صورتهای مالی شرکتهای پرداخت را اگر فقط از ستون درآمد بخوانیم، تجارت الکترونیک پارسیان برنده است. اگر سراغ سود خالص برویم، پرداخت الکترونیک سامان کیش در صدر قرار میگیرد. اما وقتی درآمدهای غیرعملیاتی را کنار بزنیم و ببینیم خود کسبوکار پرداخت چقدر سود ساخته، جایگاه شرکتها دوباره تغییر میکند و پرداخت الکترونیک پاسارگاد بالاتر از بقیه میایستد. درآمد شرکتهای پرداخت بیش از آنکه یک عدد یکدست باشد، ترکیبی از کارمزد تراکنش، اجاره کارتخوان، فروش شارژ، پین و اعتبار و گاهی فروش تجهیزات است. برخی از این درآمدها بزرگ اما کمحاشیهاند و برخی دیگر با وجود سهم کمتر در فروش، سود بیشتری برای شرکت باقی میگذارند. راه پرداخت در این گزارش صورتهای مالی جداگانه پنج شرکت پرداخت الکترونیک پاسارگاد، پرداخت الکترونیک سامان کیش، بهپرداخت ملت، تجارت الکترونیک پارسیان و کارت اعتباری ایرانکیش را در دوره ششماهه منتهی به ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ بررسی کرده است.
فهرست مطالب
این پنج شرکت در مجموع حدود ۲۴ هزار میلیارد تومان درآمد عملیاتی، نزدیک به ۲٬۵ هزار میلیارد تومان سود ناخالص، حدود ۱٬۶ هزار میلیارد تومان سود عملیاتی و نزدیک به ۱٬۵ هزار میلیارد تومان سود خالص ساختهاند. اما سهم هر شرکت از این چهار عدد یکسان نیست؛ شرکتی که سهم بیشتری از درآمد داشته، لزوماً سهم بیشتری از سود نبرده است.
نکته دیگر آنکه سال مالی تجارت الکترونیک پارسیان تغییر کرده و دوره مقایسهای درجشده در صورت مالی آن، دقیقاً همزمان با ششماهه نخست ۱۴۰۵ نیست. به همین دلیل، مقایسه تاپ با دوره قبل را نمیتوان مانند سایر شرکتها یک مقایسه کاملاً همدوره در نظر گرفت. همچنین شرکت آسان پرداخت پرشین در این گزارش برسی نشده است، زیرا پس از تغییر سال مالی، در پایان خرداد ۱۴۰۵ هنوز دوره ششماهه مالی آن تکمیل نشده بود و صورت مالی ششماهه همدوره با پنج شرکت دیگر منتشر نکرد. به همین دلیل، امکان مقایسه مستقیم درآمد، سود عملیاتی و سود خالص آپ با سایر پیاسپیهای بررسیشده بر مبنای دوره منتهی به ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ وجود نداشت.
پاسارگاد؛ درآمد کمتر، سود عملیاتی بیشتر
براساس آمار منتشر شده در کدال، پرداخت الکترونیک پاسارگاد از نظر درآمد، بزرگترین شرکت این فهرست نیست. این شرکت در ششماهه نخست سال حدود ۴٬۵ هزار میلیارد تومان درآمد عملیاتی ثبت کرده و پس از تاپ، بهپرداخت و سپ، در جایگاه چهارم درآمدی قرار گرفته است.
اما از همین درآمد، حدود ۷۵۳ میلیارد تومان سود ناخالص و نزدیک به ۵۴۰ میلیارد تومان سود عملیاتی باقی مانده است. هیچکدام از چهار شرکت دیگر به این میزان سود عملیاتی نرسیدهاند. حاشیه سود عملیاتی پاسارگاد نیز حدود ۱۲ درصد بوده؛ یعنی از هر ۱۰۰ تومان درآمد، حدود ۱۲ تومان پس از کسر بهای تمامشده و هزینههای اداری و عمومی، در فعالیت اصلی شرکت باقی مانده است. این نسبت برای ایرانکیش حدود ۸.۶ درصد، بهپرداخت ۷.۹ درصد، سپ ۵.۱ درصد و تاپ ۲.۲ درصد بوده است.
پرداخت الکترونیک پاسارگاد در نهایت حدود ۳۸۵ میلیارد تومان سود خالص ساخته و پس از سپ در جایگاه دوم قرار گرفته است. تفاوت این دو شرکت در مسیری است که به سود خالص رسیدهاند. در پاسارگاد، درآمدهای غیرعملیاتی نقش تعیینکنندهای نداشتهاند و بخش عمده سود از عملیات اصلی شرکت آمده است. این شرکت در شش ماه حدود ۸۰۳ میلیارد تومان جریان نقد عملیاتی مثبت داشته؛ بیش از دو برابر سود خالص ثبتشده. بنابراین سود پاسارگاد فقط روی کاغذ نمانده و فعالیت شرکت توانسته وجه نقد قابلتوجهی نیز ایجاد کند.
