطح مشارکت و حضور بازیگران اصلی صنعت مالی، تجربهای متفاوت ارزیابی کرد. حضور پررنگ بانکها، شرکتهای بیمه، نهادها و فعالان بازار سرمایه و همچنین مشارکت وزارت امور اقتصادی و دارایی، فضای متفاوتی را نسبت به دورههای گذشته رقم زد. از این منظر، نمایشگاه توانست در حوزه فرم برگزاری، انسجام و میزان مشارکت، گام قابلتوجهی بردارد.
با این حال، اگر از فرم برگزاری عبور کنیم و به محتوای ارائهشده، محصولات معرفیشده و سطح تعامل میان بازیگران صنعت مالی بپردازیم، همچنان با فاصلهای معنادار میان ظرفیتهای موجود و انتظارات از چنین رویدادی مواجه هستیم.
مسئله اصلی، همچنان فقدان نگاه همگرایانه به سه بازار پول، سرمایه و بیمه است. با وجود حضور گسترده بازیگران این سه حوزه در یک فضای مشترک، ارتباط میان آنها هنوز به سطحی از بلوغ نرسیده که به خلق محصولات مشترک و شکلگیری زنجیرههای جدید ارزش در نظام مالی منجر شود. بخش قابلتوجهی از محصولات معرفیشده نیز بیشتر در قالب بازطراحی یا ارتقای خدمات موجود عرضه شدند و کمتر شاهد معرفی راهکارهایی بودیم که واجد نوآوری در مدل کسبوکار و ایجاد ارزش افزوده جدید باشند.
انتظار میرود نمایشگاهی با سابقه نزدیک به دو دهه، بهتدریج از فضای معرفی دستاوردهای انفرادی بنگاهها عبور کند و به بستری برای طراحی و توسعه محصولات مشترک تبدیل شود. در این میان، وزارت امور اقتصادی و دارایی میتواند نقشی فراتر از حمایت و برگزاری نمایشگاه ایفا کند و با تعریف محورهای راهبردی مشخص، زمینه همکاری میان ارکان مختلف نظام مالی را فراهم آورد.
برای مثال، توسعه مدلهای یکپارچه تأمین مالی زنجیره تولید با استفاده از ظرفیت ابزارهایی نظیر اوراق گام، برات الکترونیکی، بیمه اعتبار و ابزارهای بازار سرمایه، میتواند یکی از مصادیق این همگرایی باشد. همچنین توسعه محصولات مشترک در حوزه اعتباردهی و مدیریت ریسک نکول، از جمله در خدمات نوین مالی، ظرفیت دیگری است که میتواند با مشارکت بانکها، صنعت بیمه و بازار سرمایه دنبال شود. اینها نمونههایی از ظرفیتهایی هستند که اجزای آنها تا حدودی در اقتصاد کشور وجود دارد، اما هنوز از امکان اتصال و همافزایی آنها به اندازه کافی استفاده نشده است.
در همین راستا، توسعه زیرساختهای توثیق الکترونیکی داراییها و گسترش دامنه داراییهای قابل توثیق نیز میتواند بهعنوان یکی از موضوعات راهبردی مورد توجه قرار گیرد. تحقق این ظرفیت، مستلزم همکاری فرابانکی و فرابیمهای و مشارکت نهادهای مختلف اقتصادی است؛ موضوعی که میتواند ضمن کمک به توسعه اعتبار، در مدیریت ریسک نکول و گسترش خدمات مالی نوین نیز مؤثر باشد. بانک صادرات ایران نیز در این حوزه اقداماتی داشته است، اما فراگیری این خدمات نیازمند هماهنگی و راهبری در سطحی فراتر از یک بنگاه منفرد است.
در کنار موضوع محصولات و خدمات، کیفیت نشستها و مباحث تخصصی نمایشگاه نیز ظرفیت ارتقا دارد. برگزاری نشستهایی با حضور مدیران عالی بانکها و صاحبنظران، فرصت مناسبی برای تبادل دیدگاهها فراهم کرده است؛ با این حال، انتظار میرود این نشستها با مطالعات کارشناسی، مباحث علمی و گفتوگوهای نقادانه و مسئلهمحور همراه شوند تا خروجی آنها از طرح دیدگاههای شفاهی فراتر رفته و به پیشنهادهای مشخص و قابل پیگیری منجر شود.
در نهایت، موفقیت یک نمایشگاه تخصصی را نمیتوان صرفاً با تعداد مشارکتکنندگان، وسعت غرفهها یا رونمایی از محصولات ارزیابی کرد. معیار مهمتر، میزان اثربخشی آن در ایجاد ارتباطات جدید، توسعه محصولات مشترک و شکلدهی به ظرفیتهای تازه در نظام مالی کشور است.
شاید مهمترین انتظار از دورههای آینده این رویداد، عبور از نگاه بنگاهمحور و حرکت به سمت همگرایی واقعی میان بانک، بورس و بیمه باشد؛ چراکه نمایشگاه زمانی به بلوغ واقعی خود نزدیک میشود که بهجای نمایش جداگانه توانمندیهای هر یک از بازیگران، زمینه خلق ارزش مشترک میان آنها را فراهم کند.