حسین بیانی، معاون فناوری شرکت داده و هوش مصنوعی داتا، استقرار را دشوارترین مرحله پروژه‌های هوش مصنوعی دانست و بر ضرورت تعریف مسئله کسب‌وکاری، پایش مستمر مدل‌ها و آماده‌سازی سازمان برای پذیرش این فناوری تأکید کرد.
به گزارش روابط عمومی داتا، بیانی سخنان خود را در رویداد کاربرد هوش مصنوعی در صنایع و کسب‌وکار که با حمایت داتا برگزار شده بود با طرح پرسشی درباره فاصله میان هیجان شکل‌گرفته پیرامون هوش مصنوعی و بازگشت سرمایه پروژه‌های اجراشده آغاز کرد. او گفت: «با وجود سرمایه‌گذاری‌ها و توسعه زیرساخت‌ها، نمونه‌های داخلی محدودی از پروژه‌های هوش مصنوعی با بازگشت سرمایه بالا در دسترس است و این موضوع، ضرورت بازنگری در شیوه تعریف و اجرای پروژه‌ها را نشان می‌دهد.»
به گفته معاون فناوری داتا، داده در اقتصاد دیجیتال نقش ماده اولیه را دارد؛ با این تفاوت که در فرایند استفاده مصرف نمی‌شود و می‌تواند بارها در چرخه خلق ارزش قرار گیرد. این چرخه زمانی به نتیجه می‌رسد که پروژه هوش مصنوعی به بازگشت سرمایه مثبت و ارزش اقتصادی قابل‌اندازه‌گیری منجر شود.
بیانی، پروژه‌های هوش مصنوعی را بخشی از فرایند تغییر سازمانی توصیف کرد و آمادگی بدنه سازمان را یکی از عوامل تعیین‌کننده موفقیت آن‌ها دانست. او تأکید کرد که ورود هوش مصنوعی به سازمان باید با شناخت فرایندهای موجود و ایجاد ارزش در بستر سامانه‌های عملیاتی همراه باشد؛ زیرا کنارگذاشتن ناگهانی سامانه‌های قدیمی می‌تواند مقاومت سازمانی ایجاد کند و پروژه را در مرحله اثبات مفهوم متوقف نگه دارد.
او در ادامه گفت: «هر پروژه باید با یک مسئله روشن کسب‌وکاری آغاز شود و راهبری آن نیز در اختیار فردی قرار گیرد که بتواند ارزش اقتصادی و شاخص‌های موفقیت پروژه را دنبال کند. این موضوع در سازمان‌های مالی اهمیت بیشتری دارد؛ جایی که ادامه پروژه به ملموس‌بودن نتیجه و اثر اقتصادی آن وابسته است.»
معاون فناوری داتا، استقرار را پیچیده‌ترین بخش مسیر عملیاتی‌شدن هوش مصنوعی عنوان کرد. به گفته او، داده‌های واقعی در محیط عملیاتی کیفیت و رفتار ثابتی ندارند و شرایط پیش‌بینی‌شده در مرحله اثبات مفهوم نیز همیشه تکرار نمی‌شود. تغییر شرایط اقتصادی و رفتار مشتریان می‌تواند به رانش داده و رانش مدل منجر شود و عملکرد مدل را در طول زمان تغییر دهد.
بیانی با اشاره به تجربه‌های بانکی داتا، بازوی داده و هوش مصنوعی بانک تجارت، بر پایش مستمر مدل‌ها، توضیح‌پذیری تصمیم‌ها و حضور انسان در حلقه تصمیم‌گیری تأکید کرد.
او گفت: «تصمیم‌های مدل ممکن است برای سازمان هزینه ایجاد کنند و سازوکار نظارت انسانی باید پیش از بهره‌برداری عملیاتی در نظر گرفته شود.»
او همچنین انتخاب راهکار متناسب با مسئله را بخشی از مسئولیت تیم مهندسی دانست و گفت: «بسیاری از مسائل با مدل‌های کوچک‌تر، تعداد پارامتر کمتر یا روش‌های یادگیری ماشین قابل حل‌اند. به اعتقاد او، تیم فنی باید با درنظرگرفتن ریسک، هزینه و تصمیم مورد انتظار، مناسب‌ترین سطح از پیچیدگی را انتخاب کند.»
بیانی برای آغاز پروژه‌های هوش مصنوعی در سازمان‌ها چهار گام پیشنهاد کرد: انتخاب مسئله مشخص کسب‌وکاری، تعیین مسئول کسب‌وکاری، ارزیابی KPIهای اولیه در بازه‌ای حداکثر ۹۰روزه و بررسی میزان استفاده مجدد از زیرساخت‌ها و دستاوردهای پروژه‌های قبلی.
به گفته او، آغاز دوباره پروژه‌های دوم و سوم از نقطه صفر می‌تواند نشانه‌ای از آماده‌نبودن سازمان برای استقرار هوش مصنوعی باشد.
معاون فناوری داتا در پایان، تعداد مدل‌های عملیاتی‌شده را معیار مهم‌تری برای سنجش پیشرفت سازمان دانست و گفت: «سخت‌افزار، پردازنده گرافیکی و مدل را می‌توان تأمین کرد؛ فرهنگ پذیرش هوش مصنوعی به آموزش، اطلاع‌رسانی، آماده‌سازی فرایندها و همراهی بدنه سازمان نیاز دارد.»
دومین کنفرانس و نمایشگاه «کاربرد هوش مصنوعی در صنایع و کسب‌وکار» با عنوان IRAN AI 2026، روزهای ۳۰ و ۳۱ شهریورماه در دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد. این رویداد توسط دانشگاه صنعتی شریف، گروه فناوری اطلاعات شریف و پژوهشگاه فناوری اطلاعات و ارتباطات پیشرفته و با حمایت شرکت داده و هوش مصنوعی تجارت ایرانیان (داتا) شکل گرفت.
