محمدرضا مانییکتا، مدیر اداره نظارت بر نظامهای پرداخت بانک مرکزی، اعلام کرد بازار آنلاین طلا در دو دوره جنگی با افت سنگین معاملات مواجه شده است. به گفته او، در جنگ ۱۲ روزه، مقایسه بازههای ۱۲روزه پیش از آغاز جنگ و پس از آتشبس از کاهش ۲۰برابری تعداد و مبلغ تراکنشها حکایت دارد. در جنگ ۴۰ روزه نیز با وجود ادامه فعالیت سکوها و توقف محدود دو تا سهروزه، میزان معاملات دستکم ۶۰ درصد کاهش یافت؛ بااینحال، در ۴۰ روز پس از آتشبس، مبلغ تراکنشهای سکوهای آنلاین طلا تا ۱۰۰ درصد افزایش پیدا کرد.
فرآیند دریافت درگاه پرداخت برای سکوهای طلا
محمدرضا مانییکتا، مدیر اداره نظارت بر نظامهای پرداخت بانک مرکزی، با اشاره به نقش بانک مرکزی در تنظیمگری سکوهای معاملات آنلاین طلا گفت یکی از موضوعات مهم، تنظیمگری فضای پرداخت و نظام پرداخت کشور است؛ چراکه این سکوها در کنار بازار سنتی طلا از فضای پرداخت کشور استفاده میکنند.
او درباره فرآیند دریافت درگاه پرداخت برای سکوهای معاملات آنلاین طلا توضیح داد: «این فرآیند در گذشته سازوکار مشخصی داشت و یک سکو ابتدا مجوزهای صنفی را دریافت میکرد، سپس برای دریافت نماد اعتماد الکترونیک اقدام میکرد و در صورت دریافت نماد اعتماد، امکان دریافت درگاه پرداخت الکترونیک را داشت.»
به گفته مانییکتا، این فرآیند اکنون گستردهتر و پیچیدهتر شده است. پس از مقدمات دریافت مجوز از اتحادیه کشوری کسبوکارهای مجازی، دریافت نماد اعتماد الکترونیک ضروری است و پس از آن، مرحله دیگری به فرآیند اضافه شده که شامل دریافت تأییدیه از ستاد و کمیته اجرایی ذیل ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز در حوزه تنظیمگری و راهبری سکوهای معاملات آنلاین طلاست. پس از دریافت این تأییدیه، معرفینامهای به بانک مرکزی ارسال و سکوهای مورد تأیید برای دریافت درگاه پرداخت بازار طلا معرفی میشوند.
۳۹ سکوی فعال طلا در برابر بیش از ۱۶۰ هزار طلافروش بازار سنتی
او اعلام کرد: «در حال حاضر ۳۹ کسبوکار فعال در حوزه معاملات برخط طلا وجود دارد و ۱۱ کسبوکار نیز درخواست خود را ارسال کردهاند و تشریفات مربوط به دریافت درگاه پرداخت آنها در حال انجام است. تعداد این کسبوکارها پیشتر ۶۱ مورد بوده و بخشی از کاهش ایجادشده به تنظیمگری پس از مصوبه هیئت وزیران مربوط میشود.»
او در مقایسه این آمار با بازار مصنوعات طلا، نقره و جواهرات گفت: «در بازار طلا بیش از ۱۶۰ هزار ترمینال وجود دارد. حدود ۷۰ هزار کسبوکار در این حوزه فعال هستند که بهطور میانگین هرکدام دو پایانه فیزیکی دارند. همچنین حدود ۲۶۰۰ پایانه اینترنتی در این ۷۰ هزار کسبوکار فعال است.»
میانگین تراکنش سکوهای طلا در ۵ ماه نخست سال ۲۰ درصد افزایش یافته است
مدیر اداره نظارت بر نظامهای پرداخت بانک مرکزی درباره مقایسه سکوهای معاملات آنلاین طلا با صنف طلا گفت: «در سکوهای معاملات آنلاین، درگاه پرداخت اینترنتی فعال است. میانگین مبلغ هر تراکنش در این سکوها در سال ۱۴۰۴ حدود ۹ میلیون تومان بوده که در پنج ماه سپریشده از سال ۱۴۰۵ به نزدیک ۱۱ میلیون تومان رسیده است؛ بنابراین حداقل حدود ۲۰ درصد افزایش در میانگین مبلغ تراکنش رخ داده است.»
سهم ۱۴ درصدی سکوهای برخط از معاملات طلا
او افزود: «سهم ارزش معاملاتی بازار آنلاین حدود ۱۴ درصد است و ۸۶ درصد معاملات همچنان در بازار سنتی و آفلاین انجام میشود؛ با این تأکید که این آمار تمام بازار را پوشش نمیدهد.»
مانییکتا درباره روند فصلی معاملات سکوهای آنلاین در سالهای ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ نیز گفت: «از بهار به تابستان ۱۴۰۴ کاهش حجم معاملات اتفاق افتاده، اما از تابستان به پاییز این روند دوباره افزایشی شده است. در سهماهه دوم به سهماهه سوم، هم تعداد و هم مبلغ تراکنشها افزایش داشته و این روند در زمستان به اوج رسیده است. زمستان پیش از دوره جنگ نیز ورود قابل توجهی به بازار سکوهای معاملات آنلاین مشاهده شده است.»
او ادامه داد: «مقایسه سهماهه چهارم ۱۴۰۴ با سهماهه اول ۱۴۰۵ از کاهش محسوسی حکایت دارد که این کاهش نیز تشدید شده است. بخشی از این روند در صورت قرار گرفتن در کنار متغیرهای بنیادی بازار، به رکود ایجادشده در فضای معاملات جهانی طلا در سهماهه گذشته مربوط میشود.»
