فرشید گلزاده، بنیانگذار شرکت توسعه سرمایهگذاری آبان، معتقد است صنعت بانکداری و پرداخت ایران برای خروج از رکود، بیش از عرضه محصولات تازه به نوآوری ساختاری نیاز دارد. از نگاه او، رقابت بازیگران بر سر محصولات مشابه شاید سهم آنها را جابهجا کند، اما الزاماً اندازه بازار را افزایش نمیدهد.
تمایز اصلی در این دیدگاه، میان نوآوری محصولمحور و نوآوری ساختاری است. نوآوری محصولی معمولاً خدمت تازهای را درون زیرساخت و قواعد موجود عرضه میکند؛ اما نوآوری ساختاری به سراغ تغییر مدل اقتصادی، شیوه حکمرانی، جریان داده و روابط میان بازیگران میرود. اگر قواعد و زیرساخت ثابت بمانند، تعدد محصولات بیشتر از آنکه بازار تازهای بسازد، رقابت بر سر همان ظرفیت محدود را تشدید میکند.
گلزاده اشتراکگذاری دادهها و توسعه زیرساختهای اعتبارسنجی را از عناصر مهم این تحول میداند. دسترسی مسئولانه و قاعدهمند به داده میتواند ارزیابی ریسک را دقیقتر کند، منابع را به متقاضیان مناسبتری برساند و داراییهای راکد را به جریان اقتصادی بازگرداند. معنای این تغییر فقط افزایش کارایی شرکتهای مالی نیست؛ میتواند بر دسترسی مردم به اعتبار و در نهایت بر معیشت آنها نیز اثر بگذارد.
اجرای چنین تغییری به همکاری بازیگرانی نیاز دارد که فقط ارائهدهنده محصول یا سرمایهگذار نباشند. به اعتقاد گلزاده، تسهیلگران توسعه باید میان دولت، بخش خصوصی و نهادهای مالی پیوند ایجاد کنند و امکان شکلگیری زیرساختهایی را فراهم آورند که یک شرکت بهتنهایی قادر به ساخت آنها نیست.
زیرساخت مشترک میتواند هزینه سرمایهگذاری موازی را کاهش دهد و استفاده بهتری از منابع محدود ایجاد کند؛ مسئلهای که در شرایط تحریم اهمیت بیشتری پیدا میکند. این رویکرد همچنین بهجای وابسته کردن توسعه به موفقیت یک بازیگر، ظرفیت جمعی صنعت را افزایش میدهد.
پیام اصلی این گفتوگو آن است که تحول صنعت مالی با اضافه شدن یک اپلیکیشن یا محصول اعتباری دیگر اتفاق نمیافتد. تحول واقعی زمانی آغاز میشود که داده، زیرساخت، حکمرانی و منافع بازیگران دوباره طراحی شوند.