بخش بزرگی از این نقد دوباره وارد شرکت شده است. پاسارگاد حدود ۷۱۶ میلیارد تومان خروج نقد سرمایهگذاری داشته که خرید داراییهای ثابت و نامشهود و سرمایهگذاری کوتاهمدت را شامل میشود. در پایان دوره نیز موجودی نقد شرکت به حدود ۲۵۷ میلیارد تومان رسیده است. پاسارگاد در مجموع ۱۸.۷ درصد از درآمد پنج شرکت را به دست آورده، اما سهمش از سود عملیاتی آنها ۳۳.۷ درصد بوده است. به بیان سادهتر، مسئله اصلی در صورت مالی این شرکت اندازه درآمد نیست؛ توان تبدیل درآمد به سود است.
سپ؛ بیشترین سود خالص با کمک فروش دارایی
براساس آمار منتشر شده در کدال، پرداخت الکترونیک سامان کیش در ششماهه نخست ۱۴۰۵ حدود ۴٬۹ هزار میلیارد تومان درآمد عملیاتی داشته است. درآمد شرکت در مقایسه با دوره مشابه سال قبل ۳۰.۸ درصد افزایش یافته و سود عملیاتی آن نیز با رشدی بیش از ۱۰۰ درصد به حدود ۲۵۳ میلیارد تومان رسیده است. بیش از نیمی از درآمد سپ از فروش پین و اعتبار اپراتورهای تلفن همراه به دست آمده است. درآمد کارتخوانها و درگاه اینترنتی نیز بخش دیگر درآمد شرکت را ساختهاند. سپ از مجموع درآمد خود حدود ۴۰۳ میلیارد تومان سود ناخالص به دست آورده است.
با وجود این، عددی که سپ را در صدر جدول سود خالص قرار داده، فقط محصول رشد فعالیت پرداخت نیست. شرکت در این دوره حدود ۳۸۲ میلیارد تومان درآمد غیرعملیاتی ثبت کرده که بخش عمده آن به فروش داراییهای ثابت مربوط بوده است.
سود خالص سپ در پایان دوره به حدود ۵۳۰ میلیارد تومان رسیده؛ بیش از دو برابر سود عملیاتی شرکت و بیشترین سود خالص در میان پنج پیاسپی بررسیشده. در دوره مشابه سال قبل، سود خالص سپ حدود ۴۴ میلیارد تومان بود. بنابراین عملکرد سپ را باید از دو زاویه دید. عملیات اصلی شرکت نسبت به سال قبل بهتر شده و سود عملیاتی بیش از دو برابر شده است؛ اما جهش سود خالص به ۵۳۰ میلیارد تومان، بدون درآمد حاصل از فروش دارایی تکرار نمیشد.
بهپرداخت ملت؛ رشد درآمد زیر سایه جهش هزینههای مالی
براساس آمار منتشر شده در کدال، بهپرداخت ملت با نزدیک به ۵٬۹ هزار میلیارد تومان درآمد عملیاتی، دومین شرکت بزرگ این فهرست از نظر درآمد بوده است. درآمد شرکت نسبت به ششماهه مشابه سال گذشته ۵۶.۹ درصد رشد کرده و سود عملیاتی آن نیز به حدود ۴۶۸ میلیارد تومان رسیده است. صورت مالی بهپرداخت ملت تا این نقطه، تصویر یک شرکت در حال رشد را نشان میدهد؛ درآمد بیشتر شده، سود ناخالص به حدود ۶۱۸ میلیارد تومان رسیده و جریان نقد عملیاتی نیز از یکهزار میلیارد تومان در دوره قبل به حدود ۱٬۷ هزار میلیارد تومان افزایش یافته است.
مشکل پس از سود عملیاتی آغاز میشود. هزینه مالی بهپرداخت ملت در ششماهه نخست سال به حدود ۳۵۷ میلیارد تومان رسیده؛ در حالی که این هزینه در دوره مشابه سال قبل حدود ۹۰ میلیارد تومان بود. به این ترتیب، هزینه مالی شرکت تقریباً چهار برابر شده و بخش بزرگی از سود حاصل از فعالیت اصلی را مصرف کرده است.
