بیش از ۳۰۰ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز یا ماینرهایی که در ساعات غیرمجاز فعالیت میکردند، شناسایی و توقیف شدهاند. برآورد توانیر نشان میدهد این دستگاهها در مجموع حدود ۱۳۰۰ مگاوات برق مصرف میکردند؛ باری بیشتر از ظرفیت نیروگاه اتمی بوشهر.
به گزارش راه پرداخت، براساس گزارش ایسنا، محمد الهداد، مدیرعامل شرکت توانیر، اعلام کرده است از ابتدای سال بیش از ۲۳۰۰ مگاوات بار غیرمجاز از شبکه برق کشور حذف شده است. بخشی از این بار به ماینرهای غیرمجاز و بخشی دیگر به چاههای کشاورزی فاقد مجوز مربوط میشود. این اقدام در قالب پروژه «مهتاب» و با هدف مدیریت هوشمند تلفات انرژی انجام شده است.
۱۳۰۰ مگاوات مصرف؛ بیشتر از ظرفیت نیروگاه بوشهر
استخراج رمزارز از سال ۱۳۹۸ بهصورت جدی در ایران گسترش یافت. از آن زمان، فعالیت مراکز غیرمجاز استخراج به یکی از عوامل افزایش مصرف برق تبدیل شده است؛ بهویژه در ماههای گرم سال که شبکه با اوج تقاضا روبهروست.
براساس اطلاعات اعلامشده از سوی مسئولان صنعت برق، هر دستگاه ماینر بهطور متوسط حدود ۳.۵ کیلووات برق مصرف میکند و مصرف ماهانه آن تقریباً با مصرف ۱۰ واحد مسکونی برابری میکند. دستگاهها بهصورت شبانهروزی کار میکنند و برای خنکشدن نیز به تجهیزات سرمایشی نیاز دارند؛ بنابراین مصرف واقعی یک مرکز استخراج تنها به برق خود ماینرها محدود نمیشود.
توانیر میگوید بار ۱۳۰۰ مگاواتی دستگاههای شناساییشده، فشاری قابلتوجه بر شبکه وارد کرده است. این شرکت تأکید دارد که ماینرها نباید در مناطق خانگی، روستایی و تجاری نصب شوند و فعالیت قانونی آنها باید در شبکههای صنعتی و مناطق تعیینشده انجام شود.
برق یک ماینر معادل مصرف ۱۰ خانه
اقتصاد استخراج غیرمجاز تا حد زیادی به دسترسی به برق ارزان یا سرقتی وابسته است. طبق برآوردهای اعلامشده، اگر یک دستگاه ماینر با کنتور خانگی و برق قانونی فعالیت کند، قبض ماهانه آن میتواند به حدود هفت تا هشت میلیون تومان برسد. همین هزینه باعث میشود برخی متخلفان با دستکاری کنتور، گرفتن انشعاب غیرمجاز یا برداشت برق از پشت کنتور فعالیت کنند.
براساس اعلام مسئولان، بیش از ۹۰ درصد استخراج غیرمجاز رمزارز با استفاده از برق غیرمجاز شبکه انجام میشود. به همین دلیل، مسئله فقط مصرف بالای انرژی نیست؛ هزینه این فعالیت به شبکه برق و مشترکانی منتقل میشود که با افت ولتاژ، نوسان و محدودیت مصرف روبهرو میشوند.
۳۰۰ هزار دستگاه؛ از خانههای مسکونی تا ساختمانهای متروکه
ماینرهای غیرمجاز در سالهای گذشته در خانهها، واحدهای صنعتی متروکه، ساختمانهای کمتردد و حتی برخی ادارات کشف شدهاند. بعضی مراکز در خانههایی بدون سکنه مستقر بودهاند که تنها با دوربین کنترل میشدند. مصرف بالای این مراکز میتواند باعث افت ولتاژ و آسیب به وسایل برقی خانههای اطراف شود.
بخشی از این مراکز با دادهکاوی و بررسی الگوی مصرف برق شناسایی شدهاند و بخش دیگری با گزارش شهروندان. صدای مداوم تجهیزات، مصرف غیرعادی، افت ولتاژ و نوسان برق از نشانههایی است که در برخی موارد به کشف محل فعالیت ماینرها منجر شده است.
براساس اطلاعات منتشرشده، خوزستان، تهران، آذربایجان شرقی و خراسان رضوی از استانهایی هستند که فعالیت بیشتری در حوزه استخراج رمزارز داشتهاند. هرمزگان نیز در شمار استانهای درگیر با این فعالیت قرار دارد. دسترسی مرزی برای ورود دستگاهها و برخورداری برخی مناطق از شبکه برق نسبتاً پایدار، از عوامل گسترش استخراج غیرمجاز در این استانها عنوان شده است.
۲۱ آتشسوزی در شش ماه
خطر ماینرهای خانگی فقط به مصرف برق محدود نیست. به گفته مدیرعامل توانیر، در حدود شش ماه گذشته ۲۱ مورد آتشسوزی منازل به فعالیت ماینرها نسبت داده شده است. دمای این دستگاهها هنگام کار میتواند به ۸۰ درجه برسد و استفاده مداوم از وسایل سرمایشی نیز بار بیشتری بر سیمکشی ساختمان و شبکه برق تحمیل میکند.
در تعدادی از این حوادث، نیروهای آتشنشانی پس از بررسی محل، فعالیت دستگاههای استخراج رمزارز را علت آتشسوزی تشخیص دادهاند. این آمار نشان میدهد نصب ماینر در فضای مسکونی، علاوه بر تحمیل هزینه به شبکه، مستقیماً ایمنی ساکنان و همسایگان را نیز تهدید میکند.
پاداش ۳ میلیونتومانی برای گزارش هر دستگاه
وزارت نیرو برای افزایش مشارکت شهروندان، پاداش گزارش مراکز غیرمجاز استخراج رمزارز را افزایش داده است. برای ۱۰ دستگاه نخست، پاداش شناسایی هر دستگاه از یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به سه میلیون تومان رسیده است. برای ۱۰ دستگاه دوم، به ازای هر دستگاه دو میلیون تومان پرداخت میشود و پاداش مراکز دارای ۳۰ تا ۲۰۰ دستگاه نیز برای هر ماینر یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان تعیین شده است.
شهروندان میتوانند گزارشهای خود را از طریق شماره پیامک ۳۰۰۰۵۱۲۱ برای وزارت نیرو ارسال کنند.
برخوردها سه برابر شد؛ بازدارندگی همچنان مسئله است
طبق اطلاعات اعلامشده، عملکرد دستگاههای مسئول در برخورد با مراکز استخراج غیرمجاز در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ تقریباً سه برابر شده و این روند در سال جاری نیز ادامه یافته است. بااینحال، مسئولان صنعت برق میگویند مجازاتهای موجود در برخی موارد بازدارندگی کافی ندارند و بعضی متخلفان پس از توقیف دستگاهها دوباره فعالیت خود را از سر میگیرند.
پیشنهادهایی برای تشدید مجازاتها به کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس ارائه شده و صنعت برق نیز خواستار جرمانگاری روشنتر استخراج غیرمجاز رمزارز است. آمار ۳۰۰ هزار دستگاه توقیفشده نشان میدهد شناسایی مراکز غیرمجاز گسترش یافته، اما مسئله اصلی همچنان پابرجاست: تا زمانی که سود استخراج با برق سرقتی از هزینه تخلف بیشتر باشد، کشف و توقیف بهتنهایی برای متوقفکردن این چرخه کافی نخواهد بود.