میانگین تراکنش از ۸ میلیون به ۱۰ میلیون تومان رسید
مانییکتا همچنین گفت: «از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا پایان بهار ۱۴۰۵ و تیر و مرداد، میانگین مبلغ هر تراکنش در سکوها از حدود ۸ میلیون تومان به حدود ۱۰ میلیون تومان رسیده است. او بخشی از این افزایش را ناشی از فضای تورمی و بخشی دیگر را احتمالا بیانگر ورود بیشتر به بازار دانست.»
به گفته او روند معاملات مصنوعات طلا تقریباً همین رفتار را نشان میدهد، با این تفاوت که در فضای حضوری و معاملات بازار فیزیکی روند نسبتاً ثابتی وجود دارد، در حالی که نوسانها و اثر متغیرهای بنیادی و تکنیکال در بازارهای آنلاین بیشتر خود را نشان میدهد.
سال ۱۴۰۴ بازار آنلاین طلا گرمتر از ۱۴۰۵ بود
مانییکتا با اشاره به آمار معاملات گفت: «سال ۱۴۰۴ بازار گرمتری برای سکوهای معاملات طلا بود و سال ۱۴۰۵ روند نسبتاً ثابتتر و با التهابات کمتری داشت. به گفته او، در نیمه دوم سال ۱۴۰۴ و بهویژه سهماهه چهارم، هیجان قابل توجهی در بازار ایجاد شد و در بهمنماه سال گذشته حجم قابل توجهی از تعداد و مبلغ تراکنشها در سکوهای آنلاین ثبت شد.»
او گفت: «این وضعیت در شرایطی رخ داده که میانگین قیمت طلا روند نسبتاً یکنواختی داشته و نوسان زیادی نداشته است؛ بنابراین به نظر میرسد باید علاوه بر ارزش ذاتی بازار، به پارامترهای دیگری که موجب ایجاد هیجان در بازار میشوند نیز توجه کرد.»
جنگ ۱۲ روزه معاملات آنلاین را ۲۰ برابر کاهش داد
مدیر اداره نظارت بر نظامهای پرداخت بانک مرکزی در ادامه به مقایسه رفتار بازار در دو دوره جنگی پرداخت و گفت در جنگ ۱۲ روزه، با همکاری سکوها و فضای صنفی، بازارها برای مدیریت هیجانات تعطیل شدند و معاملات آنلاین طلا انجام نشد.
مانی یکتا گفت: «مقایسه بازه ۱۲ روز پیش از شروع جنگ ۱۲ روزه با ۱۲ روز پس از پایان آتشبس نشان میدهد بازار مدت زیادی برای بازگشت به رفتار طبیعی خود زمان نیاز داشته است؛ بهطوری که در این مقایسه، حدود ۲۰ برابر کاهش در سطح تعداد و مبلغ تراکنشهای سکوهای آنلاین مشاهده میشود. در معاملات طلا و جواهر نیز این روند قابل مشاهده است و بازارها کاهش داشتهاند. او گفت پس از جنگ ۱۲ روزه، کاهش قابل توجهی در بازار طلا و مصنوعات مشاهده شده و فاصله گرفتن مردم از معاملات طلا در آمارها خود را نشان میدهد.»
معاملات سکوها در جنگ ۴۰ روزه ۶۰ درصد کاهش یافت
مانییکتا درباره جنگ ۴۰ روزه گفت: «در این دوره سکوها متوقف نشدند و تنها برای یک بازه محدود دو تا سهروزه، به دلیل التهاب بازار، فعالیت آنها متوقف شد و پس از آن به روال عادی بازگشتند.»
او افزود: «مقایسه دوره جنگ ۴۰ روزه با دوره پیش از جنگ نشان میدهد در طول ۴۰ روز جنگ، حداقل ۶۰ درصد کاهش در میزان معاملات سکوهای آنلاین اتفاق افتاده است. در مقابل، در ۴۰ روز پس از آتشبس، افزایش ملموسی در معاملات مشاهده شد و در مجموعه مبلغ تراکنشها، تا ۱۰۰ درصد افزایش در خصوص سکوهای معاملات آنلاین ثبت شده است.»
به گفته او در بازار سنتی طلا نیز در دوره جنگ کاهش قابل توجه معاملات رخ داد، اما این بازار پس از جنگ با سرعت کمتری نسبت به سکوهای آنلاین به شرایط عادی بازگشت.
سهم معاملات آنلاین و سنتی طلا همچنان در حال تغییر است
مانییکتا در پایان گفت آمارهای ارائهشده برای نشان دادن وضعیت معاملات سکوهای آنلاین در مقایسه با بازار بسیار بزرگ سنتی طلا ارائه شدهاند. به گفته او، بازار طلا همچنان یکی از بازارهای پایه در حوزه دارایی در کشور است و هم عمق آن و هم خدماتی که در آن ارائه میشود اهمیت دارد.
او با اشاره به نسبت سهم بازار سکوهای آنلاین و معاملات سنتی که حدود ۲۵ به ۷۵ است، گفت این نسبت در حال تغییر است و تلاش دستگاههای اجرایی این است که از ظرفیتهای موجود برای ایجاد تنظیمگری مؤثر استفاده کنند. به گفته مانییکتا، دغدغه اصلی دستگاه اجرایی این است که مردم در سرمایهگذاری، اطمینان داشته باشند سرمایه آنها در فضای امنی نگهداری میشود و دستخوش خدشه یا آسیب نخواهد شد
محمدرضا مانییکتا، مدیر اداره نظارت بر نظامهای پرداخت بانک مرکزی، این آمارها را در همایش زرآتی مطرح کرد.