نتیجه این وضعیت آن است که با وجود رشد ۱۵.۸ درصدی سود عملیاتی، سود خالص بهپرداخت از حدود ۲۴۸ میلیارد تومان به ۱۶۴ میلیارد تومان کاهش یافته است. افزایش هزینه مالی را میتوان در کنار سرمایهگذاریهای شرکت دید. بهپرداخت در این دوره بیش از یکهزار میلیارد تومان برای خرید داراییهای ثابت پرداخت کرده و در یادداشتهای صورت مالی نیز به خرید و بهکارگیری کارتخوانها و تجهیزات موردنیاز پروژه جایگاههای سوخت اشاره شده است.
بهپرداخت ملت در حال توسعه داراییها و عملیات خود است و جریان نقد عملیاتی مناسبی نیز دارد، اما هزینه تأمین مالی این توسعه، فعلاً اجازه نداده رشد درآمد به همان نسبت وارد سود خالص شود.
تاپ؛ بیشترین درآمد با کمترین حاشیه سود عملیاتی
براساس آمار منتشر شده در کدال، تجارت الکترونیک پارسیان با حدود ۶٬۳ هزار میلیارد تومان، بیشترین درآمد عملیاتی را میان پنج شرکت ثبت کرده است. اما بزرگی درآمد تاپ بیش از هر چیز به ترکیب آن بازمیگردد. حدود ۴٬۶ هزار میلیارد تومان از درآمد شرکت از فروش شارژ تلفن همراه و اینترنت به دست آمده است؛ فعالیتی که گردش مالی بزرگی ایجاد میکند، اما بخش کمی از آن بهعنوان سود در شرکت باقی میماند.
تجارت الکترونیک پارسیان از مجموع درآمد خود حدود ۲۸۶ میلیارد تومان سود ناخالص ساخته است. حاشیه سود ناخالص شرکت به حدود ۴.۵ درصد و حاشیه سود عملیاتی آن به ۲.۲ درصد رسیده؛ پایینترین حاشیه سود عملیاتی در میان پنج شرکت. درآمد حاصل از اجاره کارتخوان و تراکنشها سهم کوچکتری از فروش تاپ دارد، اما سودآوری آن بهمراتب بیشتر از فروش شارژ است. به همین دلیل، ستون درآمد بهتنهایی نمیتواند وضعیت اقتصادی فعالیتهای مختلف شرکت را توضیح دهد.
سود عملیاتی تاپ حدود ۱۴۰ میلیارد تومان بوده، اما سود خالص آن به نزدیک ۲۸۰ میلیارد تومان رسیده است. بخشی از فاصله میان این دو عدد از درآمدهای خارج از عملیات اصلی، از جمله سرمایهگذاریها و فروش داراییها آمده است. تاپ نمونه روشنی از شرکتی است که در جدول فروش بالاتر از دیگران قرار دارد، اما وزن بالای فعالیتهای کمحاشیه باعث شده برتری درآمدی آن در جدول سود تکرار نشود.
ایرانکیش؛ درآمد دو برابر شد، سود عملیاتی بیش از چهار برابر
براساس آمار منتشر شده در کدال، ایرانکیش با حدود ۲٬۳ هزار میلیارد تومان کمترین درآمد را در میان پنج شرکت داشته، اما صورت مالی آن از بهبود محسوس فعالیت اصلی شرکت خبر میدهد. درآمد ایرانکیش نسبت به دوره مشابه سال قبل ۹۵.۲ درصد رشد کرده و تقریباً دو برابر شده است. سود ناخالص نیز به حدود ۳۹۸ میلیارد تومان رسیده و حاشیه سود ناخالص شرکت ۱۷.۱ درصد بوده؛ کمی بیشتر از پاسارگاد و بالاتر از سه شرکت دیگر.
سود عملیاتی ایرانکیش از حدود ۴۵ میلیارد تومان در دوره مشابه سال قبل به نزدیک ۲۰۲ میلیارد تومان افزایش یافته است. یعنی سود عملیات اصلی شرکت بیش از چهار برابر شده است. این رشد اما بهطور کامل به سود خالص منتقل نشده است. هزینه مالی ایرانکیش به حدود ۴۴ میلیارد تومان رسیده و درآمدهای غیرعملیاتی شرکت نیز نسبت به دوره قبل کاهش یافته است. در نهایت، سود خالص شرکت با رشد ۲۳.۳ درصدی به حدود ۱۱۸ میلیارد تومان رسیده است.
در نتیجه، مهمترین عدد ایرانکیش سود خالص آن نیست. تغییر اصلی در فاصله درآمد تا سود عملیاتی رخ داده؛ جایی که شرکت توانسته هم درآمد خود را افزایش دهد و هم بخش بیشتری از آن را در فعالیت اصلی نگه دارد.
